Iran chuyển sang thế tấn công: Chiến lược leo thang và rủi ro cho thị trường năng lượng

Iran chuyển từ phản kích sang tấn công: Chiến lược leo thang có chủ đích

Sáu tháng sau khi xung đột với Mỹ và Israel bùng nổ, Tehran đang có sự điều chỉnh chiến lược rõ rệt: từ thế phản kích sang chủ động tấn công. Giới phân tích cho rằng đây không phải là hành động bộc phát mà là một tính toán có chủ đích nhằm phá vỡ thế bế tắc ngoại giao, khi các kênh đối thoại với Washington vẫn chưa có dấu hiệu khởi sắc. Việc thay đổi học thuyết quân sự, với trọng tâm là "tăng cường răn đe tối đa và chuẩn bị các chiến dịch tấn công quy mô lớn", cho thấy Tehran tin rằng leo thang sớm và mạnh mẽ hơn sẽ giúp họ giành thế chủ động, thay vì để Mỹ hoặc Israel định đoạt cục diện.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán với Mỹ rơi vào bế tắc, đặc biệt sau khi lệnh ngừng bắn ngày 17/6 sụp đổ và Mỹ tái áp đặt các lệnh trừng phạt dầu mỏ cùng phong tỏa hải cảng Iran. Với việc ngoại giao không đạt được tiến triển, Tehran dường như đã đi đến kết luận rằng đối đầu là điều khó tránh khỏi, và việc chủ động leo thang là cách để buộc Mỹ phải nhượng bộ.

Eo biển Hormuz: Con bài chiến lược trọng yếu

Điểm nhấn quan trọng nhất trong chiến lược mới của Iran là việc siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển dầu mỏ toàn cầu. Tehran hiện yêu cầu tàu thuyền phải xin phép và trả phí khi đi qua, một động thái mà Mỹ và các nước trong khu vực phản đối gay gắt. Việc này không chỉ làm gián đoạn tuyến đường năng lượng quan trọng mà còn đẩy giá dầu lên cao, tạo áp lực lạm phát lên toàn cầu.

Mỹ đã đặt việc mở lại eo biển Hormuz là ưu tiên hàng đầu, với tuyên bố của Phó Tổng thống JD Vance rằng mục tiêu số một là giữ giá năng lượng thấp cho người Mỹ. Tuy nhiên, Iran coi Hormuz là con bài mặc cả quan trọng nhất của mình. Việc Tehran sẵn sàng sử dụng công cụ này để gây sức ép cho thấy họ không ngại leo thang căng thẳng, bất chấp những tổn thất nặng nề đã phải gánh chịu trong giai đoạn đầu xung đột.

Tác động tới thị trường tài chính và năng lượng

Diễn biến địa chính trị này có tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu. Việc Iran chuyển sang thế tấn công, đặc biệt là tại khu vực Hormuz, làm gia tăng rủi ro gián đoạn nguồn cung dầu mỏ. Điều này có thể đẩy giá dầu tăng, gây áp lực lên lạm phát và ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn.

Trên thị trường ngoại hối, đồng USD có thể được hưởng lợi từ vai trò trú ẩn an toàn trong bối cảnh căng thẳng leo thang. Tuy nhiên, nếu giá dầu tăng mạnh, điều này có thể làm gia tăng áp lực lạm phát và khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải duy trì lập trường diều hâu lâu hơn, qua đó hỗ trợ đồng bạc xanh. Ngược lại, các đồng tiền nhạy cảm với giá dầu như CAD, NOK có thể biến động mạnh.

Vàng, vốn thường được coi là kênh trú ẩn an toàn, cũng có thể nhận được dòng tiền chảy vào. Tuy nhiên, trong phiên giao dịch gần nhất, vàng đã giảm nhẹ (-0.82%) do áp lực từ đồng USD mạnh và lợi suất trái phiếu Mỹ tăng. Điều này cho thấy thị trường vẫn đang trong trạng thái thận trọng, chờ đợi các tín hiệu rõ ràng hơn từ cả hai phía.

Rủi ro tính toán sai lầm và bẫy răn đe

Mặc dù chiến lược tấn công có thể giúp Iran giành thế chủ động, nhưng nó cũng tiềm ẩn rủi ro lớn. Giới phân tích cảnh báo về một "bẫy răn đe tương hỗ", khi mỗi bên đều coi hành động của đối phương là bằng chứng để leo thang thêm. Điều này có thể dẫn đến một chu kỳ căng thẳng leo thang không kiểm soát, đẩy khu vực vào một cuộc xung đột lớn hơn, gây hậu quả thảm khốc cho Iran và toàn khu vực.

Các cuộc tấn công gần đây của Iran vào căn cứ không quân Mỹ ở Jordan được truyền thông Iran mô tả là ví dụ về cách tiếp cận "phủ đầu" này. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng chiến lược này có thể bao gồm nhiều hình thức khác nhau, từ chiến tranh mạng, tâm lý, tình báo đến kinh tế. Điều này làm gia tăng sự khó lường trong phản ứng của cả hai bên, khiến thị trường khó định giá chính xác mức độ rủi ro.

Điều nhà giao dịch cần theo dõi

Trong bối cảnh hiện tại, nhà giao dịch cần theo dõi sát sao các diễn biến sau:

• Phản ứng của Mỹ và Israel trước chiến lược tấn công mới của Iran, đặc biệt là các hoạt động quân sự tại khu vực Hormuz.
• Diễn biến giá dầu và các tài sản năng lượng, vốn là kênh phản ánh trực tiếp nhất rủi ro địa chính trị.
• Các tín hiệu từ Fed và ECB trong các cuộc họp sắp tới, đặc biệt là về lạm phát và chính sách tiền tệ.
• Sự biến động của đồng USD và vàng, hai kênh trú ẩn an toàn thường được hưởng lợi trong thời kỳ bất ổn.

Việc Iran chuyển sang thế tấn công là một bước ngoặt quan trọng, có thể làm thay đổi cục diện xung đột và tác động mạnh đến thị trường tài chính toàn cầu. Nhà giao dịch cần duy trì sự thận trọng và cập nhật liên tục để đưa ra quyết định phù hợp.