IEA hạ dự báo nhu cầu dầu 2026: nghịch lý Hormuz khi nguồn cung bị đe dọa nhưng cầu suy yếu

IEA hạ dự báo nhu cầu: cú sốc kép từ giá cao và tắc nghẽn Hormuz

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vừa cắt giảm dự báo nhu cầu dầu thế giới năm 2026 thêm 510.000 thùng/ngày so với dự báo tháng 7, đưa mức giảm tổng cộng lên 1,6 triệu thùng/ngày. Nguyên nhân chính được IEA chỉ ra là giá nhiên liệu cao kéo dài đang bào mòn sức tiêu thụ, trong khi căng thẳng tại eo biển Hormuz vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Đây là một nghịch lý hiếm gặp: nguồn cung đang bị đe dọa nghiêm trọng, nhưng cầu lại suy yếu, tạo ra thế trận giằng co trên thị trường dầu mỏ.

Bối cảnh địa chính trị vẫn hết sức phức tạp. Thỏa thuận giữa Washington và Tehran về việc mở lại tuyến đường thủy chiến lược này vẫn chưa thành hiện thực, khi cả hai bên tiếp tục đưa ra các điều kiện công khai. IEA nhấn mạnh rằng "các hành động thù địch và gián đoạn hàng hải" đang cản trở nỗ lực tăng cường nguồn cung toàn cầu. Sản lượng dầu thế giới trong tháng 7 vẫn thấp hơn 6,3 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm ngoái, cho thấy mức độ nghiêm trọng của cú sốc nguồn cung.

Tồn kho cạn kiệt: lớp đệm an toàn đang mỏng dần

Điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo IEA lần này là cảnh báo về tốc độ suy giảm tồn kho toàn cầu. Dữ liệu cho thấy tồn kho dầu quan sát được trên toàn cầu đã giảm xuống dưới 7,9 tỷ thùng trong tháng 7, lần đầu tiên kể từ tháng 4/2025. Tại Mỹ, tồn kho dầu thô đã rơi xuống dưới 300 triệu thùng, mức thấp nhất trong hơn bốn thập kỷ. IEA cảnh báo rằng mặc dù thị trường được dự báo sẽ quay lại trạng thái thặng dư vào cuối năm, nhưng rủi ro vẫn rất lớn và tính cấp thiết của việc mở lại Hormuz ngày càng tăng khi "lớp đệm tồn kho đang cạn kiệt nhanh chóng".

Tồn kho thấp đồng nghĩa với việc thị trường trở nên nhạy cảm hơn bao giờ hết trước bất kỳ cú sốc nào, dù là nhỏ. Biên độ dao động giá dầu thô Brent trong tháng qua đã phản ánh rõ điều này: có thời điểm vượt 100 USD/thùng, có lúc rơi xuống gần 70 USD, và hiện đang giao dịch quanh mức dưới 90 USD. Sự biến động mạnh này cho thấy tâm lý thị trường đang bấp bênh, phụ thuộc nhiều vào các tín hiệu chính trị hơn là các yếu tố cơ bản.

Vì sao giá dầu chưa tăng vọt dù nguồn cung gián đoạn?

Một câu hỏi lớn được đặt ra là tại sao giá dầu vẫn chưa tăng phi mã khi nguồn cung bị siết chặt đến vậy. IEA lý giải rằng nỗi lo về một cuộc khủng hoảng thiếu hụt toàn cầu khi eo biển Hormuz đóng cửa vào tháng 3 đã không xảy ra nhờ một số yếu tố: nhập khẩu của Trung Quốc giảm mạnh, việc sử dụng các tuyến vận chuyển thay thế, và việc rút bớt tồn kho. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng sự bình ổn tương đối này sẽ không kéo dài mãi.

Giá dầu được giữ ở mức "tương đối hạn chế" một phần do giới đầu cơ liên tục nhảy vào mỗi khi xuất hiện tín hiệu về khả năng đạt thỏa thuận. Nhưng điều này tạo ra một mặt bằng giá mong manh, dễ vỡ trước bất kỳ diễn biến bất lợi nào. Đáng chú ý, năng lực lọc dầu toàn cầu đang bị hạn chế nghiêm trọng, khiến giá các sản phẩm như xăng và dầu diesel tăng cao, gây áp lực trực tiếp lên người tiêu dùng. Điều này lý giải vì sao nhu cầu lại suy yếu: người dân và doanh nghiệp phải thắt lưng buộc bụng trước chi phí năng lượng đắt đỏ.

Tác động lan tỏa: lạm phát và tiền tệ hàng hóa

Giá năng lượng cao đang tạo ra hiệu ứng vòng hai lên lạm phát toàn cầu. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã cắt giảm dự báo tăng trưởng kinh tế năm nay từ 3,3% xuống 3% kể từ khi chiến tranh Iran nổ ra vào tháng 2. Giám đốc điều hành IMF, Kristalina Georgieva, từng phát biểu rằng "mọi con đường hiện đều dẫn đến giá cao hơn và tăng trưởng chậm lại". Điều này đặc biệt quan trọng đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, vốn nhạy cảm với giá dầu và triển vọng tăng trưởng toàn cầu.

Với việc giá dầu neo cao, lạm phát có nguy cơ dai dẳng hơn, buộc các ngân hàng trung ương phải giữ lãi suất cao lâu hơn. Điều này có thể hỗ trợ đồng USD trong ngắn hạn, nhưng lại gây áp lực lên tăng trưởng và các đồng tiền hàng hóa. Tuy nhiên, nếu giá dầu tiếp tục biến động mạnh, các ngân hàng trung ương sẽ đối mặt với bài toán khó: ưu tiên kiềm chế lạm phát hay hỗ trợ tăng trưởng. Thị trường đang theo dõi sát dữ liệu lạm phát Mỹ công bố tối nay, với dự báo CPI lõi hàng năm giảm nhẹ từ 2,6% xuống 2,5%.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Trong bối cảnh hiện tại, người giao dịch cần đặc biệt chú ý đến ba yếu tố. Thứ nhất, diễn biến tại eo biển Hormuz: bất kỳ tín hiệu nào về việc đạt được thỏa thuận hay leo thang mới đều có thể gây ra biến động giá mạnh. Thứ hai, dữ liệu tồn kho dầu thô Mỹ hàng tuần, vốn đang ở mức thấp kỷ lục, sẽ phản ánh tốc độ cạn kiệt của lớp đệm an toàn. Thứ ba, các chỉ số kinh tế vĩ mô, đặc biệt là lạm phát Mỹ và các quyết định chính sách tiền tệ, sẽ quyết định xu hướng của đồng USD và từ đó tác động ngược trở lại lên giá dầu. Sự kết hợp giữa cung cầu và vĩ mô sẽ là chìa khóa để định hình xu hướng trong những tuần tới.