Kỳ vọng nới lỏng nguồn cung LNG và dầu đang tan biến: vì sao thị trường chuẩn bị cho cú sốc kéo dài

Từ kỳ vọng hòa bình đến hiện thực khắc nghiệt

Trong suốt sáu tháng qua, giới đầu cơ hàng hóa liên tục đặt cược vào một thỏa thuận hòa bình nhanh chóng ở Trung Đông, coi mọi tín hiệu từ Washington là tiền đề cho việc nguồn cung dầu và khí đốt sẽ sớm được khôi phục. Tuy nhiên, thực tế đang phũ phàng hơn nhiều: các cuộc tấn công vào tàu chở dầu vẫn tiếp diễn, và cả Mỹ lẫn Iran đều không có dấu hiệu nhượng bộ. Dữ liệu theo dõi tàu biển cho thấy dòng dầu qua eo biển Hormuz chỉ còn trung bình 2 triệu thùng/ngày trong thời gian gần đây, so với 4,8 triệu thùng/ngày hồi tháng 7 và 18 triệu thùng/ngày trước chiến tranh. Nói cách khác, lưu lượng qua điểm nghẽn chiến lược này hiện chỉ bằng khoảng 11% so với trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran.

Sự sụt giảm này không chỉ là con số thống kê. Nó phản ánh một thực tế đau đớn: thị trường đang phải đối mặt với cú sốc nguồn cung kéo dài, trong khi cả hai bên đều chuẩn bị cho một cuộc chiến tiêu hao. Iran tuyên bố có thể phá vỡ phong tỏa hải quân của Mỹ bằng một cuộc tấn công "chính xác và kịp thời", còn Washington khẳng định Hormuz vẫn mở cửa. Dữ liệu vệ tinh lại ủng hộ phía Tehran. Sự bất đồng này càng củng cố nhận định rằng không có đàm phán nào đang diễn ra, và thị trường phải chấp nhận một thời kỳ giá năng lượng cao kéo dài.

Tín hiệu từ thị trường vật chất: dầu thô không phải là toàn bộ câu chuyện

Jeff Currie, một trong những nhà phân tích hàng hóa kỳ cựu, mới đây đã cảnh báo rằng nhìn vào giá dầu Brent có thể khiến giới đầu tư hiểu sai về mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng. "Không ai trên hành tinh này tiêu thụ dầu thô", ông nói, nhấn mạnh rằng giá chuẩn toàn cầu không phản ánh chính xác cung cầu trên thị trường vật chất – nơi con người thực sự sử dụng nhiên liệu. Thực tế, Brent đang giao dịch quanh 91 USD/thùng, nhưng xuất khẩu dầu của Iran đã giảm từ 1,7 triệu thùng/ngày năm ngoái xuống còn khoảng 294.000 thùng/ngày kể từ đầu tháng 8. Tổng xuất khẩu dầu của Trung Đông trong tháng này chỉ đạt trung bình 9,5 triệu thùng/ngày, so với 21 triệu thùng/ngày của năm 2025.

Sự thiếu hụt không chỉ giới hạn ở dầu thô. Nhiên liệu tinh chế như diesel đang khan hiếm nghiêm trọng, và tình hình sẽ còn tồi tệ hơn khi nhu cầu tăng vào mùa thu và mùa đông. Các nhà máy lọc dầu ở Trung Đông và Nga – những nhà xuất khẩu lớn trước chiến tranh – đang phải vật lộn với các lệnh trừng phạt và rủi ro an ninh. Hệ quả là crack spreads (chênh lệch giá giữa sản phẩm tinh chế và dầu thô) tăng vọt, đẩy giá xăng, diesel và nhiên liệu máy bay lên cao, tạo áp lực lên toàn bộ nền kinh tế toàn cầu.

Dự báo thiếu hụt: từ 3,7 triệu thùng lên 4,3 triệu thùng mỗi ngày

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã điều chỉnh dự báo sản lượng dầu toàn cầu năm nay, từ mức giảm 3,7 triệu thùng/ngày xuống còn 4,3 triệu thùng/ngày. Điều này đồng nghĩa với việc thị trường sẽ thiếu hụt khoảng 1,27 triệu thùng/ngày – một con số đủ lớn để đẩy giá năng lượng lên cao hơn nữa. Sự thiếu hụt này không chỉ ảnh hưởng đến người tiêu dùng mà còn tác động trực tiếp đến lạm phát toàn cầu, buộc các ngân hàng trung ương phải cân nhắc lại chính sách tiền tệ.

Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD và NOK, diễn biến này là một con dao hai lưỡi. Một mặt, giá dầu và khí đốt cao có lợi cho các nước xuất khẩu năng lượng như Canada, Na Uy và Úc (nhờ xuất khẩu LNG). Mặt khác, nếu cuộc khủng hoảng kéo dài, tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại sẽ làm giảm nhu cầu đối với các hàng hóa khác mà các nước này xuất khẩu, gây áp lực lên tỷ giá. Đặc biệt, đồng NOK có thể hưởng lợi từ giá khí đốt cao, trong khi CAD chịu ảnh hưởng từ giá dầu WTI và sức khỏe kinh tế Mỹ.

Các nhà sản xuất Trung Đông tìm cách lách, nhưng không đủ

Arab Saudi đã chuyển hướng xuất khẩu sang các tuyến đường khác, và UAE thậm chí đã tăng xuất khẩu so với năm ngoái. Tuy nhiên, những nỗ lực này không thể bù đắp cho sự sụt giảm lớn từ Iran và các nước khác. UAE gần đây cáo buộc Iran phóng hai tên lửa đạn đạo vào lãnh thổ của mình, làm dấy lên lo ngại rằng tàu chở dầu của nước này cũng không an toàn khi đi qua Hormuz. Các tuyến đường ống thay thế mới sẽ mất nhiều năm để xây dựng, trong khi nhu cầu năng lượng toàn cầu vẫn tiếp tục tăng.

Sự thật là cuộc khủng hoảng này không còn là một cú sốc ngắn hạn như nhiều người từng nghĩ. Cả Mỹ và Iran đều đang chịu thiệt hại kinh tế, nhưng cả hai đều tỏ ra kiên quyết theo đuổi mục tiêu của mình. Điều này đồng nghĩa với việc giá năng lượng sẽ duy trì ở mức cao trong một thời gian dài, và các nhà giao dịch cần chuẩn bị cho sự biến động mạnh hơn nữa.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Trong bối cảnh này, giới đầu tư nên chú ý đến các dữ liệu tồn kho nhiên liệu của Mỹ và châu Âu, cũng như diễn biến tại eo biển Hormuz. Mỗi báo cáo về tấn công tàu chở dầu hay thay đổi trong xuất khẩu của Saudi Arabia và UAE sẽ là chất xúc tác cho biến động giá. Ngoài ra, các bài phát biểu của quan chức Fed, đặc biệt là về lạm phát, sẽ cho biết liệu ngân hàng trung ương có buộc phải thắt chặt chính sách tiền tệ hơn nữa để đối phó với chi phí năng lượng tăng cao hay không. Cuối cùng, đồng USD và các đồng tiền hàng hóa sẽ phản ánh rõ rệt mức độ lo ngại của thị trường về một cuộc khủng hoảng kéo dài.