Chênh lệch giá diesel 100 USD: tín hiệu thị trường dầu thắt chặt hơn so với giá Brent phản ánh

Dầu thô bình yên, diesel báo động

Thị trường dầu thô đã trải qua nhiều tháng tương đối ổn định, với giá Brent hiếm khi vượt 100 USD/thùng, ngay cả khi dòng chảy qua eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng do xung đột. Tuy nhiên, sự bình yên đó đang che giấu một thực tế đáng lo ngại ở thị trường sản phẩm: giá diesel đang tăng vọt, và chênh lệch giữa giá diesel và dầu thô (crack spread) đã chạm mức kỷ lục.

Cụ thể, crack spread diesel tại Mỹ lần đầu tiên vượt ngưỡng 100 USD/thùng trong tuần này, trước khi hạ nhiệt nhẹ về khoảng 100 USD. Đây là một tín hiệu rõ ràng rằng thị trường đang thiếu hụt diesel về mặt vật chất, trong khi giá dầu thô vẫn chưa phản ánh đầy đủ sự thắt chặt này.

Nguyên nhân: chiến tranh, trừng phạt và nguồn cung sụt giảm

Sự thiếu hụt diesel đến từ nhiều phía. Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga đã khiến Moscow cấm xuất khẩu diesel. Trong khi đó, chiến tranh tại Iran làm tê liệt vận tải biển ở Trung Đông, khiến nguồn cung từ khu vực này gần như đóng băng. Xuất khẩu diesel và gasoil từ Trung Đông và Nga đã giảm hơn 50%, từ khoảng 3,3 triệu thùng/ngày xuống chỉ còn 1,6 triệu thùng/ngày.

Trung Quốc, một nhà xuất khẩu nhiên liệu lớn, vẫn chưa thực sự quay trở lại thị trường sau các hạn chế để bảo vệ nguồn cung nội địa. Các nhà máy lọc dầu tại Mỹ và châu Âu đang chạy hết công suất để bù đắp, nhưng sự thiếu hụt vẫn quá lớn. Kết quả là tồn kho diesel trên toàn cầu đang giảm mạnh, tại Mỹ hiện thấp hơn 12% so với mức trung bình 5 năm.

Giá diesel tăng cao, tác động đến lạm phát và tiền tệ

Giá diesel bán lẻ trung bình tại Mỹ đã đạt 5,47 USD/gallon, tăng 8% trong một tháng và cao hơn 40% so với cùng kỳ năm ngoái. Nhu cầu diesel được dự báo sẽ còn tăng trong những tuần tới khi mùa thu hoạch bắt đầu, hàng hóa được vận chuyển cho kỳ nghỉ lễ, và nhu cầu sưởi ấm vào mùa đông tăng lên. Diesel là nhiên liệu không thể thiếu cho nền kinh tế công nghiệp, và nhu cầu này ít co giãn hơn so với xăng.

Sự tăng giá diesel sẽ tác động trực tiếp đến chi phí vận chuyển, sản xuất, và từ đó đẩy lạm phát hàng hóa tăng cao. Điều này đặc biệt nhạy cảm khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang theo dõi sát sao các chỉ số lạm phát để quyết định chính sách tiền tệ. Nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang, áp lực lạm phát có thể buộc Fed phải giữ lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn, ảnh hưởng đến đồng USD và các tài sản khác.

Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, diễn biến này có thể mang lại sự hỗ trợ nhất định. Canada và Na Uy là những nhà xuất khẩu dầu lớn, và giá năng lượng cao thường có lợi cho đồng tiền của họ. Tuy nhiên, nếu tăng trưởng kinh tế toàn cầu bị ảnh hưởng do chi phí năng lượng cao, lợi ích này có thể bị hạn chế.

Rủi ro và triển vọng

Thị trường diesel đang đứng trước nguy cơ thiếu hụt trầm trọng hơn nếu xảy ra một cơn bão hoặc sự cố bất ngờ tại các nhà máy lọc dầu, vốn đang chạy hết công suất và trì hoãn bảo dưỡng. Các nhà phân tích cảnh báo rằng biên lợi nhuận lọc dầu toàn cầu đang ở mức kỷ lục, phản ánh sự thiếu hụt diesel nghiêm trọng và ngày càng tồi tệ.

Giá dầu thô có thể vẫn chưa phản ánh hết sự thắt chặt này, nhưng thị trường diesel đang cho thấy một bức tranh rõ ràng hơn. Nếu tình trạng thiếu hụt kéo dài, giá có thể tiếp tục tăng vào mùa thu, làm gia tăng áp lực lạm phát và ảnh hưởng đến túi tiền của người tiêu dùng, đặc biệt là trước thềm bầu cử giữa kỳ tại Mỹ.

Điều cần theo dõi

Nhà giao dịch nên chú ý đến các yếu tố sau: thứ nhất, diễn biến của crack spread diesel, nếu tiếp tục duy trì trên 100 USD sẽ củng cố xu hướng tăng giá. Thứ hai, các báo cáo tồn kho nhiên liệu của Mỹ và châu Âu, đặc biệt là nếu mức giảm sâu hơn dự kiến. Thứ ba, bất kỳ dấu hiệu nào về việc nối lại xuất khẩu từ Nga hoặc Trung Đông, hoặc sự gia tăng xuất khẩu từ Trung Quốc. Cuối cùng, biên bản họp FOMC sắp tới có thể cung cấp thêm thông tin về quan điểm của Fed đối với lạm phát và lãi suất, ảnh hưởng đến đồng USD và sức hấp dẫn của các tài sản hàng hóa.