Kỳ vọng hòa bình tan biến, thị trường năng lượng chuyển sang định giá kịch bản kéo dài

Từ lạc quan đến thực tế phũ phàng

Sáu tháng qua, giới đầu cơ hàng hóa liên tục đặt cược vào một kết thúc nhanh chóng cho cuộc chiến ở Trung Đông, dựa trên những tuyên bố hòa bình từ phía Mỹ. Nhưng thị trường vật chất đang lên tiếng: các số liệu vận chuyển qua eo biển Hormuz cho thấy dòng chảy dầu thô chỉ còn trung bình 2 triệu thùng/ngày trong tháng 8, so với 4,8 triệu thùng/ngày của tháng 7 và 18 triệu thùng/ngày trước chiến tranh. Nói cách khác, lượng tàu chở dầu qua huyết mạch này hiện chỉ bằng 11% so với trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran.

Sự sụt giảm này không chỉ là con số khô khan. Nó phản ánh một thực tế: cả Mỹ và Iran đều đang gia tăng căng thẳng, với các cuộc tấn công vào tàu chở dầu vẫn tiếp diễn và Iran đe dọa phá vỡ phong tỏa hải quân của Mỹ. Trong khi Tổng thống Trump khẳng định eo biển Hormuz mở cửa, dữ liệu theo dõi tàu lại cho thấy điều ngược lại. Cả hai bên đều không có thiện chí đàm phán, củng cố nhận định rằng họ đang chuẩn bị cho một cuộc chiến kéo dài.

Cuộc khủng hoảng thực sự nằm ở nhiên liệu, không phải dầu thô

Nhà phân tích Jeff Currie của Goldman Sachs đã cảnh báo rằng giá dầu Brent không phản ánh đúng cuộc khủng hoảng thực sự đang diễn ra trên thị trường nhiên liệu. "Không ai trên hành tinh này tiêu thụ dầu thô", ông nói, nhấn mạnh rằng giá dầu thô chỉ là một chỉ số tham chiếu, trong khi thị trường vật chất - nơi con người thực sự sử dụng xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay - mới là nơi phản ánh đúng cung cầu.

Thiếu hụt dầu diesel đã trở nên trầm trọng từ mùa xuân và dự kiến sẽ tồi tệ hơn khi nhu cầu tăng vào mùa thu đông. Các sản phẩm tinh chế khác cũng chịu áp lực, vì cả Trung Đông và Nga đều là những nhà xuất khẩu nhiên liệu tinh chế lớn trước khi chiến tranh làm đảo lộn mọi thứ.

Nguồn cung dầu thô toàn cầu bị thắt chặt

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã hạ dự báo tăng trưởng nguồn cung dầu toàn cầu trong năm nay xuống mức giảm 4,3 triệu thùng/ngày, so với mức giảm 3,7 triệu thùng/ngày trong dự báo trước đó. Điều này đồng nghĩa với việc thị trường sẽ thiếu hụt khoảng 1,27 triệu thùng/ngày - một con số không hề nhỏ.

Xuất khẩu dầu của Iran đã giảm từ 1,7 triệu thùng/ngày năm ngoái xuống chỉ còn 294.000 thùng/ngày kể từ đầu tháng 8. Tổng xuất khẩu dầu của Trung Đông trong tháng này chỉ đạt trung bình 9,5 triệu thùng/ngày, so với 21 triệu thùng/ngày của năm 2025. Những con số này cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng, vượt xa những gì giá dầu Brent - đang dao động quanh 91 USD/thùng - phản ánh.

Nỗ lực vượt qua tắc nghẽn và rủi ro leo thang

Các nhà sản xuất Trung Đông đang tìm cách lách qua nút thắt Hormuz. Saudi Arabia đã chuyển hướng xuất khẩu, trong khi UAE tăng cường xuất khẩu. Tuy nhiên, UAE gần đây cáo buộc Iran phóng hai tên lửa đạn đạo vào lãnh thổ của mình, và các tàu chở dầu của ADNOC thường xuyên trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công Iran. Điều này cho thấy ngay cả những nỗ lực né tránh cũng không an toàn.

Các tuyến đường ống mới để tránh Hormuz, như đường ống Iraq-Syria, sẽ mất ít nhất 4 năm và 15 tỷ USD để hoàn thành - quá xa để giải quyết khủng hoảng trước mắt.

Hệ quả kinh tế và những gì cần theo dõi

Giá năng lượng cao kéo dài sẽ tác động trực tiếp đến lạm phát toàn cầu, đặc biệt là ở các nước nhập khẩu năng lượng. Chi phí vận tải, sản xuất và sưởi ấm đều tăng, gây áp lực lên ngân hàng trung ương các nước trong việc duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt. Điều này có thể ảnh hưởng đến các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, khi giá năng lượng cao thường hỗ trợ các nền kinh tế xuất khẩu năng lượng như Canada, Na Uy, nhưng lại gây bất lợi cho các nước nhập khẩu.

Trong bối cảnh này, giới giao dịch cần theo dõi sát các tín hiệu sau:

• Diễn biến tại eo biển Hormuz: bất kỳ sự leo thang nào cũng có thể đẩy giá dầu vượt xa mức 91 USD/thùng.
• Báo cáo tồn kho dầu thô và nhiên liệu của Mỹ (EIA) để đánh giá mức độ thiếu hụt thực tế.
• Phản ứng của các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Fed, trước áp lực lạm phát từ năng lượng - biên bản FOMC mới nhất sẽ là tín hiệu quan trọng.
• Chỉ số crack spread (chênh lệch giá dầu thô và sản phẩm tinh chế) để đo lường mức độ khủng hoảng nhiên liệu.

Cuộc chiến này không có hồi kết rõ ràng, và thị trường năng lượng sẽ tiếp tục biến động mạnh. Nhà giao dịch cần chuẩn bị cho kịch bản giá cao kéo dài, thay vì hy vọng vào một sự đảo chiều nhanh chóng.