Dầu vượt 100 USD: kỳ vọng gián đoạn thay vì nguồn cung thực sự đứt gãy

Điều gì thực sự đẩy Brent qua ngưỡng 100 USD

Brent đã vượt 100 USD/thùng trong phiên thứ Tư, lần đầu kể từ cuối tháng 7. Nhưng nếu nhìn vào dữ liệu vận tải, bức tranh không giống một cú sốc nguồn cung điển hình. Trong nhiều tháng, chính lưu lượng tàu qua Hormuz được cải thiện — ngay cả sau khi lệnh ngừng bắn tháng 6 giữa Iran và Mỹ sụp đổ — là yếu tố chính giữ giá dầu trong tầm kiểm soát.

Dữ liệu gần đây cho thấy dòng chảy trung bình đầu tháng 8 đạt 6–8 triệu thùng/ngày. Rystad Energy thậm chí đặt con số cao hơn, 8–9 triệu thùng/ngày vào cuối tháng 8. Đó là trước khi giao tranh nổ ra trở lại, cắt dòng chảy xuống dưới 2 triệu thùng/ngày, với đường trung bình động quanh 4–5 triệu thùng/ngày theo Rystad. Kpler cho biết không có tàu chở dầu thô cỡ lớn (VLCC) nào rời eo biển kể từ ngày 2/9.

Điểm mấu chốt: mức 4–5 triệu thùng/ngày vẫn cao hơn đáng kể so với giai đoạn mùa xuân, khi lo ngại về Hormuz lần đầu xuất hiện. Nói cách khác, thị trường đang định giá rủi ro gián đoạn tiềm tàng, chứ chưa phải đang phản ánh một nguồn cung đã thực sự biến mất.

Các đường ống thay thế đang giữ nắp giá — nhưng nắp đang mỏng dần

Lý do những dự báo bi quan nhất về giá dầu chưa thành hiện thực nằm ở các kênh vận chuyển thay thế. UAE có đường ống dẫn tới cảng Fujairah ngay ngoài Hormuz. Iraq có đường ống tới Thổ Nhĩ Kỳ và bờ Địa Trung Hải. Saudi Arabia đảo chiều dòng chảy trên đường ống Đông–Tây để đưa dầu tới cảng Yanbu trên Biển Đỏ.

Nhưng Biển Đỏ không phải vùng an toàn. Houthi đã nhắm vào tàu và cơ sở hạ tầng năng lượng của Saudi từ đầu năm, với vụ tấn công mới nhất vào nhà máy lọc dầu Jizan trong tuần này. Các nhà máy lọc dầu khác trên bán đảo Arab cũng hứng chịu các cuộc tấn công từ lực lượng Iran. Nghĩa là tuyến tránh Hormuz đang tự nó trở thành rủi ro mới.

Tồn kho toàn cầu đang mỏng đi với tốc độ 2,7 triệu thùng/ngày

Đây là phần quan trọng nhất đối với người giao dịch: cơ chế đệm giá hiện tại không đến từ nguồn cung mới, mà từ tồn kho. Trong báo cáo Oil Market Report mới nhất, IEA cho biết tính đến tháng 7, khoảng 8,3 triệu thùng/ngày sản lượng dầu vẫn bị đóng tại Trung Đông. Tồn kho dầu toàn cầu đã giảm 69 triệu thùng trong riêng tháng 7, cộng dồn vào các đợt rút trước đó, tương đương tốc độ rút trung bình 2,7 triệu thùng/ngày.

Tồn kho không phải vô tận. Khi xung đột tiếp diễn, tốc độ rút này sẽ tiếp tục, và đó chính là lực đẩy giá về phía trước. Đây là lý do vì sao các đợt giảm giá gần đây ngày càng nông hơn: dầu có giảm, nhưng giảm ít hơn và ít sắc nét hơn. Tính chung, Brent đã tích lũy gần 40 USD kể từ tháng 9/2025, WTI tăng hơn 30 USD/thùng trong cùng kỳ — và đó chỉ là thị trường tương lai. Trên thị trường vật chất, giá còn cao hơn.

Một số loại dầu đã vượt 100 USD trước Brent: Murban, chỉ số DME Oman, rổ OPEC, và rổ Ấn Độ. Việc Brent futures gia nhập nhóm này không phải tín hiệu giảm giá cho chặng đường phía trước, đặc biệt khi chưa có bất kỳ dấu hiệu nào về đàm phán hòa bình giữa Tehran và Washington.

Vòng hai lên lạm phát và các đồng tiền hàng hoá

Cú sốc dầu ở ngưỡng này có tác động vòng hai rõ rệt. Chi phí năng lượng thấm vào PPI trước khi vào CPI, và lịch hôm nay có PPI MoM dự báo 0,4% so với 0% kỳ trước, PPI lõi dự báo 0,3% so với 0,2%. Nếu giá dầu neo cao, áp lực lên PPI lõi sẽ không biến mất nhanh, buộc các ngân hàng trung ương phải giữ chính sách thắt chặt lâu hơn.

Với các đồng tiền hàng hoá, tác động phân hoá. CAD hưởng lợi trực tiếp khi dầu thô WTI là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Canada — nhưng lợi ích bị giới hạn nếu giá cao đi kèm lo ngại suy giảm tăng trưởng toàn cầu. NOK hưởng lợi từ Brent và khí đốt, song Na Uy là nền kinh tế nhỏ, độ nhạy với dòng vốn toàn cầu lớn hơn độ nhạy với giá dầu thuần. AUD thì phức tạp hơn: nước này xuất khẩu năng lượng nhưng cũng phụ thuộc vào tăng trưởng Trung Quốc — mà Sinopec vừa dự báo nhu cầu dầu Trung Quốc giảm 8,9% trong năm 2026. Đây là chi tiết quan trọng: nhu cầu suy yếu từ nước nhập khẩu lớn nhất thế giới có thể bù trừ phần nào lợi ích từ giá cao đối với AUD.

Nhu cầu dầu thường tăng trong quý cuối năm. Sự hủy hoại nhu cầu do giá cao sẽ xuất hiện, nhưng bị giới hạn bởi vai trò nền tảng của các sản phẩm dầu trong mọi nền kinh tế. Điều này gợi ý giá có thể leo cao hơn nữa — và neo ở đó.

Điều cần theo dõi

Trọng tâm trước mắt là dữ liệu tồn kho API hôm nay, với dự báo rút 1,3 triệu thùng so với mức rút 2,6 triệu thùng kỳ trước — nếu mức rút thực tế vượt dự báo, áp lực lên giá sẽ tăng. Song song đó, cần theo dõi diễn biến lưu lượng tàu qua Hormuz: bất kỳ tín hiệu nối lại vận tải nào cũng có thể đảo chiều nhanh chóng tâm lý thị trường, vì đà tăng hiện tại được xây trên kỳ vọng chứ chưa phải đứt gãy thực sự. Cuối cùng, PPI lõi và phản ứng của lợi suất trái phiếu sẽ cho biết thị trường đang định giá rủi ro lạm phát vòng hai ở mức nào — yếu tố quyết định sức mạnh tương đối của CAD, NOK và AUD trong những tuần tới.