Đồng Comex lập đỉnh nhưng cổ phiếu khoáng sản lao dốc: bài toán định giá đang đảo chiều

Giá đồng lên đỉnh, thị trường vật chất khan hiếm

Phiên giao dịch ngày 11/8 chứng kiến giá đồng Comex giao tháng 9 chạm 6,7005 USD/pound (tương đương 14.772 USD/tấn), chỉ cách đỉnh lịch sử 6,7045 USD/pound lập ngày 5/8 đúng 0,4 cent. Hợp đồng giao tháng 12 có lúc lên tới 6,7980 USD/pound, còn giá kỳ hạn nửa cuối năm 2027 vượt 7 USD/pound – một cấu trúc giá tăng mạnh theo thời gian, cho thấy giới đầu tư đang định giá tình trạng thiếu hụt kéo dài.

Điểm nhấn đáng chú ý không nằm ở mức giá mà ở tín hiệu từ thị trường vật chất. Trên sàn LME, chênh lệch giữa giá giao ngay và giá kỳ hạn 3 tháng lên tới 138 USD/tấn – mức rộng nhất kể từ tháng 10 năm ngoái, một dấu hiệu kinh điển của sự khan hiếm hàng hóa giao ngay. Tồn kho LME tiếp tục giảm thêm 4.675 tấn trong ngày 11/8, còn 218.300 tấn, mức thấp nhất nhiều năm.

Nguyên nhân trực tiếp đến từ sự cố tại nhà máy luyện kim Gresik ở Indonesia – đơn vị xử lý quặng từ mỏ Grasberg. Sau sự cố rò rỉ lò hơi ngày 8/8, nhà máy phải ngừng hoạt động để đánh giá và sửa chữa, chưa có lịch trình khởi động lại. Cùng với đó, nhà máy Manyar của Freeport dự kiến hoạt động trở lại vào tháng 9, nhưng sản lượng năm nay của cả hai nhà máy chỉ khoảng 400.000 tấn cathode, trong khi mỏ Grasberg vẫn đang phục hồi sau vụ lở đất hồi tháng 9 năm ngoái và phải đến cuối năm 2027 mới đạt công suất tối đa.

Cú sốc alumina và bài toán năng lượng

Bên cạnh đồng, nhôm cũng ghi nhận phiên tăng ấn tượng khi giá tại LME chạm 3.373 USD/tấn, cao nhất 7 tuần. Nguyên nhân đến từ việc Norsk Hydro cắt giảm một nửa công suất nhà máy lọc alumina Alunorte tại Brazil – một trong những nguồn cung alumina lớn nhất thế giới – do nhà cung cấp khí đốt gặp sự cố. Hệ quả là giá alumina kỳ hạn tại Thượng Hải tăng 1% lên 2.724 NDT/tấn.

Cú sốc này chồng lên bối cảnh Trung Đông vốn đã căng thẳng. Khu vực này chiếm khoảng 1/10 sản lượng nhôm toàn cầu, và dòng chảy thương mại bị gián đoạn từ khi chiến tranh Iran nổ ra khiến tồn kho LME chỉ còn khoảng 255.000 tấn – thấp nhất kể từ tháng 11/1990. Norsk Hydro cảnh báo thâm hụt toàn cầu có thể vượt 900.000 tấn nếu vận tải qua eo biển Hormuz không được bình thường hóa.

Điều đáng lưu ý là giá nhôm tăng không chỉ phản ánh cung cầu trực tiếp mà còn là cú sốc chi phí năng lượng lan tỏa. Khi nguồn cung khí đốt bị siết lại, chi phí sản xuất nhôm – vốn rất tốn điện – tăng vọt, tạo áp lực lên biên lợi nhuận của các nhà sản xuất. Đây chính là một phần lý do khiến cổ phiếu khoáng sản không theo kịp đà tăng của giá kim loại.

Cổ phiếu khoáng sản: định giá đang nói điều gì?

Trong khi giá đồng tăng gần 18% từ đầu năm 2026 và tăng khoảng 50% trong 12 tháng, cổ phiếu của các công ty khai khoáng lại lao dốc. Freeport-McMoRan giảm 3%, Lundin Mining mất 3,8%, Vale giảm 3,9%, còn Southern Copper – dù vừa thực hiện chia tách cổ phiếu – vẫn giảm 4,5%. Tại châu Á, Zijin Mining mất 6%, Jiangxi Copper giảm 3,5%.

Sự tách rời này không phải là điều bất thường trong ngắn hạn, nhưng mức độ và thời điểm kéo dài đang khiến giới phân tích phải đặt câu hỏi. Thứ nhất, giá kim loại tăng cao đồng nghĩa chi phí đầu vào cho các dự án mới tăng theo, đặc biệt là năng lượng và lao động, khiến biên lợi nhuận kỳ vọng bị thu hẹp. Thứ hai, rủi ro địa chính trị tại Trung Đông và châu Mỹ Latinh làm gia tăng bất ổn trong chuỗi cung ứng, khiến nhà đầu tư yêu cầu mức bù rủi ro cao hơn. Thứ ba, giá kim loại cao có thể kích thích nguồn cung mới, tạo ra rủi ro dư cung trong trung hạn – một yếu tố mà thị trường cổ phiếu thường phản ánh trước.

Ngoài ra, đồng USD yếu (DXY quanh 99,8) và kỳ vọng Fed hạ lãi suất đang hỗ trợ giá hàng hóa bằng đồng đô la, nhưng lại là con dao hai lưỡi với các doanh nghiệp xuất khẩu khi doanh thu tính bằng nội tệ bị ảnh hưởng. Với các quốc gia như Australia, Canada hay Na Uy – nơi đồng tiền nhạy cảm với giá hàng hóa – diễn biến này cũng tác động lên tỷ giá và chính sách tiền tệ.

Nhìn về phía trước

Thị trường kim loại đang bước vào giai đoạn nhạy cảm khi các yếu tố cung cầu ngắn hạn (sự cố Gresik, cắt giảm Alunorte) và dài hạn (rủi ro địa chính trị, chi phí năng lượng) đan xen. Dữ liệu lạm phát Mỹ công bố tối nay sẽ là chất xúc tác quan trọng, không chỉ cho kim loại mà còn cho toàn bộ tài sản rủi ro. Nếu lạm phát lõi duy trì ở mức 2,5% so với cùng kỳ, khả năng Fed giữ nguyên lãi suất sẽ được củng cố, qua đó hỗ trợ giá hàng hóa. Ngược lại, bất kỳ dấu hiệu lạm phát tăng tốc nào cũng có thể khiến đồng USD mạnh lên, gây áp lực lên giá kim loại.

Người giao dịch cũng cần theo dõi số liệu tồn kho dầu thô API công bố trong phiên châu Á – một chỉ báo sớm cho xu hướng năng lượng, vốn có mối liên hệ mật thiết với chi phí sản xuất kim loại. Sự phục hồi của tồn kho dầu có thể giảm bớt áp lực chi phí, nhưng nếu con số tiếp tục giảm mạnh, câu chuyện lạm phát chi phí sẽ càng được củng cố.

Diễn biến giá kim loại và cổ phiếu khoáng sản phân hóa sẽ là chủ đề đáng theo dõi trong những tuần tới, khi mùa báo cáo kết quả kinh doanh quý II của các công ty khai khoáng hé lộ bức tranh rõ ràng hơn về chi phí và biên lợi nhuận thực tế. Bất kỳ sự điều chỉnh nào trong kỳ vọng tăng trưởng toàn cầu cũng có thể khiến khoảng cách này thu hẹp lại một cách nhanh chóng.