BOJ tăng lãi suất nhanh hơn kỳ vọng: thị trường có đang định giá đúng?

BOJ sẵn sàng hành động mạnh tay hơn

Theo khảo sát của Reuters công bố ngày 10/09, gần như chắc chắn (97% số chuyên gia) BOJ sẽ nâng lãi suất lên 1,25% tại cuộc họp ngày 18/09, tăng mạnh so với mức 57% trong khảo sát trước. Đáng chú ý, hơn một phần ba số người được hỏi dự báo BOJ sẽ tiếp tục tăng lên 1,50% ngay trong quý IV/2026, và khoảng 62% kỳ vọng lãi suất đạt ít nhất 1,75% vào cuối quý II/2027 – sớm hơn ba tháng so với dự báo trước đó.

Sự thay đổi này không chỉ phản ánh áp lực lạm phát trong nước, mà còn cho thấy ảnh hưởng ngày càng lớn từ Mỹ. Việc Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công khai ủng hộ BOJ thắt chặt chính sách, cùng với can thiệp phối hợp mua yen, đã dỡ bỏ rào cản chính trị đối với việc tăng lãi suất. Điều này đặt ra câu hỏi về tính độc lập của BOJ, nhưng đồng thời cũng mở đường cho một chu kỳ thắt chặt quyết liệt hơn.

Áp lực tài khóa và sự mất cân bằng chính sách

Một yếu tố quan trọng khác là hồ sơ ngân sách kỷ lục 143,1 nghìn tỷ yen (khoảng 931 tỷ USD) cho năm tài chính tới, ngang mức thời kỳ đại dịch. Gần 3/4 số chuyên gia cho rằng điều này làm gia tăng lo ngại về kỷ luật tài khóa của Nhật Bản, đặc biệt khi chính phủ của Thủ tướng Takaichi theo đuổi chính sách mở rộng tài khóa, khiến chi phí vay của chính phủ lên mức cao nhất trong ba thập kỷ.

Sự kết hợp giữa chính sách tài khóa nới lỏng và chính sách tiền tệ thắt chặt tạo ra một nghịch lý: BOJ phải tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát và ổn định đồng yen, trong khi chính phủ lại cần vay nợ khổng lồ, đẩy lãi suất dài hạn lên cao. Điều này có thể dẫn đến xung đột chính sách và khiến thị trường lo ngại về khả năng trả nợ của Nhật Bản trong dài hạn.

Thị trường đã định giá đủ chưa?

Đồng yen đang giao dịch quanh 153,37 USD/JPY, gần mức mạnh nhất kể từ tháng 2, nhờ kỳ vọng BOJ thắt chặt nhanh hơn và dòng vốn hồi hương. Tuy nhiên, câu hỏi lớn là liệu thị trường đã phản ánh đầy đủ tốc độ tăng lãi suất hay chưa. Nếu BOJ tăng lãi suất lên 1,25% vào tháng này và tiếp tục tăng lên 1,50% trong quý IV, lãi suất cuối kỳ có thể đạt 1,75% hoặc cao hơn, nhưng một nửa số chuyên gia vẫn coi 1,75% là điểm dừng.

Tuy nhiên, có một rủi ro mà thị trường có thể đang bỏ qua: áp lực từ Mỹ có thể khiến BOJ hành động quá mạnh tay, gây ra cú sốc cho nền kinh tế vốn đã quen với lãi suất siêu thấp. Nếu BOJ tăng lãi suất nhanh hơn dự kiến, đồng yen có thể tăng giá mạnh, ảnh hưởng đến xuất khẩu và lợi nhuận doanh nghiệp, tạo ra biến động lớn trên thị trường tài chính.

Kết luận và điều cần theo dõi

BOJ đang bước vào một chu kỳ thắt chặt lịch sử, với sự hậu thuẫn bất ngờ từ Mỹ. Thị trường nên theo dõi sát cuộc họp ngày 18/09, đặc biệt là ngôn ngữ trong tuyên bố và cuộc họp báo của Thống đốc Ueda. Ngoài ra, cần chú ý đến diễn biến của lãi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) kỳ hạn 10 năm, vốn đã ở mức cao nhất trong ba thập kỷ. Nếu JGB tiếp tục tăng, có thể buộc BOJ phải điều chỉnh chính sách kiểm soát đường cong lợi suất, tạo thêm biến động cho USD/JPY.

Nhà giao dịch cũng nên theo dõi các tín hiệu từ chính phủ Nhật Bản về kế hoạch tài khóa, vì bất kỳ dấu hiệu nào về việc tăng chi tiêu hoặc cắt giảm thuế đều có thể làm trầm trọng thêm lo ngại về nợ công, ảnh hưởng đến định giá đồng yen trong trung hạn.