Stablecoin chỉ chiếm 3% thanh toán toàn cầu: nút thắt nằm ở khung pháp lý, không phải công nghệ

Nút thắt không nằm ở blockchain

Phát biểu tại Geneva trong lễ công bố nghiên cứu của WTO về stablecoin trong thương mại toàn cầu, Juan Marchetti — Giám đốc bộ phận thương mại dịch vụ và đầu tư của WTO — đã nói thẳng: "Ràng buộc không phải là công nghệ. Đó thực sự là quy định và sự thiếu phát triển của các khung pháp lý."

Đây là cách diễn đạt đáng chú ý từ một tổ chức thương mại đa phương, bởi nó đảo ngược trọng tâm tranh luận. Trong nhiều năm, câu chuyện stablecoin xoay quanh tốc độ, chi phí và khả năng lập trình. Nhưng nếu chỉ 3% tổng thanh toán quốc tế dùng stablecoin, thì vấn đề không còn là hạ tầng kỹ thuật nữa.

Con số tham chiếu quan trọng: theo báo cáo tháng 10/2025 của Financial Stability Board, chỉ 39% — tức 11 trong 28 khu vực được khảo sát — đã hoàn thiện khung pháp lý cho stablecoin. Nói cách khác, gần hai phần ba thị trường tài chính lớn vẫn đang ở trạng thái chuyển tiếp hoặc chưa có quy tắc rõ ràng.

Nghịch lý giữa tăng trưởng sử dụng và mảnh ghép pháp lý

Điểm đáng lưu ý là nhu cầu thực tế đã tăng rất mạnh. Thanh toán xuyên biên giới bằng stablecoin tăng 35 lần từ năm 2020 đến giữa năm 2024. Đây là mức tăng trưởng của một công cụ đang được dùng, không phải một thử nghiệm.

WTO xác định năm điểm ma sát mà stablecoin có thể cải thiện trong tài trợ thương mại: chi phí cao, tốc độ chậm, tiếp cận hạn chế, thiếu minh bạch và hạn chế về ngoại hối. Về mặt cơ chế, đây chính là những điểm mà một token neo giá trị ổn định có lợi thế cấu trúc: thanh toán gần như tức thời, chi phí biên thấp, không phụ thuộc giờ làm việc của ngân hàng đại lý.

Nhưng lợi thế cấu trúc chỉ chuyển thành khối lượng giao dịch khi có ba điều kiện: quy tắc chống rửa tiền thống nhất, cơ chế công nhận lẫn nhau giữa các khu vực, và hạ tầng lưu ký — thanh toán — hoàn trả ở cả hai đầu giao dịch. Thiếu một trong ba, stablecoin bị đẩy về vai trò công cụ chuyển tiền nội bộ trong một khu vực pháp lý duy nhất.

Kinh tế mới nổi: lợi ích lớn nhất, khung pháp lý yếu nhất

WTO chỉ ra một nghịch lý quan trọng: các nền kinh tế đang phát triển hưởng lợi nhiều nhất từ stablecoin nhờ giảm phí chuyển tiền, nhưng cũng chính là nhóm có khung pháp lý kém phát triển nhất để cho phép sử dụng.

Điều này tạo ra một dạng kẹt cấu trúc. Dòng kiều hối và thanh toán thương mại ở các thị trường này thường đi qua nhiều trung gian, mỗi lớp làm tăng chi phí. Stablecoin có thể cắt bớt số lớp trung gian, nhưng để hợp pháp hóa việc đó cần luật về tài sản số, quy định về nhà phát hành dự trữ, và cơ chế xử lý tranh chấp. Không có những thứ này, doanh nghiệp không dám đưa stablecoin vào dòng tiền chính thức.

Marchetti nhấn mạnh: "Đóng góp cho thương mại sẽ phụ thuộc ít hơn vào công nghệ, mà vào sự hội tụ quy định, khả năng tương tác và hạ tầng tài chính xung quanh, đặc biệt ở các nền kinh tế đang phát triển."

Hạ tầng thanh toán lớn đang tự xây cầu nối

Trong khi khung pháp lý còn phân mảnh, các công ty thanh toán lớn đang tự giải bài toán tương tác. Mastercard hợp tác với mạng điều phối stablecoin Borderless để thử nghiệm cách đưa độ tin cậy vào chuyển khoản xuyên biên giới qua khung Crypto Credential. Trước đó, Mastercard công bố kế hoạch mở rộng thanh toán sang cả cuối tuần và ngày lễ, bao gồm thanh toán qua stablecoin.

Western Union hợp tác với nhà cung cấp hạ tầng stablecoin Rain để ra mắt ví số và thẻ mang thương hiệu Visa, cho phép người dùng nắm giữ và chi tiêu stablecoin neo đô la Mỹ tại 37 thị trường, với kế hoạch mở rộng lên hơn 60 thị trường vào cuối năm.

Cần đọc những động thái này đúng bản chất: đây là các công ty tư nhân xây hạ tầng tương tác thay cho sự hội tụ quy định còn thiếu. Họ không chờ luật, họ tạo ra lớp trung gian để giảm rủi ro pháp lý cho người dùng cuối. Nhưng cách làm này có giới hạn — nó giải quyết được vấn đề niềm tin ở cấp giao dịch, không giải quyết được vấn đề công nhận pháp lý ở cấp quốc gia.

Điều cần theo dõi

Trọng tâm không còn là stablecoin có hoạt động được về mặt kỹ thuật hay không — nó đã chứng minh được điều đó với mức tăng 35 lần. Câu hỏi là bao nhiêu khu vực sẽ hoàn thiện khung pháp lý trong 12 tháng tới, và liệu có cơ chế công nhận lẫn nhau nào giữa các khu vực đó hay không.

Với người giao dịch, các biến số đáng theo dõi gồm: tiến độ hoàn thiện quy định tại các thị trường lớn, dòng vốn vào quỹ ETF giao ngay như chỉ báo nhu cầu tổ chức, tương quan giữa bitcoin và thanh khoản toàn cầu qua chỉ số DXY, cùng hành vi ví lớn trên chuỗi. Trong ngắn hạn, dữ liệu doanh số bán lẻ Mỹ và giá xuất khẩu công bố hôm nay có thể tác động tới kỳ vọng lãi suất, qua đó ảnh hưởng tới dòng tiền vào tài sản rủi ro nói chung và tiền điện tử nói riêng.