Cổ phiếu vận tải biển tăng mạnh nhất trong nhiều thập kỷ nhờ khủng hoảng Hormuz: cơ hội hay bong bóng?

Cơn sốt vận tải biển: từ góc khuất thành tâm điểm

Khủng hoảng kéo dài tại eo biển Hormuz đã biến một mảng thị trường ít được chú ý thành kênh đầu tư nóng nhất năm 2026. Theo dữ liệu từ Lloyd's List Intelligence, rổ 35 cổ phiếu vận tải biển niêm yết tại Mỹ và châu Âu đã tăng khoảng 68% từ đầu năm, gấp hơn 5 lần mức tăng của S&P 500, và 82% trong 12 tháng qua. Cổ phiếu tàu chở dầu thô dẫn đầu với mức tăng 120% từ đầu năm, tiếp theo là tàu chở ô tô, tàu chở khí và tàu chở hàng khô.

Sự bùng nổ này không đến từ nhu cầu thương mại thực sự tăng vọt, mà chủ yếu từ sự gián đoạn nghiêm trọng tại Hormuz – một trong những tuyến vận chuyển dầu nhộn nhịp nhất thế giới. Tàu chở dầu buộc phải đi vòng qua các tuyến dài hơn, chi phí bảo hiểm tăng cao, khiến nguồn cung tàu hiệu quả bị thắt chặt. Điều này đẩy giá cước vận tải lên cao, mang lại lợi nhuận khổng lồ cho các hãng vận tải.

Những con số biết nói

Các cổ phiếu tiêu biểu đã ghi nhận mức giá cao nhất trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Danaos Corp tăng 60% từ đầu năm, chạm mức cao nhất kể từ 2008. Frontline PLC và Teekay Tankers – hai hãng vận hành tàu container – đắt nhất kể từ 2011. BW LPG đạt mức kỷ lục, trong khi Safe Bulkers, Navios Maritime Partners và International Seaways cũng chạm đỉnh nhiều năm.

ETF Breakwave Tanker Shipping, vốn giao dịch các hợp đồng cước tàu chở dầu giao ngay, đã tăng 650% kể từ khi chiến tranh Trung Đông bùng nổ vào tháng 2 và hơn 2.300% từ đầu năm. Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho mức độ đầu cơ và kỳ vọng của thị trường vào việc giá cước tiếp tục leo thang.

Cơ chế: tonne-miles và sự khan hiếm tàu

Giới phân tích chỉ ra rằng động lực chính của đợt tăng giá này là sự gia tăng tonne-miles – đơn vị đo lường khối lượng hàng hóa nhân với quãng đường vận chuyển. Khi tàu phải đi vòng qua Hormuz, quãng đường dài hơn đồng nghĩa với việc mỗi chuyến hàng tiêu tốn nhiều tàu hơn và thời gian dài hơn. Điều này làm giảm nguồn cung tàu hiệu quả trên toàn cầu, ngay cả khi nhu cầu thương mại không đổi.

Ông Nicolas Tirogalas, CEO của Tufton Investment Management, nhận định: "Vận tải biển giờ phải đi xa hơn, và tonne-miles đã tăng lên". Điều này thúc đẩy nhu cầu đối với tàu chở dầu, tàu chở hóa chất, tàu chở hàng khô và tàu chở khí. Quan trọng hơn, ngay cả khi xung đột Iran kết thúc, tình hình khó có thể quay lại trạng thái trước chiến tranh. Khi các nền kinh tế đã tìm được nhà cung cấp thay thế, họ thường không quay lại mà đa dạng hóa để quản lý rủi ro gián đoạn trong tương lai. Điều này có nghĩa là nhu cầu tonne-miles tăng có thể kéo dài hơn nhiều so với thời gian diễn ra khủng hoảng.

'Định giá nỗi sợ' – phần lớn có thể xẹp nhanh

Tuy nhiên, không phải tất cả mức tăng đều bền vững. Ông John Kartsonas, nhà sáng lập Breakwave Advisors, cảnh báo: "Một phần đáng kể của mức phí bảo hiểm này chỉ là định giá nỗi sợ, và nó sẽ xẹp nhanh ngay khi Hormuz trở lại bình thường". Ông nhấn mạnh chu kỳ này dựa trên địa chính trị và sự kém hiệu quả – tuyến đường dài hơn và tàu bị mắc kẹt – chứ không phải nhu cầu thực sự mới cho thương mại hàng hải.

Trước chiến tranh Trung Đông, thị trường tàu chở dầu và hàng khô đã được chuẩn bị cho một năm 2026 mạnh mẽ nhờ tình trạng thiếu đầu tư kéo dài một thập kỷ. Chiến tranh Iran đã "đổ thêm dầu vào lửa" cho một thị trường vốn đã mạnh. Nhưng nếu căng thẳng hạ nhiệt nhanh, giá cổ phiếu có thể điều chỉnh sâu, đặc biệt với những cổ phiếu đã tăng quá nóng.

Tác động vòng hai: lạm phát và tiền tệ hàng hóa

Giá cước vận tải biển tăng cao có tác động lan tỏa rõ rệt đến lạm phát toàn cầu. Chi phí vận chuyển tăng đẩy giá hàng hóa nhập khẩu lên, từ dầu thô, khí đốt đến hàng tiêu dùng. Điều này đặc biệt nhạy cảm với các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu như Nhật Bản (USD/JPY giảm 0.57% trong phiên gần nhất) và khu vực châu Âu. Đồng USD yếu (DXY giảm 0.15%) phần nào phản ánh lo ngại về tăng trưởng toàn cầu, trong khi vàng tăng 1% lên 4.430 USD/oz cho thấy dòng tiền trú ẩn an toàn vẫn mạnh.

Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, diễn biến này có hai mặt. Một mặt, giá năng lượng và hàng hóa cao hỗ trợ xuất khẩu và thu nhập của các nước này. Mặt khác, nếu căng thẳng Hormuz kéo dài, chi phí vận chuyển tăng có thể làm giảm khối lượng thương mại toàn cầu, ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng. Dữ liệu cán cân thương mại của Canada và Mỹ công bố tối nay (dự báo lần lượt C$3.6B và -$90B) sẽ là tín hiệu quan trọng để đánh giá tác động thực tế.

Theo dõi tiếp điều gì?

Nhà giao dịch cần theo dõi sát diễn biến địa chính trị tại Hormuz – bất kỳ dấu hiệu giảm căng thẳng nào cũng có thể kích hoạt đợt bán tháo mạnh trên nhóm cổ phiếu vận tải biển. Ngoài ra, dữ liệu cán cân thương mại Mỹ và Canada tối nay, cùng bài phát biểu của Fed Waller, sẽ hé lộ hướng đi của đồng bạc xanh và tác động lên giá hàng hóa. Cuối cùng, sự luân chuyển dòng vốn giữa các phân khúc tàu (dầu thô, hàng khô, khí) sẽ cho thấy mức độ bền vững của xu hướng tonne-miles tăng.