Giá dầu dưới 90 USD: Thị trường đang tin ai giữa mê cung Hormuz?

Giá dầu lì lợm giữa 'cú sốc cung lớn nhất lịch sử'

Kể từ khi chiến tranh Iran bùng nổ, nhiều dự báo đưa ra mức giá 200 USD/thùng. Thực tế, WTI chỉ đóng cửa trên 100 USD trong 18/115 phiên giao dịch (khoảng 6,4%), và hiện tại dao động dưới 90 USD. Thị trường dường như đang nói rằng: không có sự thiếu hụt nghiêm trọng. Nhưng điều gì đang kiềm giữ giá?

Thứ nhất, việc giải phóng kho dự trữ chiến lược của các nước tiêu thụ lớn đã bơm thêm nguồn cung tạm thời. Thứ hai, các đường ống vòng qua eo biển Hormuz đang hoạt động hết công suất. Thứ ba, Trung Quốc – nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới – đã cắt giảm mạnh mua vào, giải phóng một lượng đáng kể cho các thị trường khác. Cuối cùng, tồn kho thương mại toàn cầu vẫn đủ dày để hấp thụ cú sốc ban đầu.

Nhưng đó mới chỉ là phần nổi. Câu hỏi lớn hơn là liệu có nhiều dầu đang rời Vịnh Ba Tư hơn con số công bố?

Cuộc chiến số liệu: 9 triệu hay 4-5 triệu thùng/ngày?

Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright tuyên bố gần 9 triệu thùng/ngày đã đi qua Hormuz trong tuần trước, cộng với lượng qua đường ống vòng, tổng dòng chảy từ khu vực gần như không đổi so với trước chiến tranh. Ngược lại, các công ty theo dõi tàu chở dầu chỉ ghi nhận khoảng 4-5 triệu thùng/ngày qua eo biển. Sự chênh lệch lên tới 4 triệu thùng/ngày – một con số quá lớn để bỏ qua.

Giới phân tích hoài nghi tuyên bố của Wright, một phần vì Nhà Trắng có động cơ hạ giá dầu để kiểm soát lạm phát, và một phần vì uy tín của ông đã bị tổn hại sau nhiều sai lầm trước và trong chiến tranh. Tuy nhiên, phe hoài nghi cũng không nên quá tự tin. Trong chiến tranh, sự thật thường là nạn nhân đầu tiên.

Vì sao việc đếm tàu trở nên bất khả thi?

Trước xung đột, việc theo dõi tàu chở dầu khá đơn giản nhờ hệ thống nhận dạng tự động (AIS). Tàu bật transponder, vệ tinh chụp ảnh bổ sung. Giờ đây, gần như toàn bộ tàu đã tắt AIS – 'đi trong bóng tối'. Các nhà cung cấp ảnh vệ tinh thương mại, chịu áp lực từ Washington, ngừng bán ảnh độ phân giải cao. Thị trường chỉ còn dựa vào hai vệ tinh của EU, chụp mỗi 3-5 ngày một lần, và quỹ đạo của chúng đã bị các thương nhân nắm rõ để né tránh.

Chưa hết, phần lớn dầu không còn đi thẳng từ cảng đến đích mà qua nhiều lần chuyển tải giữa biển (ship-to-ship), khiến việc theo dõi gần như bất khả thi. Nếu chỉ tính số tàu nhận diện được, tối thiểu 5 triệu thùng/ngày qua Hormuz. Nhưng nếu thêm một siêu tàu chở dầu bí mật mỗi ngày, con số là 7 triệu; nếu hai tàu, là 9 triệu. Sự khác biệt chỉ nằm ở những 'ẩn số đã biết'.

Thị trường đang định giá đúng hay đang bị che mắt?

Có một chi tiết quan trọng: các vệt dầu loang trên vệ tinh ngày càng lớn ở Hormuz. Điều này cho thấy Iran vẫn đang tấn công tàu để đóng cửa eo biển, nhưng đồng thời cũng chứng minh rằng nhiều tàu vẫn đang chiến đấu để giữ luồng hàng thông suốt – có thể thành công hơn chúng ta nghĩ.

Các thuyết âm mưu cũng rife rẫy: có người cho rằng Hormuz đã đóng nhưng Bộ Tài chính Mỹ đang bí mật can thiệp để kìm giá; ở Trung Đông, lại đồn về những đoàn tàu vượt eo biển ban đêm, chuyển tải táo bạo giữa biển khơi. Sự thật nằm đâu đó giữa hai thái cực.

Điều quan trọng với nhà giao dịch: nếu Wright đúng, giá dầu có thể vẫn bị kìm nén, và lạm phát sẽ không bùng phát như lo ngại – hỗ trợ cho các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK. Nếu ông sai, thị trường đang ngủ quên trên một quả bom, và giá dầu có thể bật tăng mạnh bất cứ lúc nào, kéo theo lạm phát và buộc các ngân hàng trung ương phải thắt chặt trở lại.

Theo dõi tiếp điều gì?

Bài phát biểu của Fed Venable và dữ liệu doanh số bán lẻ Mỹ công bố tối nay (19:30 giờ Việt Nam) có thể tác động đến đồng USD và gián tiếp lên giá hàng hóa. Ngoài ra, hãy để mắt đến mọi thông tin về tàu chở dầu qua Hormuz – đặc biệt là ảnh vệ tinh mới và số liệu tồn kho dầu thô Mỹ hàng tuần. Những con số này sẽ là chìa khóa để xác định liệu mức giá dưới 90 USD hiện tại là bền vững hay chỉ là tạm thời.