BoJ tiếp tục nhấn mạnh 'kiên trì tăng lãi suất': liệu có chuẩn bị cho bước đi mạnh hơn?

Phát đi từ một vị trí quan trọng

Phó Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) Ryozo Himino, trong bài phát biểu hôm 27/08, đã dùng ngôn ngữ rất trực diện khi nói về định hướng chính sách tiền tệ: ngân hàng trung ương nên kiên trì tăng lãi suất và điều chỉnh mức độ nới lỏng dựa trên diễn biến kinh tế, giá cả và tài chính. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở thông điệp lặp lại, mà còn ở cách ông đóng khung vấn đề: rủi ro suy thoái nghiêm trọng đã giảm bớt, đồng thời nhấn mạnh rủi ro lạm phát tăng cao hơn bao giờ hết.

Đây không phải là lần đầu tiên BoJ nói về việc tăng lãi suất, nhưng cách Himino nhấn mạnh cụm từ "kiên trì" (persist) và "nới lỏng ga đúng lúc" (ease off the accelerator in a timely manner) cho thấy một sự chuyển dịch trong ưu tiên: từ thận trọng quan sát sang chủ động hành động. Ông cũng cảnh báo rằng việc trì hoãn tăng lãi suất có thể dẫn đến lạm phát tăng vọt, buộc BoJ phải tăng lãi suất nhanh và mạnh sau đó – một kịch bản mà ông muốn tránh.

Cơ chế đằng sau ngôn từ

Đi sâu vào lập luận của Himino, có ba điểm kỹ thuật quan trọng:

1. Lãi suất thực âm: Ông thừa nhận lãi suất thực ở Nhật đang âm trong ngắn và trung hạn, trong khi điều kiện tài chính vẫn nới lỏng. Điều này nghĩa là chi phí vay thực tế vẫn thấp hơn lạm phát, tiếp tục kích thích tiêu dùng và đầu tư – nhưng cũng có thể đẩy lạm phát vượt mục tiêu.

2. Tác động của đồng yên yếu: Ông chỉ ra rằng đồng yên yếu làm tăng lợi nhuận của các công ty toàn cầu nhưng lại bóp nghẹt thu nhập thực tế của hộ gia đình. Quan trọng hơn, ông cảnh báo rằng biến động tỷ giá có thể ảnh hưởng đến lạm phát cơ bản thông qua kỳ vọng lạm phát – một kênh truyền dẫn mà BoJ giờ đây theo dõi sát sao hơn.

3. Rủi ro tăng giá: Himino nói rõ BoJ cần chú ý đến rủi ro tăng giá hơn so với trước đây, và nếu lạm phát cơ bản lệch lên trên 2%, điều đó sẽ gây bất lợi cho nền kinh tế. Đây là một sự thay đổi rõ rệt so với lập trường trước đây vốn thiên về hỗ trợ tăng trưởng.

Những điểm này cho thấy BoJ đang chuyển từ tư duy "chờ đợi bằng chứng" sang "hành động để phòng ngừa".

Phản ứng của thị trường: quá bình thản?

USD/JPY tại thời điểm viết bài chỉ giảm nhẹ 0.04% xuống 159.24, cho thấy thị trường gần như không bị lay chuyển bởi bài phát biểu. Điều này có thể xuất phát từ việc các nhà giao dịch đã quá quen với những tuyên bố diều hâu từ BoJ trong năm qua mà chưa thấy hành động cụ thể. Tuy nhiên, cách diễn đạt của Himino lần này có sắc thái mạnh hơn, đặc biệt khi ông nhấn mạnh đến "rủi ro tăng giá" và "tránh sự chậm trễ".

Một điểm quan trọng khác là bối cảnh vĩ mô: đồng yếu đang đẩy lạm phát lên, trong khi nhu cầu AI toàn cầu được kỳ vọng sẽ thúc đẩy cả tăng trưởng và giá cả. Nếu những yếu tố này tiếp tục, BoJ có thể buộc phải tăng lãi suất sớm hơn và mạnh hơn so với kỳ vọng hiện tại của thị trường. Sự bình thản của USD/JPY có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường đang đánh giá thấp khả năng BoJ tăng tốc.

Những gì thị trường có thể đang bỏ qua

Thị trường dường như chỉ tập trung vào việc BoJ vẫn sẽ tăng lãi suất từ từ, nhưng có ba điểm có thể bị hiểu sai:

• Thời điểm tăng tiếp theo: Himino nói "tiếp tục tăng lãi suất", nhưng không đưa ra mốc thời gian. Nếu lạm phát cơ bản tiếp tục tăng do đồng yên yếu và nhu cầu AI, BoJ có thể hành động sớm hơn dự kiến, có thể ngay trong cuộc họp tháng 10 hoặc tháng 12.

• Tác động đến lợi suất trái phiếu: Việc BoJ tăng lãi suất sẽ kéo lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật (JGB) lên, tạo áp lực lên thị trường trái phiếu toàn cầu và có thể làm mạnh đồng yên. Điều này sẽ ảnh hưởng đến các cặp tiền chéo như EUR/JPY, GBP/JPY, không chỉ riêng USD/JPY.

• Rủi ro lạm phát tăng: Nếu lạm phát vượt mục tiêu, BoJ có thể phải tăng lãi suất nhanh hơn, gây sốc cho thị trường. Himino đã cảnh báo về điều này, nhưng thị trường có vẻ chưa định giá đầy đủ.

Theo dõi tiếp theo

Trong ngắn hạn, giới giao dịch nên theo dõi biên bản họp ECB công bố tối nay (18:30 giờ VN) – dù không trực tiếp liên quan đến BoJ, nhưng nó cho biết bức tranh chính sách tiền tệ toàn cầu. Với BoJ, các tín hiệu quan trọng sẽ đến từ dữ liệu lạm phát CPI tháng 8 và khảo sát Tankan quý 3, dự kiến công bố trong vài tuần tới. Nếu lạm phát cơ bản tăng vượt dự báo, khả năng BoJ tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 10 sẽ trở nên rõ ràng hơn, và USD/JPY có thể kiểm tra lại vùng hỗ trợ quanh 158.50 hoặc thấp hơn. Ngược lại, nếu dữ liệu yếu đi, đồng yên có thể tiếp tục suy yếu, đẩy USD/JPY lên vùng 160.50. Hãy để dữ liệu dẫn lối.