Iran tập kích Kuwait đẩy Brent vượt 96 USD: rủi ro nguồn cung Trung Đông định hình lại thị trường

Căng thẳng Trung Đông đẩy giá dầu lên đỉnh nhiều tháng

Phiên giao dịch 3/9 chứng kiến giá dầu Brent tăng 57 cent lên 96,20 USD/thùng, có lúc vượt 97 USD, trong khi WTI giao dịch ở 91,86 USD. Diễn biến này nối dài đà tăng hơn 7% của giá dầu kể từ đầu tuần, khi Mỹ và Iran lần đầu giao tranh trực tiếp kể từ tháng 7. Điểm mới là Iran mở rộng mục tiêu sang Kuwait – đồng minh then chốt của Mỹ tại vùng Vịnh – buộc lực lượng phòng không nước này phải đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái. Động thái này cho thấy Tehran không còn giới hạn phản ứng vào các mục tiêu quân sự Mỹ mà sẵn sàng nhắm vào hạ tầng dầu mỏ của các quốc gia Arab, làm gia tăng đáng kể rủi ro gián đoạn nguồn cung.

Eo biển Hormuz: điểm nghẽn chiến lược và kỷ lục thời chiến

Điểm nhấn quan trọng của căng thẳng lần này là eo biển Hormuz – nơi khoảng 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm lọc dầu đi qua mỗi ngày trước khi chiến sự bùng nổ vào 28/2. Theo Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright, ngày thứ Hai vừa qua có hơn 17 triệu thùng dầu đã đi qua eo biển dưới sự bảo vệ của hải quân Mỹ, thiết lập kỷ lục thời chiến. Con số này cho thấy dù giao tranh diễn ra, các tuyến vận chuyển vẫn hoạt động nhờ cam kết bảo vệ của Washington. Tuy nhiên, việc Iran tập kích Kuwait – quốc gia có chung biên giới biển với Hormuz – làm dấy lên lo ngại rằng Tehran có thể chuyển sang chiến thuật phong tỏa hoặc đánh phá tàu chở dầu, đẩy thị trường vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng.

Tác động lên lạm phát và chính sách tiền tệ

Giá dầu tăng vọt ngay lập tức tạo áp lực lên kỳ vọng lạm phát toàn cầu, vốn đang trong xu hướng hạ nhiệt. Với việc Brent vượt 96 USD, chi phí năng lượng sẽ lan tỏa vào giá xăng dầu bán lẻ, chi phí vận tải và hóa dầu – những yếu tố có thể khiến lạm phát dai dẳng hơn dự kiến. Điều này đặc biệt nhạy cảm với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), khi bài phát biểu của Thống đốc Waller vào tối nay (giờ Việt Nam) sẽ được thị trường soi xét để tìm tín hiệu về lộ trình lãi suất. Nếu giá dầu duy trì trên 95 USD, Fed có thể buộc phải giữ lãi suất cao lâu hơn, gây áp lực lên đồng USD và thị trường chứng khoán. Ngược lại, đồng USD yếu đi (DXY giảm 0,69% xuống 98,889) phần nào phản ánh kỳ vọng Fed sẽ không thể thắt chặt quá mạnh tay trong bối cảnh rủi ro địa chính trị.

Đồng tiền hàng hóa và cán cân thương mại

Giá dầu cao là con dao hai lưỡi đối với các đồng tiền hàng hóa. CAD và NOK – vốn gắn chặt với xuất khẩu dầu – được hưởng lợi từ giá dầu tăng, nhưng cũng đối mặt với rủi ro nếu căng thẳng leo thang gây gián đoạn thương mại toàn cầu. Dữ liệu cán cân thương mại Canada công bố tối nay được dự báo giảm xuống C$3,6 tỷ từ C$4,2 tỷ, cho thấy xuất khẩu đang chững lại. Trong khi đó, AUD và NZD chịu ảnh hưởng gián tiếp qua kênh thương mại với Trung Quốc – nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới. Nếu giá dầu cao kéo dài, nhập khẩu của Trung Quốc sẽ tăng chi phí, ảnh hưởng đến tăng trưởng và nhu cầu hàng hóa từ Australia. Đáng chú ý, thị trường đang kỳ vọng cán cân thương mại Mỹ thâm hụt sâu hơn (-90 tỷ USD so với -71,2 tỷ trước đó), một phần do chi phí nhập khẩu năng lượng tăng, điều này có thể củng cố xu hướng suy yếu của đồng bạc xanh trong ngắn hạn.

Theo dõi tiếp: Phản ứng của Iran và dữ liệu kinh tế Mỹ

Trong bối cảnh Tổng thống Trump tuyên bố không kỳ vọng giao tranh kéo dài, thị trường sẽ tập trung vào hai yếu tố: (1) liệu Iran có tiếp tục mở rộng mục tiêu sang các nước vùng Vịnh khác hay không, và (2) dữ liệu kinh tế Mỹ – đặc biệt là cán cân thương mại và phát biểu của Fed Waller – sẽ ảnh hưởng ra sao đến kỳ vọng lãi suất. Nếu Brent vượt 97 USD và duy trì trên mức này, xu hướng tăng có thể được củng cố, kéo theo biến động mạnh ở các cặp tiền tệ chéo như USD/CAD và USD/NOK. Ngược lại, nếu có dấu hiệu hạ nhiệt căng thẳng, giá dầu có thể nhanh chóng thoái lui về vùng 90-92 USD, tạo cơ hội cho các đồng tiền nhập khẩu năng lượng hồi phục.