Đóng cửa mỏ lithium của CATL có thể đẩy thị trường vào thiếu hụt đến 2027

Mỏ Jianxiawo – điểm nghẽn mới của thị trường lithium

Bối cảnh thị trường hàng hóa đang chứng kiến một nghịch lý: giá lithium giảm gần 30% từ tháng 5, nhưng các nền tảng cung cầu lại cho thấy nguy cơ thiếu hụt nguồn cung rõ rệt. Trung tâm của nghịch lý này là mỏ Jianxiawo của CATL tại tỉnh Giang Tây, Trung Quốc – một cơ sở chiếm khoảng 4% sản lượng lithium toàn cầu.

Mỏ này đã ngừng hoạt động từ tháng 8/2025 do giấy phép khai thác hết hạn. Dù CATL đã nhận được giấy phép an toàn sản xuất vào ngày 29/6, hoạt động vẫn chưa được nối lại. Theo Benchmark Mineral Intelligence, nếu việc đóng cửa kéo dài, khoảng 60.000 tấn lithium carbonate tương đương (LCE) từ Giang Tây có thể bị ảnh hưởng. Kịch bản cơ sở trước đây của Benchmark cho rằng mỏ sẽ hoạt động trở lại ngay sau Tết Nguyên đán (tháng 2/2026) đã trở nên lỗi thời, buộc các nhà phân tích phải hạ dự báo sản lượng năm 2026.

Giá biến động mạnh – tín hiệu nhiễu hay phản ánh kỳ vọng?

Sự không chắc chắn về Jianxiawo đã tạo ra những cú sốc giá trên Sàn giao dịch kỳ hạn Quảng Châu (GFEX). Hợp đồng lithium carbonate kỳ hạn hoạt động mạnh nhất đã giảm 9% chỉ trong hai ngày của tháng 6 khi có tin chính phủ tiến hành định giá đất, làm dấy lên đồn đoán mỏ sắp mở lại. Ngay sau đó, giá tăng tới 3% vào cuối tuần trước khi truyền thông địa phương đưa tin mỏ vẫn đóng và đang chờ phê duyệt môi trường.

Những biến động chóng mặt này đang che khuất một thực tế quan trọng: nhu cầu từ lưu trữ năng lượng và xe điện đang tăng mạnh. Albemarle, nhà sản xuất lithium hàng đầu thế giới, mô tả nhu cầu lưu trữ tĩnh là "vượt xa mọi dự báo" trong cuộc họp cổ đông tuần trước. BYD cũng không đáp ứng đủ đơn hàng cho pin blade thế hệ thứ hai dù đã tăng sản lượng. Tồn kho vẫn ở mức thấp dù sản lượng Australia tăng, cho thấy thị trường thực chất đang thắt chặt hơn so với vẻ ngoài.

Rủi ro lan rộng: Zimbabwe và các mỏ khác ở Giang Tây

Jianxiawo không phải là mối đe dọa duy nhất. Zimbabwe, chiếm gần 10% sản lượng lithium khai thác toàn cầu, đang chuẩn bị cấm xuất khẩu tinh quặng lithium từ ngày 1/1/2027. Theo Cameron Hughes của CRU Group, một phần đáng kể nguồn cung tinh quặng toàn cầu có thể bị mắc kẹt tại quốc gia này.

Ngay tại Giang Tây, các cuộc điều tra giấy phép ở những mỏ khác có thể phát hiện các vi phạm về chất thải và đuôi quặng tương tự như Jianxiawo, mở rộng rủi ro nguồn cung. Các nhà phân tích của BMI cảnh báo rằng kỳ vọng về kết quả thanh tra bất lợi có thể khiến các nhà sản xuất tăng tốc khai thác trong nửa đầu 2026 để tận dụng hạn ngạch, tạo ra biến động cung theo mùa.

Triển vọng 2026: Từ dư thừa sang thiếu hụt?

Benchmark hiện dự báo thị trường lithium toàn cầu sẽ dư thừa khoảng 78.000 tấn LCE trong năm 2026. Tuy nhiên, nếu Jianxiawo tiếp tục đóng cửa và các gián đoạn ở Giang Tây lan rộng, phần lớn lượng dư thừa này có thể bị xóa bỏ, đẩy thị trường vào trạng thái thiếu hụt. Benchmark đang xem xét cắt giảm một nửa dự báo sản lượng Jianxiawo năm 2026, từ 111.400 tấn LCE xuống còn khoảng 55.700 tấn, và tương tự cho mỏ Shuinanduan của Gotion.

Một kịch bản thiếu hụt sẽ buộc Benchmark phải điều chỉnh các giả định giá ngắn hạn cho năm 2026 và nửa đầu 2027. Điều này có ý nghĩa quan trọng với lạm phát toàn cầu, vì chi phí pin là một cấu phần chính trong giá xe điện và lưu trữ năng lượng – những lĩnh vực đang nhận được sự hỗ trợ chính sách mạnh mẽ tại nhiều nước.

Theo dõi tiếp: Dữ liệu lạm phát Canada và hành động của GFEX

Nhà giao dịch cần theo dõi sát sao các tín hiệu sau trong tuần tới:

• Dữ liệu lạm phát Canada công bố ngày 17/8, với dự báo CPI YoY tăng lên 2,9% từ 2,8%. Nếu lạm phát cao hơn kỳ vọng, đồng CAD có thể mạnh lên nhờ kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Canada thắt chặt chính sách, ảnh hưởng đến các cặp tiền hàng hóa.
• Phản ứng của GFEX: Liệu sàn giao dịch có tiếp tục nâng phí hoặc giới hạn vị thế mới để kiềm chế đầu cơ? Điều này sẽ ảnh hưởng đến thanh khoản và biến động giá ngắn hạn.
• Bất kỳ thông tin chính thức nào từ CATL về tiến độ tái khởi động Jianxiawo, đặc biệt là phê duyệt môi trường – yếu tố quyết định cuối cùng trước khi mỏ có thể hoạt động trở lại.