Lợi suất 10 năm Mỹ chạm 5,02%: Khi dầu vượt 100 USD và kỳ vọng Fed tăng lãi suất cùng lúc

Dầu vượt 100 USD và cú hích kép lên lợi suất

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã chạm 5,02% trong phiên giao dịch thứ Ba, mức cao nhất kể từ năm 2007 — thời điểm trước khi khủng hoảng tài chính toàn cầu bùng nổ. Đây không phải một cú nhảy đơn lẻ mà là kết quả của hai lực đẩy cùng chiều: giá dầu leo thang và kỳ vọng Fed sẽ tăng lãi suất tại cuộc họp chính sách tuần này.

Giá dầu đã vượt ngưỡng 100 USD/thùng lần đầu kể từ tháng 5, sau khi xung đột giữa Mỹ và Iran bước sang tháng thứ bảy mà không có dấu hiệu hạ nhiệt. Các cơ sở năng lượng và tuyến vận tải quan trọng — bao gồm eo biển Hormuz — liên tục bị tấn công. Tuần trước, lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn đã tiến sát eo biển Bab al-Mandeb, tuyến vòng tránh then chốt cho dầu Saudi vốn đã bị tắc nghẽn ở Hormuz. Vài ngày sau, các cuộc không kích nghi do một nhóm dân quân Iraq thân Iran thực hiện đã tạm thời vô hiệu hóa đường ống Đông-Tây của Saudi Arabia, tuyến dẫn dầu tới các cảng Biển Đỏ.

Cơ chế lan truyền ở đây khá rõ ràng: dầu tăng → kỳ vọng lạm phát tăng → thị trường định giá Fed phải thắt chặt hơn → lợi suất trái phiếu dài hạn tăng. Ông Yokoo Akihiko, chuyên gia phân tích tại Ngân hàng Mitsubishi UFJ, nhận định thị trường sẽ tiếp tục tập trung vào rủi ro giá dầu thô cao hơn có thể làm gia tăng áp lực lạm phát và đẩy lãi suất lên cao hơn nữa.

Không chỉ nước Mỹ: làn sóng lợi suất toàn cầu

Điều đáng chú ý là đợt tăng lợi suất này không còn giới hạn ở Mỹ. Lợi suất trái phiếu 10 năm của Đức — chuẩn mực cho nền kinh tế châu Âu — đã đạt đỉnh 3,554% trong phiên thứ Hai, mức cao nhất kể từ giữa năm 2009, và đứng ở 3,547% trong phiên thứ Ba. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật kỳ hạn 10 năm đã vượt 3% lần thứ hai trong tháng này, mức cao nhất trong ba thập kỷ.

Sự đồng pha này cho thấy thị trường đang định giá một chu kỳ thắt chặt toàn cầu, không chỉ riêng Fed. ECB đã tăng lãi suất trong tuần trước để kiểm soát lạm phát, và thị trường đang kỳ vọng cả Fed lẫn Ngân hàng Trung ương Nhật Bản sẽ nối bước sau các cuộc họp chính sách trong tuần này. Với Nhật Bản, việc lợi suất 10 năm vượt 3% là tín hiệu đặc biệt nhạy cảm, bởi nó đặt ra câu hỏi về giới hạn kiểm soát đường cong lợi suất và áp lực lên đồng yen.

Bên cạnh yếu tố địa chính trị và lạm phát, còn có hai động lực cấu trúc khác đang đẩy lợi suất lên: sự cạnh tranh từ trái phiếu doanh nghiệp phục vụ làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo, và lo ngại về mức nợ chính phủ không bền vững ở nhiều nền kinh tế lớn. Đây là những yếu tố dài hạn, không biến mất sau một cuộc họp FOMC.

Hàm ý cho chính sách tiền tệ và các đồng tiền chính

Với lợi suất 10 năm ở 5,02%, chi phí vay tiêu dùng và lãi suất thế chấp tại Mỹ sẽ tiếp tục chịu áp lực tăng — điều này làm chậm đà phục hồi của thị trường nhà ở và tiêu dùng. Nhưng nghịch lý là chính áp lực lạm phát từ dầu lại củng cố lập luận cho việc Fed duy trì hoặc tăng lãi suất, tạo vòng xoáy khó đảo chiều.

Trên thị trường tiền tệ, chỉ số DXY đang ở 99,569, tăng 0,10%, phản ánh sự hỗ trợ từ chênh lệch lợi suất. USD/JPY ở 154,926, tăng 0,38% — mức cao đáng chú ý khi lợi suất Nhật Bản cũng đang tăng nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với Mỹ. EUR/USD gần như đi ngang ở 1,15477, giảm 0,01%, cho thấy đồng euro đang chịu áp lực kép: lợi suất Đức tăng nhưng rủi ro địa chính trị và giá năng lượng lại đe dọa tăng trưởng châu Âu. Vàng ở 4.287,84 USD, giảm 0,25%, cho thấy kim loại quý đang bị lấn át bởi sức hút của lợi suất thực tế cao hơn.

Điểm gãy tiềm năng nằm ở chỗ: nếu dầu tiếp tục leo thang và Fed phát tín hiệu thắt chặt hơn kỳ vọng, lợi suất có thể vượt xa 5% và gây ra đợt điều chỉnh mạnh trên thị trường cổ phiếu và tín dụng. Ngược lại, nếu FOMC tỏ ra thận trọng hơn — nhấn mạnh rủi ro tăng trưởng từ giá năng lượng — lợi suất có thể hạ nhiệt nhanh chóng.

Điều cần theo dõi

Trọng tâm trước mắt là cuộc họp FOMC và tuyên bố của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản trong tuần này, cùng diễn biến giá dầu quanh ngưỡng 100 USD. Bên cạnh đó, loạt dữ liệu Trung Quốc công bố hôm nay — sản lượng công nghiệp dự báo 4,8% so với kỳ trước 4,5%, doanh số bán lẻ dự báo 0,8% so với 0,6%, đầu tư tài sản cố định dự báo -7,2% so với -6,7%, và chỉ số giá nhà dự báo -3,1% so với -3,2% — sẽ cho thấy mức độ suy yếu của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, yếu tố có thể ảnh hưởng đến nhu cầu dầu và tâm lý rủi ro toàn cầu. Giá bán buôn khu vực eurozone dự báo tăng 0,1% so với 0,2% kỳ trước cũng là chỉ báo lạm phát cần lưu ý trong bối cảnh ECB vừa tăng lãi suất.