Lợi nhuận kỷ lục của các hãng lithium: cú hích từ pin lưu trữ và bài toán dư cung

Làn sóng lợi nhuận từ pin lưu trữ

Các công ty khai thác lithium đang tận hưởng giai đoạn kinh doanh thuận lợi hiếm có khi nhu cầu từ mảng pin lưu trữ tăng vọt. Tianqi Lithium và Ganfeng Lithium, hai ông lớn Trung Quốc, vừa công bố lợi nhuận nửa đầu năm cao nhất trong ba năm, trong khi Albemarle của Mỹ ước tính nhu cầu lithium toàn cầu tăng 45% so với cùng kỳ năm ngoái tính đến tháng 5. Động lực chính đến từ việc các quốc gia đẩy mạnh đầu tư vào điện gió, điện mặt trời và hệ thống lưu trữ năng lượng – một xu hướng được củng cố bởi bất ổn địa chính trị tại Trung Đông, khiến các nước nhập khẩu năng lượng tìm cách giảm phụ thuộc vào dầu khí.

Điểm đáng chú ý là tốc độ tăng trưởng nguồn cung chậm hơn đáng kể so với cầu, tạo ra khoảng trống lợi nhuận cho các nhà sản xuất hiện hữu. Tianqi cảnh báo nguồn cung ở nước ngoài có thể bị ảnh hưởng bởi chính sách và hậu cần, đồng thời việc khởi động lại một số mỏ sẽ mất thời gian trước khi đưa sản lượng thực tế trở lại thị trường. Điều này củng cố kỳ vọng giá lithium còn dư địa tăng trong trung hạn.

Cơ chế tác động lên giá và vĩ mô

Giá lithium tăng không chỉ là câu chuyện riêng của ngành khai khoáng. Với vai trò nguyên liệu chính cho pin, biến động giá lithium lan tỏa đến chi phí sản xuất xe điện và hệ thống lưu trữ, từ đó ảnh hưởng đến lạm phát hàng hóa lâu bền. Nếu giá lithium tiếp tục leo thang, áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) có thể xuất hiện, đặc biệt tại các nền kinh tế đang chuyển dịch năng lượng mạnh mẽ.

Đối với các đồng tiền hàng hóa, tác động không đồng nhất. Australia – nước xuất khẩu lithium lớn nhất thế giới – sẽ hưởng lợi rõ rệt, hỗ trợ đồng AUD. Canada cũng có mỏ lithium nhưng quy mô nhỏ hơn, trong khi Na Uy dù là nhà sản xuất dầu khí lớn nhưng lại phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu pin, do đó tác động lên NOK có phần trung tính. Trong khi đó, đồng USD – vốn đang ở vùng thấp (DXY 99.5) – có thể chịu áp lực giảm thêm nếu giá hàng hóa tăng làm xói mòn sức mua của Mỹ.

Bài toán dư cung: liệu có lặp lại kịch bản 2023?

Các kế hoạch mở rộng sản xuất và tăng công suất mà các công ty lithium công bố có thể đảo ngược tình trạng thiếu hụt hiện tại. Kinh nghiệm từ chu kỳ 2022–2023 cho thấy, khi giá tăng cao, các nhà sản xuất ồ ạt đầu tư, dẫn đến dư cung và sụp đổ giá. Hiện tại, nhiều dự án mới đang được triển khai ở Chile, Argentina và Úc, cùng với sự trở lại của các mỏ đã đóng cửa. Nếu nhu cầu pin lưu trữ không tăng đủ nhanh để hấp thụ lượng cung mới, thị trường có thể rơi vào chu kỳ điều chỉnh.

Tuy nhiên, có một khác biệt quan trọng: nhu cầu từ lưu trữ năng lượng đang tăng theo cấp số nhân nhờ chính sách hỗ trợ của nhiều chính phủ và chi phí sản xuất pin giảm. CATL, nhà sản xuất pin lớn nhất thế giới, dự báo mảng lưu trữ sẽ chiếm khoảng một nửa doanh số toàn cầu vào năm 2030. Nếu dự báo này đúng, cầu có thể theo kịp cung, nhưng rủi ro dư cung vẫn hiện hữu trong ngắn hạn.

Theo dõi sát diễn biến sắp tới

Giới giao dịch cần chú ý đến các yếu tố có thể xoay chuyển cục diện: (1) Số liệu PMI sản xuất Mỹ và Canada công bố ngày 1/9 – nếu suy yếu, có thể báo hiệu nhu cầu công nghiệp chậm lại, ảnh hưởng tiêu cực đến giá lithium; (2) Phát biểu của Fed Barr cùng ngày – bất kỳ tín hiệu nào về lãi suất đều tác động đến đồng USD và qua đó giá hàng hóa; (3) Diễn biến địa chính trị Trung Đông – căng thẳng leo thang có thể đẩy nhanh quá trình chuyển dịch năng lượng, củng cố nhu cầu pin lưu trữ. Ngoài ra, các báo cáo tồn kho và sản lượng từ các mỏ lớn sẽ là thước đo trực tiếp cho cán cân cung cầu trong những tháng tới.