Hormuz có thể bị 'vô hiệu hóa' trong 2 năm: Đường ống thay thế liệu có kịp?

Tuyên bố gây sốc từ Bessent: Hormuz sẽ 'vô giá trị' trong 2 năm?

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent vừa đưa ra một tuyên bố gây chú ý tại cuộc họp G20 ở Asheville: eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu – sẽ bị 'vô hiệu hóa' trong vòng hai năm tới, thậm chí trở thành 'một vùng nước vô giá trị'. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng Iran-Mỹ leo thang, với việc hai tàu chở dầu cố rời Hormuz vừa bị tấn công bằng tên lửa, theo hãng tư vấn hàng hải Marisks.

Tuyên bố của Bessent không chỉ là một nhận định chính trị mà còn là một dự báo kinh tế đầy tham vọng. Nó cho thấy Mỹ đang thúc đẩy các đồng minh vùng Vịnh giảm phụ thuộc vào Hormuz, đồng thời tạo ra một thực tế mới trên thị trường dầu mỏ. Tuy nhiên, câu hỏi lớn là: liệu các dự án đường ống thay thế có thể hoàn thành trong thời gian ngắn như vậy không?

Thực trạng các dự án thay thế: Tiến độ và thách thức

Saudi Arabia đã chứng minh năng lực của mình khi đẩy khoảng 7 triệu thùng/ngày qua đường ống Đông-Tây tới Biển Đỏ trong thời gian Hormuz bị đóng cửa, sử dụng cảng Yanbu làm điểm xuất khẩu thay thế. Tuy nhiên, tuyến đường này cũng gặp rủi ro từ các cuộc tấn công của Houthi gần Bab el-Mandeb.

UAE có lộ trình rõ ràng hơn với dự án West-East 1 Pipeline của ADNOC, dự kiến tăng công suất xuất khẩu qua Fujairah – nằm ngoài Hormuz – từ 1,8 triệu thùng/ngày lên 3,6 triệu thùng/ngày, hoàn thành vào năm 2027. Đây là một dự án lớn và đúng tiến độ, nhưng vẫn cần thời gian.

Iraq đang theo đuổi nhiều hướng, bao gồm đường ống qua Syria tới Địa Trung Hải (chi phí ít nhất 15 tỷ USD, thời gian 4 năm) và sửa chữa đường ống cũ qua Syria, tăng cường vận chuyển qua hệ thống Kirkuk-Ceyhan tới Thổ Nhĩ Kỳ. Kuwait cũng đang thảo luận kết nối hạ tầng với Saudi Arabia và UAE để tiếp cận Fujairah hoặc các cảng Biển Đỏ. Nhật Bản, nước phụ thuộc nhiều vào dầu Trung Đông, đã đồng ý tham gia tài chính vào các dự án này.

Tuy nhiên, việc hoàn thành tất cả trong 2 năm là một thách thức rất lớn. Các dự án dầu khí thường mất 3-5 năm từ khi phê duyệt đến khi vận hành, chưa kể các vấn đề về an ninh, chính trị và tài chính. Ngay cả khi các dự án chính hoàn thành, việc nâng tổng công suất lên đủ bù đắp cho lượng dầu qua Hormuz (khoảng 20 triệu thùng/ngày) là điều không tưởng trong ngắn hạn.

Tác động vòng hai: Lạm phát, đồng tiền hàng hóa và thị trường năng lượng

Nếu kịch bản của Bessent xảy ra, giá dầu sẽ giảm do giảm rủi ro gián đoạn nguồn cung, nhưng chi phí vận chuyển và bảo hiểm có thể tăng do các tuyến đường thay thế dài hơn và phức tạp hơn. Điều này có thể tạo ra áp lực lạm phát vòng hai, khi chi phí năng lượng cao hơn lan tỏa vào giá tiêu dùng.

Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, diễn biến này có thể tác động trái chiều. Canada và Na Uy là các nước xuất khẩu dầu lớn, nhưng nếu giá dầu giảm do nguồn cung dồi dào hơn, đồng tiền của họ có thể chịu áp lực. Ngược lại, nếu rủi ro địa chính trị vẫn cao, giá dầu có thể duy trì ở mức cao, hỗ trợ các đồng tiền này.

Hiện tại, thị trường đang phản ứng khá bình tĩnh: DXY tăng nhẹ 0.24% lên 99.653, vàng giữ ổn định ở 4329.09 USD/oz, cho thấy giới đầu tư chưa vội định giá lại rủi ro. Tuy nhiên, nếu các cuộc tấn công vào tàu chở dầu tiếp tục, tâm lý có thể thay đổi nhanh chóng.

Những gì cần theo dõi tiếp theo

Các nhà giao dịch cần theo dõi sát các yếu tố sau:

• Số liệu tồn kho dầu thô API và EIA trong tuần này, dự báo giảm 0.8 triệu thùng sau khi tăng 4.2 triệu thùng trước đó, có thể cho thấy nhu cầu đang phục hồi.
• Quyết định lãi suất của Ngân hàng Trung ương Canada (BoC) vào tối nay, dự kiến giữ nguyên ở 2.25%, nhưng bất kỳ tín hiệu nào về lạm phát và giá năng lượng sẽ ảnh hưởng đến CAD.
• Các diễn biến địa chính trị tại Hormuz và Biển Đỏ, đặc biệt là các cuộc tấn công mới có thể đẩy giá dầu biến động mạnh.
• Tiến độ các dự án đường ống của UAE và Saudi Arabia, vì bất kỳ sự chậm trễ nào cũng có thể làm giảm độ tin cậy vào tuyên bố của Bessent.