Mỹ-Iran tái kích hoạt giao tranh: Xung đột có thực sự leo thang?

Mỹ-Iran tái khai hỏa: Sự kiện và bối cảnh

Ngày 31/8, quân đội Mỹ đã tiến hành cuộc tấn công đầu tiên nhằm vào lãnh thổ Iran kể từ cuối tháng 7, theo tuyên bố của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Mục tiêu là hai bệ phóng tên lửa trên đảo Larak, nằm ngay trong eo biển Hormuz, nơi Tehran được cho là đang triển khai hoạt động rải mìn. Iran xác nhận vụ tấn công khiến hai người thiệt mạng và hai người bị thương, đồng thời tuyên bố sẽ "đáp trả và trừng phạt".

Chỉ vài giờ sau, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã phóng tên lửa đạn đạo vào hai căn cứ quân sự của Mỹ tại Jordan. Jordan xác nhận đã đánh chặn tám tên lửa vào sáng sớm. Iran cũng tuyên bố tấn công một căn cứ không quân ở UAE bằng máy bay không người lái, nhưng UAE bác bỏ thông tin này, chỉ xác nhận đã bắn hạ một drone.

Đây là diễn biến leo thang đầu tiên sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tạm dừng chiến dịch quân sự mới hồi cuối tháng 7. Xung đột giữa hai nước bùng phát từ cuối tháng 2, khi Mỹ và Israel mở đòn tấn công quy mô lớn vào Iran, dẫn đến việc Tehran đóng cửa eo biển Hormuz - huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới trước chiến tranh.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Eo biển Hormuz là tâm điểm của mọi biến động giá dầu toàn cầu. Việc đóng cửa kéo dài từ tháng 2 đã khiến giá dầu biến động dữ dội. Mặc dù vậy, phản ứng của thị trường trong phiên 31/8 khá thận trọng: chỉ số DXY giảm nhẹ 0,15% xuống 99,527, vàng giảm 0,22% về 4.446,98 USD/oz, EUR/USD tăng 0,20% lên 1,16012, USD/JPY giảm 0,21% còn 159,739.

Sự thận trọng này phản ánh một thực tế: cả hai bên đều có động thái kiềm chế. Mỹ mô tả cuộc tấn công là "hành động hạn chế, chính xác" nhằm vào lực lượng rải mìn, không nhắm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ. Iran cũng tuyên bố "không tìm kiếm chiến tranh" nhưng sẽ "đáp trả quyết liệt". Tuy nhiên, những tuyên bố này không đủ để xoa dịu lo ngại về một cuộc leo thang ngoài tầm kiểm soát.

Tác động tới đồng tiền và tài sản

Đồng USD đang chịu áp lực kép từ căng thẳng địa chính trị và kỳ vọng Fed nới lỏng. DXY duy trì dưới mốc 100, phản ánh xu hướng giảm của đồng bạc xanh trong bối cảnh lạm phát châu Âu được dự báo tăng lên 3,0% (so với 2,8% trước đó), có thể khiến ECB thận trọng hơn trong việc cắt giảm lãi suất, hỗ trợ EUR/USD. Vàng, dù được coi là nơi trú ẩn an toàn, lại giảm nhẹ, cho thấy dòng tiền chưa đổ mạnh vào kim loại quý, có thể do kỳ vọng Fed hạ lãi suất đã được phản ánh phần lớn.

Đồng yên Nhật tăng nhẹ so với USD, phản ánh tâm lý ngại rủi ro. Tuy nhiên, biến động vẫn trong biên độ hẹp, cho thấy thị trường chưa coi đây là một cú sốc địa chính trị lớn. Dầu mỏ, dù không có số liệu cụ thể trong bài, vẫn là tài sản nhạy cảm nhất với diễn biến tại Hormuz. Việc Iran tiếp tục yêu cầu tàu thuyền đi qua đảo Larak để kiểm tra và áp phí 2 triệu USD mỗi chuyến càng làm tăng chi phí vận chuyển và bảo hiểm, đẩy giá dầu lên cao.

Mức độ định giá và rủi ro leo thang

Thị trường dường như đã định giá một phần rủi ro địa chính trị vào giá dầu và vàng, nhưng mức độ vẫn còn hạn chế. Các cuộc tấn công qua lại hiện tại vẫn nằm trong kịch bản "ăn miếng trả miếng" quen thuộc, chưa có dấu hiệu của một cuộc chiến tranh toàn diện. Tuy nhiên, rủi ro leo thang là có thật: Tổng thống Trump đã đăng video giả lập (AI) về cảnh cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran bị phá hủy, kèm chú thích "Đảo Kharg bị thổi bay thành từng mảnh!!!" – một tín hiệu đe dọa trực tiếp tới xuất khẩu dầu của Iran.

Iran đang chịu sức ép kinh tế ngày càng lớn từ các lệnh trừng phạt mới của Mỹ (công bố ngày 24/8) và phong tỏa hải quân. Tehran có thể tính đến các hành động quân sự mạnh tay hơn để phá vỡ thế bế tắc, như tấn công tàu chiến Mỹ hoặc cơ sở dầu mỏ của các nước đồng minh. Ngược lại, Mỹ cũng có thể đáp trả bằng cách nhắm vào các đảo lớn như Kharg – nơi có cảng xuất khẩu dầu chủ lực của Iran.

Điều cần theo dõi tiếp

Nhà giao dịch nên tập trung vào các mốc sau: (1) Phản ứng của giá dầu và vàng trong phiên châu Á ngày 1/9, đặc biệt nếu có thêm thông tin về thiệt hại tại các cơ sở năng lượng; (2) Dữ liệu lạm phát sơ bộ của Eurozone vào 19:00 tối nay – nếu cao hơn dự báo, EUR/USD có thể bật tăng, gây áp lực lên DXY; (3) Chỉ số PMI sản xuất của Trung Quốc công bố lúc 08:30 sáng nay, phản ánh sức khỏe kinh tế toàn cầu và nhu cầu dầu; (4) Bất kỳ tuyên bố nào từ Washington hoặc Tehran về việc tiếp tục hay dừng các cuộc tấn công. Nếu căng thẳng leo thang thành tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ, thị trường sẽ chứng kiến một đợt biến động mạnh, đẩy vàng vượt đỉnh và dầu tăng vọt.