Quảng cáo
Quảng cáo
Nợ quốc gia Mỹ vượt 40.000 tỷ USD và lợi suất trái phiếu 30 năm lên gần 5,4% — cao nhất từ 2007 — trong khi quỹ đầu tư quốc gia Na Uy dự kiến cắt 80 tỷ USD trái phiếu Mỹ. Bài phân tích vì sao chi phí vay chính phủ đã đổi cấu trúc, ai còn mua trái phiếu dài hạn và tác động lên USD, vàng và các đồng tiền chính.
Cột mốc 40.000 tỷ USD nợ quốc gia của Mỹ không phải là một con số tròn vô hại. Điều đáng chú ý nằm ở tốc độ: mốc 10.000 tỷ USD được vượt qua trong khủng hoảng tài chính 2008, 20.000 tỷ USD vào năm 2017, 30.000 tỷ USD đầu năm 2022, và chỉ mất khoảng bốn năm rưỡi để chạm 40.000 tỷ USD trong mùa hè này. Trong 30 năm, khối nợ đã tăng khoảng 650% từ mức 5.200 tỷ USD năm 1996.
Hệ quả trực tiếp nằm ở chi phí dịch vụ nợ. Mỹ hiện chi hơn 1.000 tỷ USD mỗi năm chỉ để trả lãi — tương đương hơn 3 tỷ USD mỗi ngày, theo tính toán của Văn phòng Ngân sách Quốc hội. Từ năm 2024, khoản chi trả lãi đã vượt toàn bộ ngân sách quốc phòng. Đây là điểm đảo chiều mang tính cấu trúc: khi lãi suất không còn ở vùng 0%, mỗi đợt phát hành nợ mới đều phải trả giá theo mặt bằng thị trường, chứ không phải theo mặt bằng lịch sử.
Thị trường đã phản ứng bằng cách định giá lại rủi ro kỳ hạn. Lợi suất trái phiếu Kho bạc 30 năm leo lên gần 5,4%, mức cao nhất kể từ 2007. Đây không phải biến động trong ngày — đây là tín hiệu rằng phần bù kỳ hạn đang được nới rộng, tức nhà đầu tư đòi thêm lợi suất để nắm giữ nợ dài hạn của một chính phủ có lộ trình tài khóa không bền vững.
Tín hiệu đáng lo nhất đến từ phía cầu, không phải phía cung. Quỹ đầu tư quốc gia Na Uy dự kiến cắt khoảng 80 tỷ USD trong số 215 tỷ USD trái phiếu Mỹ nắm giữ tính đến cuối tháng 6. Đây là một trong những định chế có khẩu vị dài hạn và thận trọng nhất thế giới; khi họ giảm phân bổ, đó là tín hiệu về tương quan rủi ro/lợi suất chứ không phải giao dịch đầu cơ.
Bộ Tài chính Mỹ đã phản ứng bằng cách tăng gấp ba quy mô mua lại trái phiếu dài hạn, từ 2 tỷ USD lên tối đa 6 tỷ USD, công bố ngày 9/9. Về mặt kỹ thuật, đây là biện pháp hỗ trợ thanh khoản ở đoạn cuối đường cong. Về mặt quy mô, nó quá nhỏ để thay đổi xu hướng lợi suất dài hạn — giới phân tích tại Fidelity International nhận định thẳng rằng biện pháp này không đủ để giữ lợi suất trong tầm kiểm soát dài hạn.
Điểm mấu chốt là thị trường trái phiếu đang đòi kỷ luật tài khóa, trong khi cả hai phía chính trị đều chưa cho thấy khẩu vị cắt giảm chi tiêu. Thâm hụt ngân sách Mỹ đang trên đà gần 6% GDP trong năm 2026, trong khi mục tiêu cắt giảm một nửa của Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent bị đánh giá là khó khả thi khi chi phí cho cuộc chiến Iran cộng dồn, doanh thu từ thuế doanh nghiệp giảm và các mức thuế quan bị Tòa án Tối cao bác bỏ.
Một động lực ít được chú ý nhưng quan trọng: nguồn cung trái phiếu doanh nghiệp chất lượng cao đang bùng nổ để tài trợ hạ tầng AI. Bốn ông lớn hyperscaler xây nền tảng cho ngành AI Mỹ đã huy động hơn 800 tỷ USD nợ trong năm nay, và con số này được dự báo còn tăng trong một đến hai năm tới.
