Giá nhiên liệu hai tốc độ: xăng hạ nhiệt, diesel vẫn nóng và bài toán lạm phát

Giá nhiên liệu toàn cầu: câu chuyện hai tốc độ

Báo cáo mới nhất của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy thị trường nhiên liệu thế giới đang trải qua một sự phân hóa rõ rệt. Trong khi giá xăng bình quân tại các nước theo dõi đã hạ nhiệt từ đỉnh tháng 5 (khoảng 1,99 USD/lít) xuống còn 1,90 USD/lít trong tháng 7, thì giá diesel vẫn bướng bỉnh ở mức 1,94 USD/lít – cao hơn 14% so với trước khi chiến sự nổ ra và thậm chí còn nhỉnh hơn tháng 6.

Sự phân hóa này không chỉ phản ánh biến động của dầu thô, mà còn cho thấy cấu trúc nguồn cung của từng loại nhiên liệu đang khác biệt đáng kể. Trong khi xăng có nguồn cung tương đối ổn định, thì diesel và các sản phẩm chưng cất trung bình khác lại đang chịu áp lực lớn từ phía cung.

Vì sao diesel vẫn đắt?

Nguyên nhân chính đến từ các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga. Chỉ riêng trong tháng 7, đã có ít nhất 30 cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở này, đẩy công suất chế biến dầu thô của Nga xuống mức thấp nhất trong 24 năm và buộc khoảng 90% các vùng của nước này phải áp dụng chế độ phân phối nhiên liệu. Điều này đã thắt chặt nguồn cung diesel toàn cầu, trong khi xăng lại không bị ảnh hưởng nặng nề.

Ngoài ra, căng thẳng tại eo biển Hormuz – nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thế giới – vẫn chưa có hồi kết. Sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào cuối tháng 2, giá Brent đã tăng vọt từ khoảng 72 USD/thùng lên gần 120 USD/thùng chỉ trong vài tuần. Dù đã hạ nhiệt về quanh 88 USD/thùng hiện tại, nhưng rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu khi các cuộc đàm phán giữa Iran và Oman về việc mở lại Hormuz liên tục gặp trục trặc.

Tác động đến lạm phát và chính sách tiền tệ

Giá diesel cao dai dẳng có ý nghĩa quan trọng đối với lạm phát toàn cầu. Diesel là nhiên liệu chính cho vận tải hàng hóa, máy móc nông nghiệp và các ngành công nghiệp nặng. Khi giá diesel tăng, chi phí vận chuyển và sản xuất đều tăng theo, tạo áp lực lên giá cả hàng hóa tiêu dùng. Điều này đặc biệt đáng lo ngại khi các ngân hàng trung ương, trong đó có Fed, đang cố gắng đưa lạm phát về mục tiêu.

Sự khác biệt giữa xăng và diesel cũng tạo ra những tín hiệu trái chiều. Trong khi giá xăng giảm có thể giúp xoa dịu tâm lý người tiêu dùng, thì giá diesel tăng lại đè nặng lên chi phí sản xuất và logistics – những yếu tố thường có độ trễ trong việc truyền dẫn đến CPI. Điều này có thể khiến lạm phát dịch vụ vẫn nóng hơn so với lạm phát hàng hóa, gây khó khăn cho Fed trong việc đánh giá xu hướng giá cả.

Đồng tiền hàng hóa và triển vọng thị trường

Với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD và NOK, diễn biến giá năng lượng đóng vai trò quan trọng. Giá dầu thô hiện vẫn cao hơn 30% so với cùng kỳ năm ngoái, hỗ trợ thu ngân sách cho các nước xuất khẩu dầu như Canada và Na Uy. Tuy nhiên, nếu giá Brent tiếp tục giảm về mức 78 USD/thùng như dự báo của J.P. Morgan, áp lực lên các đồng tiền này sẽ gia tăng.

Thị trường hiện đang theo dõi sát sao các cuộc đàm phán về Hormuz, vì bất kỳ diễn biến tích cực hay tiêu cực nào cũng có thể gây ra biến động lớn. Bên cạnh đó, các yếu tố nội tại như thuế nhiên liệu và biến động tỷ giá cũng đóng vai trò quan trọng. Ví dụ, giá nhiên liệu tại Đức tăng hơn 10% trong tháng 7 một phần do thuế nhiên liệu tạm thời hết hiệu lực, trong khi giá tại Anh, Ireland lại giảm nhờ chính sách thuế và đồng nội tệ mạnh.

Điều cần theo dõi tiếp

Trong ngắn hạn, bài phát biểu của Fed Hammack vào tối nay và chỉ số PPI tháng 7 sẽ là những dữ liệu quan trọng để đánh giá hướng đi của lạm phát và chính sách tiền tệ. Nếu PPI cho thấy áp lực giá vẫn dai dẳng, đặc biệt là từ chi phí năng lượng, thị trường có thể phải điều chỉnh kỳ vọng về lộ trình cắt giảm lãi suất.

Ngoài ra, tình hình Hormuz vẫn là biến số lớn nhất. Các cuộc tấn công vào tàu chở dầu và nhà máy lọc dầu Jazan của Saudi Arabia tiếp tục xuất hiện đến đầu tháng 8, cho thấy rủi ro vẫn chưa hề lắng xuống. Nhà giao dịch cần theo dõi sát các tín hiệu từ Iran và Oman, cũng như phản ứng của giá dầu Brent quanh vùng 85–90 USD/thùng hiện tại.