Nhân dân tệ tăng giá chậm lại: Khi cầu nội địa yếu bào mòn sức mạnh của mô hình xuất khẩu

Đầu tư và tiêu dùng nội địa: Hai trụ cột lung lay

Bức tranh kinh tế Trung Quốc tám tháng đầu năm 2026 cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ giữa khu vực sản xuất hướng ngoại và nhu cầu nội địa. Đầu tư giảm 7,2% so với cùng kỳ năm trước, và nếu đà này tiếp diễn, mức giảm riêng trong tháng Tám có thể lên tới khoảng 11%. Đáng chú ý, sự suy yếu không còn khu trú ở lĩnh vực xây dựng — nơi số dự án khởi công mới tiếp tục giảm hơn 30% — mà đã lan sang cả đầu tư hạ tầng và sản xuất chế tạo.

Về phía tiêu dùng, doanh số bán lẻ chỉ tăng 0,4% so với cùng kỳ. Sau khi loại trừ yếu tố lạm phát, doanh số thực tế thậm chí giảm 0,4%. Con số này đặc biệt đáng lo khi đặt cạnh mức tăng trưởng tín dụng và các biện pháp kích thích mà Bắc Kinh đã triển khai từ đầu năm. Người tiêu dùng Trung Quốc vẫn thắt chặt chi tiêu, đặc biệt ở các mặt hàng giá trị lớn như ô tô — lĩnh vực ghi nhận mức sụt giảm mạnh.

Thặng dư thương mại: Trụ đỡ duy nhất còn lại

Trong bối cảnh đó, tăng trưởng Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào xuất khẩu. Thặng dư thương mại tiếp tục mở rộng trong tuần qua, đóng góp trực tiếp vào GDP và — quan trọng hơn với thị trường ngoại hối — tạo dòng vốn ngoại tệ chảy vào trong nước. Chính dòng vốn này là yếu tố cơ bản giúp Nhân dân tệ duy trì xu hướng tăng giá so với USD bất chấp nội lực kinh tế yếu.

Tuy nhiên, cơ chế này có giới hạn rõ ràng. Thặng dư thương mại lớn đến từ xuất khẩu mạnh, nhưng nếu nhu cầu toàn cầu suy yếu hoặc các rào cản thương mại gia tăng, dòng vốn hỗ trợ CNY sẽ thu hẹp nhanh chóng. Khi đó, đồng tiền Trung Quốc sẽ không còn "bệ đỡ" từ thương mại để bù đắp cho sự yếu kém của cầu nội địa.

Đà tăng giá CNY chậm lại: Tín hiệu từ thị trường

Dữ liệu thị trường phản ánh rõ sự thay đổi này. Trong những tháng đầu năm, CNY tăng giá khoảng 1% mỗi tháng so với USD (ngoại trừ tháng Ba, giai đoạn xung đột Iran làm gián đoạn thị trường). Gần đây, tốc độ tăng giá đã chậm lại còn khoảng 0,5% mỗi tháng — giảm một nửa so với đầu năm.

Sự chậm lại này không đến từ yếu tố kỹ thuật hay dòng vốn đầu cơ ngắn hạn, mà phản ánh đánh giá lại cơ bản về triển vọng kinh tế Trung Quốc. Khi nhà đầu tư nhận thấy tăng trưởng nội địa khó phục hồi trong ngắn hạn, họ giảm kỳ vọng vào mức tăng giá mạnh của CNY. Kết quả là, dù xu hướng tăng vẫn còn, biên độ đã thu hẹp đáng kể.

Hàm ý chính sách tiền tệ và tác động lên các đồng tiền chính

Với Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC), bài toán trở nên phức tạp hơn. Một mặt, CNY tăng giá giúp kiểm soát lạm phát nhập khẩu và hỗ trợ sức mua của người dân. Mặt khác, tăng giá quá nhanh sẽ gây áp lực lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp xuất khẩu — vốn là động lực tăng trưởng chính hiện nay. Do đó, PBOC có động cơ để duy trì đà tăng giá chậm và ổn định, thay vì để thị trường tự do đẩy CNY lên cao hơn.

Trên thị trường tiền tệ toàn cầu, chỉ số DXY đang ở mức 99,647 (+0,18%), trong khi EUR/USD giao dịch quanh 1,15368 và USD/JPY ở mức 155,07. Với CNY tăng giá chậm, áp lực lên các đồng tiền châu Á khác — vốn thường chịu ảnh hưởng từ biến động của CNY — sẽ giảm bớt. Điều này có thể khiến các ngân hàng trung ương trong khu vực có thêm dư địa để nới lỏng chính sách mà không lo đồng nội tệ mất giá quá mạnh so với CNY.

Điều cần theo dõi

Giới giao dịch nên chú ý đến dữ liệu doanh số bán lẻ và đầu tư cơ sở hạ tầng của Trung Quốc trong các tháng tới, vì đây là chỉ báo sớm cho thấy liệu cầu nội địa có phục hồi hay không. Đồng thời, diễn biến thặng dư thương mại — đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng thương mại toàn cầu — sẽ quyết định liệu dòng vốn hỗ trợ CNY còn duy trì được hay không. Cuối cùng, tốc độ tăng giá hàng tháng của CNY so với USD là thước đo trực tiếp nhất phản ánh kỳ vọng thị trường về sức khỏe nền kinh tế Trung Quốc.