Với nhà đầu tư tổ chức, đây là lựa chọn thay thế hấp dẫn. Trái phiếu dài hạn của Alphabet hay Microsoft có thể trả chênh lệch khoảng 100 điểm cơ bản so với trái phiếu Kho bạc, trong khi triển vọng tín dụng của chính phủ Mỹ đã xấu đi rõ rệt trong vài năm qua. Nói cách khác, nguồn vốn từng chảy vào trái phiếu chính phủ vì mục đích an toàn giờ có chỗ đỗ khác, vừa rủi ro tín dụng thấp hơn tương đối, vừa sinh lời cao hơn. Đây là cơ chế quan trọng khiến lợi suất dài hạn khó hạ ngay cả khi Fed cắt lãi suất ngắn hạn.
Điểm cân bằng hiện tại: chưa có thị trường nào thay thế được Mỹ. Thị trường vốn châu Âu chưa đủ chiều sâu, Trung Quốc và các thị trường mới nổi không đủ khả năng lẫn ý chí để đảm nhận vai trò này. Mỹ khó vỡ nợ theo nghĩa kỹ thuật vì có thể in tiền. Nhưng chính khả năng đó lại là nguồn gốc của vấn đề: nó bào mòn niềm tin, và một trong những van xả là tỷ giá USD.
Ở châu Âu, Đức đang ở vị thế tốt hơn nhiều với tỷ lệ nợ/GDP khoảng 65%, chỉ bằng một nửa của Mỹ, dù con số này sẽ tiến về 80% khi Berlin vay để hiện đại hóa quân đội và hạ tầng. Nhật, Ý, Pháp và Anh đều đối mặt chi phí vay tăng khi nợ vượt 200% GDP ở trường hợp Nhật. Đây là lý do mặt bằng lợi suất toàn cầu đang dịch chuyển cùng chiều, chứ không chỉ riêng Mỹ.
Trên thị trường tiền tệ lúc 22:27 giờ Việt Nam, chỉ số DXY đứng ở 99,607 (+0,14%), EUR/USD 1,15452 (-0,03%), USD/JPY 155,102 (+0,49%) và vàng 4.285,34 USD/oz (-0,31%). Điểm đáng chú ý là USD/JPY tiến sát 155 trong khi lợi suất dài hạn Mỹ ở vùng cao nhất gần hai thập kỷ — chênh lệch lợi suất vẫn đang nâng đỡ đồng bạc xanh, dù câu chuyện tài khóa về dài hạn là tiêu cực với USD. Vàng giảm nhẹ dù rủi ro nợ công gia tăng cho thấy dòng tiền đang ưu tiên lợi suất thực dương hơn là phòng ngừa rủi ro tức thời.
Trọng tâm trong các phiên tới là diễn biến lợi suất trái phiếu 30 năm Mỹ quanh ngưỡng 5,4% — vùng cao nhất kể từ 2007 — và liệu đợt mua lại 6 tỷ USD của Bộ Tài chính có tạo được lực cầu ở đoạn cuối đường cong hay không. Song song đó, cần theo dõi phản ứng của DXY quanh 99,6 và cặp USD/JPY quanh 155, vì đây là hai thước đo trực tiếp nhất cho việc thị trường có tiếp tục tin vào câu chuyện ngoại lệ của Mỹ hay không. Về phía dữ liệu, các chỉ số Trung Quốc công bố hôm nay — sản lượng công nghiệp dự báo 4,8% so với 4,5% kỳ trước, doanh số bán lẻ 0,8% so với 0,6%, đầu tư tài sản cố định -7,2% so với -6,7%, và giá nhà -3,1% so với -3,2% — sẽ cho thấy liệu dòng vốn có tiếp tục dịch chuyển khỏi tài sản rủi ro châu Á hay không, qua đó gián tiếp tác động lên nhu cầu trái phiếu chính phủ Mỹ như một nơi trú ẩn.
Tổng hợp và phân tích từ Dw.
Thông tin trên trang không phải khuyến nghị đầu tư. Giao dịch ngoại hối và vàng có rủi ro mất vốn.
