65 tháng lạm phát trên mục tiêu: Di sản Powell và bài học từ Arthur Burns

Di sản Powell: 65 tháng lạm phát trên mục tiêu

Khi nhìn lại nhiệm kỳ của Jerome Powell, con số 65 tháng lạm phát trên mục tiêu 2% trở thành điểm nhấn khó tránh khỏi. Con số này, được tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh nhắc lại trong các bài phát biểu, không chỉ là thống kê mà là lời buộc tội về một chính sách tiền tệ đã để lạm phát tích lũy đà tăng trong nhiều năm.

Dữ liệu tháng 7/2026 cho thấy lạm phát lõi PCE vẫn ở mức 3,34% so với cùng kỳ năm trước, gần như không đổi so với tháng 6, trong khi lạm phát toàn phần PCE cao hơn ở mức 3,7%. Dịch vụ và năng lượng là hai yếu tố chính duy trì áp lực: dịch vụ PCE luôn trên 3,4% từ tháng 1/2024, còn lạm phát năng lượng dù hạ nhiệt từ đỉnh 24,11% (tháng 5) vẫn ở mức 15,31% (tháng 7). Đây là một cơ cấu lạm phát rộng và bền, không thể giải thích bằng các cú sốc nhất thời.

Bài học từ Arthur Burns và sự bất đối xứng trong đánh giá lịch sử

Sự so sánh với Arthur Burns, Chủ tịch Fed giai đoạn 1970–1978, đến từ một thực tế lịch sử: các chủ tịch Fed bị đánh giá tiêu cực thường do lạm phát, không phải do thất nghiệp. Burns đã đổ lỗi cho giá lương thực, năng lượng, công đoàn và áp lực từ Nhà Trắng, thay vì nhìn vào chính sách tiền tệ, dẫn đến việc cắt giảm lãi suất quá sớm và quá thường xuyên giữa các cú sốc. Kết quả là kỳ vọng lạm phát neo giữ, buộc Paul Volcker phải gây suy thoái kép để tái lập niềm tin.

Ngược lại, Ben Bernanke – người điều hành Fed qua khủng hoảng tài chính 2008 với tỷ lệ thất nghiệp cao – vẫn được lịch sử đánh giá tích cực. Sự bất đối xứng này cho thấy thị trường và công chúng sẵn sàng tha thứ cho sai lầm về việc làm hơn là sai lầm về lạm phát.

Phản ứng thị trường và tín hiệu từ lợi suất trái phiếu

Thị trường đã phần nào phản ánh mối lo về uy tín của Fed. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Mỹ chạm 4,79% ngày 1/9/2026 – mức cao nhất trong một năm, với chỉ số định vị ở phân vị 99,6%. Trong khi đó, chỉ số niềm tin người tiêu dùng ở mức 55,2, dưới ngưỡng suy thoái 60. Cả hai đều phát đi tín hiệu về sự suy giảm niềm tin vào khả năng kiểm soát lạm phát của Fed.

Dù Powell không hoàn toàn giống Burns – ông đã nâng lãi suất lên 4,5% và duy trì chính sách thắt chặt đủ lâu để kéo tỷ lệ thất nghiệp từ đỉnh 4,5% (tháng 11/2025) xuống 4,1% (tháng 7/2026) – nhưng việc Fed cắt giảm lãi suất xuống 3,75% từ tháng 12/2025 và giữ nguyên kể từ đó bị nhiều nhà phân tích chỉ trích là quá sớm. Adam Posen, Chủ tịch Viện Peterson, cho rằng Powell đã "trễ trong việc tăng lãi suất năm 2022" và "sai lầm sâu sắc khi cắt giảm nhiều lần vào năm ngoái", dự báo lạm phát sẽ duy trì trong khoảng 3,5–4,5% với rủi ro tăng.

Điều thị trường có thể đang hiểu sai

Nhiều nhà giao dịch có thể xem việc Warsh nhắc lại con số 65 tháng chỉ là động thái chính trị nhằm đổ lỗi cho người tiền nhiệm. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là thông điệp chính sách: Warsh đã mô tả chính sách hiện tại là "chưa đủ thắt chặt" và lạm phát đang "đi sai hướng". Điều này có thể báo hiệu một chu kỳ tăng lãi suất mới, không chỉ là lời nói suông.

Một điểm khác có thể bị bỏ qua là sự khác biệt giữa lạm phát lõi và lạm phát toàn phần. Trong khi lạm phát lõi PCE ổn định ở mức 3,34%, lạm phát toàn phần đã hạ nhiệt từ đỉnh 4,11% (tháng 5) xuống 3,7% (tháng 7). Nếu xu hướng này tiếp tục, áp lực lên Fed có thể giảm bớt, nhưng nếu giá năng lượng tăng trở lại, con số 65 tháng có thể còn kéo dài.

Theo dõi tiếp: Các chỉ số quyết định hành động của Fed

Người giao dịch nên chú ý đến ba yếu tố chính: tốc độ tăng core PCE theo quý (annualized 3 tháng), hướng đi của lạm phát dịch vụ, và liệu Warsh có biến lời lẽ diều hâu thành hành động tăng lãi suất thực tế hay không. Mỗi tháng lạm phát trên 2% tiếp tục kéo dài thêm chuỗi số liệu sẽ định hình di sản của Powell và ảnh hưởng đến chính sách của Fed trong tương lai.

Bên cạnh đó, các dữ liệu kinh tế sắp công bố như sản lượng công nghiệp khu vực Eurozone (dự báo 0,3% MoM) và cán cân vãng lai Nhật Bản (dự báo ¥2870B) có thể tác động đến tỷ giá chéo, nhưng trọng tâm vẫn là các tín hiệu từ Fed và thị trường trái phiếu Mỹ.