Dầu Venezuela khó thay thế nguồn cung Hormuz: vì sao thỏa thuận 'lịch sử' khó hạ giá xăng Mỹ ngay lập tức?

Thỏa thuận lớn, nhưng dòng chảy nhỏ giọt

Ngày 28/8, Mỹ công bố thỏa thuận dầu mỏ với Venezuela, được Tổng thống Donald Trump mô tả là "thỏa thuận dầu mỏ lớn nhất lịch sử thế giới". Theo đó, Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát hơn 65 tỷ thùng dầu đã được chứng minh của Venezuela, tương đương hơn 1/5 trữ lượng dầu đã biết của nước này. Liên doanh tư nhân với North American Blue Energy Partners (NABEP) có công suất khoảng 200.000 thùng/ngày, hứa hẹn tăng sản lượng và hỗ trợ hàng nghìn việc làm tại Mỹ.

Tuy nhiên, con số 200.000 thùng/ngày chỉ là giọt nước so với lượng dầu bị mất do phong tỏa eo biển Hormuz. Theo ước tính, cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran đã khiến ít nhất 10 triệu thùng/ngày biến mất khỏi thị trường. Venezuela khó có thể bù đắp khoảng trống này, đặc biệt khi dầu của nước này thuộc loại dầu nặng, chua, khác biệt với dầu nhẹ từ Vùng Vịnh.

Vì sao giá dầu vẫn tăng bất chấp thỏa thuận?

Dữ liệu thị trường cho thấy giá dầu thô WTI đã vượt 90 USD/thùng, còn Brent chạm mốc 95 USD/thùng sau khi thỏa thuận được công bố, thay vì giảm như kỳ vọng. Nguyên nhân chính đến từ rủi ro địa chính trị và sự đứt gãy nguồn cung tại Hormuz – nơi vận chuyển hơn 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu.

Về phía Venezuela, sản lượng hiện chỉ khoảng 1,2 triệu thùng/ngày, tăng nhẹ nhờ Chevron khai thác các giếng cũ sau khi lệnh trừng phạt được nới lỏng. Nhưng theo các nhà phân tích, "những thùng dầu dễ khai thác đã trở lại", phần còn lại đòi hỏi đầu tư lớn và thời gian dài. Hạ tầng lão hóa, hệ thống đường ống xuống cấp, lưới điện thiếu ổn định và thiếu các nhà máy xử lý dầu nặng là những rào cản nghiêm trọng.

Ngay cả khi sản lượng tăng, các nhà máy lọc dầu của Mỹ đã hoạt động hết công suất. Việc xử lý dầu nặng của Venezuela đòi hỏi cấu hình riêng, trong khi các nhà máy ở Vùng Vịnh đã tối ưu cho loại dầu này. Do đó, nguồn cung mới khó chuyển thành giá xăng rẻ hơn trong ngắn hạn.

Tác động vòng hai: Lạm phát và đồng tiền hàng hóa

Giá dầu cao kéo dài sẽ tiếp tục gây áp lực lên lạm phát toàn cầu, đặc biệt tại các nước nhập khẩu năng lượng. Điều này có thể khiến các ngân hàng trung ương, trong đó có Fed, duy trì lãi suất cao hơn lâu hơn. Đồng USD mạnh lên nhờ chênh lệch lãi suất, gây bất lợi cho các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK.

Tuy nhiên, diễn biến hiện tại cho thấy DXY giảm nhẹ (-0,31%) trong phiên giao dịch châu Á, trong khi CAD và AUD có thể được hỗ trợ nếu giá dầu và kim loại giữ vững. Với Canada, nước xuất khẩu dầu lớn, giá dầu cao là yếu tố tích cực cho cán cân thương mại, dự kiến công bố vào tối nay. Ngược lại, nếu giá dầu tăng quá nóng, lo ngại suy thoái có thể lấn át lợi ích từ xuất khẩu.

Bài toán dài hạn: Đầu tư và rủi ro chính trị

Các chuyên gia cho rằng, ngay cả trong dài hạn, dầu Venezuela khó có thể thay thế hoàn toàn nguồn cung từ Hormuz. Chỉ một số ít quốc gia như Mỹ, Trung Quốc và Ấn Độ có nhà máy lọc dầu đủ khả năng xử lý dầu nặng. Châu Âu gần như không có nhu cầu, khiến thị trường tiêu thụ bị giới hạn.

Hơn nữa, việc đổ dầu Venezuela vào Kho Dự trữ Chiến lược Mỹ (SPR) có thể gây hư hại các hang đá ngầm, do tính chất dầu nặng. Điều này cản trở mục tiêu bổ sung SPR của chính quyền Trump.

Rủi ro chính trị và chi phí đầu tư cao khiến các công ty dầu mỏ quốc tế dè dặt. Như Frederic Schneider từ Hội đồng Toàn cầu về Trung Đông nhận định: "Không công ty nào muốn đổ 100 tỷ USD vào một quốc gia rủi ro như Venezuela khi triển vọng nhu cầu bấp bênh và dầu Vùng Vịnh có thể quay lại bất cứ lúc nào."

Điều cần theo dõi tiếp

Giới giao dịch nên chú ý đến các yếu tố sau:

• Diễn biến tại Hormuz: Bất kỳ dấu hiệu nới lỏng hay thắt chặt nào từ Iran đều có thể tạo biến động mạnh cho giá dầu.
• Sản lượng Venezuela thực tế: Liệu các công ty như Chevron, Eni, ONGC có ký kết và triển khai đầu tư như tuyên bố của Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright hay không.
• Dữ liệu cán cân thương mại Mỹ và Canada tối nay: Phản ánh sức khỏe kinh tế và ảnh hưởng đến tỷ giá CAD, USD.
• Chỉ số giá tiêu dùng (CPI): Nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang, áp lực lạm phát có thể buộc Fed thay đổi quan điểm chính sách tiền tệ.

Thỏa thuận Mỹ-Venezuela là một bước đi chiến lược dài hạn, nhưng với người giao dịch, câu chuyện ngắn hạn vẫn xoay quanh Hormuz và khả năng đáp ứng nguồn cung của thị trường.