Nga cắt giảm xuất khẩu diesel xuống mức thấp nhất nhiều năm: nguy cơ siết chặt thị trường nhiên liệu toàn cầu

Xuất khẩu diesel Nga chạm đáy nhiều năm

Dữ liệu từ Bloomberg cho thấy xuất khẩu diesel và gasoil của Nga trong bảy ngày đầu tháng 8 chỉ đạt khoảng 80.000 thùng/ngày, mức thấp nhất trong nhiều năm. Con số này đối lập hoàn toàn với mức trung bình 1 triệu thùng/ngày cùng kỳ năm ngoái. Nguyên nhân chính là chiến dịch drone liên tục của Ukraine nhắm vào các nhà máy lọc dầu và tuyến đường vận chuyển nhiên liệu của Nga, buộc nhiều cơ sở lọc dầu lớn phải ngừng hoạt động từ mùa xuân đến mùa hè.

Sự sụt giảm này diễn ra trong bối cảnh Nga đã phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt xăng dầu trong hơn ba tháng qua, ngay cả trong mùa cao điểm tiêu thụ. Việc Moscow gia hạn các hạn chế xuất khẩu diesel càng làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm nguồn cung trên thị trường toàn cầu.

Thị trường trung chưng cất thắt chặt hơn dầu thô

Điểm đáng chú ý là thị trường các sản phẩm trung chưng cất (diesel, dầu hỏa, nhiên liệu phản lực) đang thắt chặt hơn nhiều so với thị trường dầu thô. Theo báo cáo mới nhất của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), sản lượng chạy máy của các nhà máy lọc dầu toàn cầu trong tháng 7 tăng nhưng vẫn thấp hơn gần 5 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm ngoái, chỉ đạt 80,9 triệu thùng/ngày. IEA dự báo sản lượng này sẽ giảm trung bình 2,5 triệu thùng/ngày trong năm 2026 trước khi phục hồi 3,5 triệu thùng/ngày vào năm 2027.

Sự sụt giảm nguồn cung từ Nga, cộng với việc nhiên liệu từ khu vực Vịnh Ba Tư không thể ra khỏi khu vực, đã đẩy biên lợi nhuận lọc dầu (crack spread) tại Đại Tây Dương lên mức kỷ lục. IEA nhận định: "Thị trường trung chưng cất nhẹ và nặng thắt chặt hơn đã đẩy crack spread và biên lợi nhuận lên mức cao kỷ lục tại Đại Tây Dương".

Tác động đến lạm phát và vận tải

Giá diesel tăng cao có tác động trực tiếp đến chi phí vận tải đường bộ, đường sắt và hàng hải, từ đó lan tỏa vào giá cả hàng hóa tiêu dùng. Điều này đặc biệt nhạy cảm trong bối cảnh các ngân hàng trung ương, bao gồm Fed, vẫn đang theo dõi sát sao diễn biến lạm phát. Nếu giá nhiên liệu tiếp tục leo thang, áp lực lạm phát có thể gia tăng, buộc Fed phải duy trì lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn, ảnh hưởng đến đồng USD và các cặp tiền tệ.

Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, diễn biến này có ý nghĩa quan trọng. Canada và Na Uy là những nhà xuất khẩu năng lượng lớn, giá dầu và sản phẩm tinh chế tăng có thể hỗ trợ thu nhập từ xuất khẩu và củng cố đồng tiền của họ. Tuy nhiên, nếu tăng trưởng kinh tế toàn cầu bị ảnh hưởng do chi phí năng lượng cao, các đồng tiền này cũng có thể chịu áp lực từ kênh thương mại.

Dòng chảy thương mại sụt giảm mạnh

Mặc dù xuất khẩu nhiên liệu của Mỹ tăng khoảng 700.000 thùng/ngày trong tháng 7 so với cùng kỳ năm ngoái, tổng thương mại hàng hải các sản phẩm dầu mỏ toàn cầu vẫn giảm tới 3,8 triệu thùng/ngày. Nguyên nhân chính là sự sụt giảm mạnh của xuất khẩu diesel và nhiên liệu phản lực từ Nga và Trung Đông. Điều này cho thấy thị trường đang phải đối mặt với sự thiếu hụt nguồn cung cục bộ, khó có thể bù đắp nhanh chóng bằng nguồn từ các khu vực khác.

Theo dõi tiếp

Nhà giao dịch cần theo dõi chặt chẽ các yếu tố sau: Thứ nhất, diễn biến chiến dịch drone của Ukraine và khả năng Nga khôi phục sản xuất tại các nhà máy lọc dầu bị hư hại. Thứ hai, số liệu tồn kho diesel và các sản phẩm trung chưng cất của Mỹ và châu Âu trong các báo cáo hàng tuần. Thứ ba, phản ứng của IEA và các nước tiêu thụ lớn trước tình trạng giá nhiên liệu tăng cao, liệu có động thái phối hợp giải phóng dự trữ chiến lược hay không. Cuối cùng, dữ liệu lạm phát và doanh số bán lẻ của Mỹ trong ngày hôm nay sẽ cho biết liệu chi phí năng lượng tăng đã thực sự ảnh hưởng đến tiêu dùng hay chưa.