Nợ công Mỹ vượt 40 nghìn tỷ USD: Gánh nặng lãi vay đe dọa ngân sách và kích thích kinh tế

Cột mốc 40 nghìn tỷ USD: Tốc độ nợ nhanh hơn dự báo

Số liệu từ Bộ Tài chính Mỹ cho thấy tổng nợ công đã chạm 40,05 nghìn tỷ USD tính đến ngày 18/8/2026, tăng gấp đôi so với mức dưới 20 nghìn tỷ USD của năm 2016. Đáng chú ý, con số này vượt xa dự báo 39,6 nghìn tỷ USD mà Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) đưa ra cho cả năm tài khóa 2026, cho thấy tốc độ vay nợ đang nhanh hơn kỳ vọng. Nguyên nhân chính đến từ chi tiêu công lớn kéo dài dưới hai chính quyền Trump và Biden, cộng hưởng với chi phí lãi vay tăng cao, tạo thành vòng xoáy khiến nợ ngày càng phình to.

Tốc độ tăng nợ nhanh đặt ra câu hỏi lớn về tính bền vững tài khóa, đặc biệt khi CBO dự báo nợ có thể chạm mức 64 nghìn tỷ USD vào năm 2036. Với trần nợ hiện tại là 41,1 nghìn tỷ USD, Mỹ đang tiến rất gần giới hạn, buộc chính phủ phải có những biện pháp can thiệp để tránh nguy cơ vỡ nợ kỹ thuật.

Lãi suất dài hạn tăng vọt: Gánh nặng lan tỏa

Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm đã chạm mức 5,34% vào đầu tuần, cao nhất trong gần 20 năm, trước khi hạ nhiệt nhẹ xuống 5,18% sau thông báo can thiệp của Bộ Tài chính. Đà tăng này chịu tác động từ nhiều yếu tố: giá dầu leo thang do căng thẳng Mỹ-Iran, lo ngại lạm phát dai dẳng, và nhu cầu vay nợ khổng lồ của các tập đoàn công nghệ để đầu tư vào AI – một lĩnh vực có độ rủi ro cao về dòng tiền.

Lãi suất dài hạn tăng không chỉ làm đắt chi phí vay của chính phủ mà còn lan tỏa đến doanh nghiệp và người tiêu dùng. Lãi suất vay thế chấp cố định 30 năm tại Mỹ hiện ở mức 6,67%, dù thấp hơn đỉnh 7,7% của năm 2023 nhưng vẫn tạo áp lực đáng kể lên thị trường nhà đất và tiêu dùng. Điều này đặt Fed vào thế khó: vừa phải kiềm chế lạm phát, vừa không muốn đẩy chi phí vay lên quá cao gây tổn hại tăng trưởng.

Phản ứng của Bộ Tài chính: Mua lại trái phiếu và những hoài nghi

Trước sức ép từ lợi suất dài hạn, Bộ Tài chính Mỹ tuyên bố tăng gấp đôi quy mô mua lại trái phiếu từ 2 tỷ USD lên 4 tỷ USD trong giai đoạn 9/9–4/11. Động thái này nhằm hỗ trợ thanh khoản cho thị trường trái phiếu dài hạn, qua đó hạ nhiệt lợi suất. Tuy nhiên, giới phân tích tỏ ra hoài nghi về hiệu quả thực chất. John Canavan từ Oxford Economics nhận định, với quy mô nợ khổng lồ, việc tăng mua lại chỉ mang lại cứu trợ ngắn hạn, không giải quyết được vấn đề gốc rễ. Trong khi đó, Mohamed El-Erian cảnh báo đây có thể là bước đi đầu tiên hướng tới kiểm soát đường cong lợi suất (yield curve control), một chính sách can thiệp sâu có thể gây ra những hệ lụy khó lường.

Việc Bộ Tài chính hành động chỉ ba tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ cho thấy yếu tố chính trị cũng đóng vai trò quan trọng. Chính quyền đương nhiệm lo ngại lãi suất cao sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng và tâm lý cử tri, nên tìm cách can thiệp để xoa dịu thị trường.

Nợ công và chính sách tiền tệ: Bài toán khó cho Fed

Nợ công tăng nhanh đặt Fed trước bài toán nan giải. Biên bản cuộc họp tháng 7 cho thấy nhiều quan chức ủng hộ tăng lãi suất nếu lạm phát không hạ nhiệt, nhưng cũng có ý kiến cho rằng mức lãi suất hiện tại 3,50%–3,75% có thể chưa đủ để đưa lạm phát về mục tiêu 2%. Tuy nhiên, với việc thị trường lao động đang yếu đi (việc làm giảm bất ngờ trong tháng 7) và lạm phát có dấu hiệu hạ nhiệt, Fed nhiều khả năng sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng 9.

Nợ công cao tạo ra xung đột giữa mục tiêu ổn định giá và hỗ trợ tăng trưởng. Nếu Fed tăng lãi suất mạnh để chống lạm phát, chi phí trả lãi của chính phủ sẽ tăng vọt, gây áp lực lên ngân sách và có thể kìm hãm đầu tư tư nhân. Ngược lại, nếu giữ lãi suất thấp, lạm phát có thể bùng phát trở lại, làm xói mòn sức mua và gây bất ổn kinh tế vĩ mô.

Tác động đến thị trường ngoại hối và những gì cần theo dõi

Nợ công tăng cao và lợi suất trái phiếu dài hạn biến động mạnh có thể tác động đến đồng USD. Chỉ số DXY hiện ở mức 98,839, gần như đi ngang, nhưng nếu lợi suất trái phiếu Mỹ tiếp tục tăng, đồng bạc xanh có thể được hỗ trợ nhờ dòng vốn tìm kiếm lợi suất cao hơn. Ngược lại, nếu Fed chuyển hướng ôn hòa hoặc nền kinh tế suy yếu do gánh nặng nợ, USD có thể chịu áp lực giảm giá. Các cặp tiền chính như EUR/USD (1,16761) và USD/JPY (158,972) sẽ phản ứng theo diễn biến lãi suất và tâm lý rủi ro toàn cầu.

Nhà giao dịch cần theo dõi sát các sự kiện: bài phát biểu của Fed Barkin vào ngày 25/8, chỉ số niềm tin tiêu dùng và IFO của khu vực đồng euro, cùng dữ liệu việc làm ADP hàng tuần. Đặc biệt, diễn biến lợi suất trái phiếu 30 năm và các thông báo tiếp theo từ Bộ Tài chính về chương trình mua lại sẽ là tín hiệu quan trọng cho hướng đi của thị trường trong ngắn hạn.