Làn sóng bán tháo trái phiếu toàn cầu: Vì sao lãi suất dài hạn tăng vọt và áp lực lên thị trường

Lợi suất trái phiếu toàn cầu leo thang: Một cú sốc cung - cầu

Thị trường trái phiếu toàn cầu đang trải qua một đợt bán tháo mạnh, đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ tại nhiều nền kinh tế lớn lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Tại Nhật Bản, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm lần đầu tiên chạm mốc 3% kể từ năm 1996. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu 30 năm của Anh ở mức cao nhất 30 năm, còn lợi suất 10 năm của Đức và Pháp lần lượt trở lại vùng đỉnh của năm 2011 và 2008. Tại Mỹ, lợi suất trái phiếu 30 năm đã chạm mức cao nhất kể từ năm 2007.

Nguyên nhân trực tiếp đến từ sự kết hợp giữa lo ngại lạm phát dai dẳng, giá dầu tăng trở lại do căng thẳng Mỹ - Iran, và kỳ vọng các ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, một yếu tố ít được chú ý nhưng ngày càng quan trọng là nguồn cung trái phiếu khổng lồ đổ ra thị trường để tài trợ cho các khoản đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI). Theo quy luật cung cầu, khi nhu cầu vay tăng vọt, người cho vay có thể đòi lãi suất cao hơn, đẩy lợi suất lên.

Áp lực lạm phát và nợ công chồng chất

Bối cảnh vĩ mô đang tạo ra một vòng xoáy khó thoát. Lạm phát vẫn ở mức cao, khiến các nhà giao dịch đặt cược vào việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và các ngân hàng trung ương khác sẽ phải tăng lãi suất thêm nữa. Bài phát biểu diều hâu của Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại hội nghị Jackson Hole gần đây càng củng cố kỳ vọng này. Trong khi đó, gánh nặng nợ công ngày càng lớn: Nợ công Mỹ vừa vượt mốc 40 nghìn tỷ USD, và tỷ lệ nợ trên GDP của các nước G7 (trừ Đức) đều ở mức 100% trở lên. Điều này làm dấy lên lo ngại về khả năng trả nợ và buộc các chính phủ phải trả lãi cao hơn để huy động vốn.

Tác động lan tỏa đến nền kinh tế và thị trường

Lợi suất trái phiếu tăng là tín hiệu xấu cho nền kinh tế thực. Chi phí vay cao hơn khiến các khoản vay thế chấp, vay mua ô tô, vay sinh viên trở nên đắt đỏ, từ đó làm giảm tiêu dùng và đầu tư. Tại Mỹ, lãi suất vay thế chấp 30 năm đã tăng lên gần 6,7%, mức cao nhất trong một năm. Chính phủ các nước cũng chịu áp lực lớn hơn khi phải trả lãi nhiều hơn cho khoản nợ tái cấp vốn. Ví dụ, chi phí trả lãi của Anh hiện chiếm gần 4% GDP, gấp đôi mức trung bình trước đại dịch và vượt cả ngân sách quốc phòng.

Trên thị trường tài chính, lợi suất tăng làm giảm sức hấp dẫn của cổ phiếu, dù các quỹ đầu cơ và nhà đầu tư vẫn đang kỳ vọng vào kết quả kinh doanh tích cực. Tuy nhiên, các quỹ phòng hộ sử dụng đòn bẩy cao có thể chịu áp lực lớn, gây ra biến động mạnh trên nhiều thị trường.

Kỳ vọng chính sách và phản ứng của thị trường ngoại hối

Trong bối cảnh này, đồng USD vẫn giữ vững, với chỉ số DXY quanh mức 99,7. Tuy nhiên, đồng Yên Nhật đang chịu áp lực khi lợi suất trái phiếu Nhật tăng nhưng vẫn ở mức thấp hơn nhiều so với Mỹ, khiến USD/JPY ở mức 160,3. Đồng EUR/USD giao dịch quanh 1,158, phản ánh sự khác biệt trong chính sách tiền tệ giữa Fed và ECB.

Các nhà giao dịch cần theo dõi sát dữ liệu kinh tế sắp tới, đặc biệt là báo cáo việc làm ADP của Mỹ (dự báo 48K, so với 44K trước đó) và đơn đặt hàng nhà máy (dự báo 0,7%, so với -0,3% trước đó). Những con số này sẽ ảnh hưởng đến kỳ vọng về lãi suất của Fed và có thể tạo ra biến động lớn trên thị trường ngoại hối và trái phiếu.

Trọng tâm theo dõi tiếp

Điều quan trọng nhất cần theo dõi là liệu lợi suất trái phiếu dài hạn có tiếp tục tăng hay không, và phản ứng của các ngân hàng trung ương. Nếu lạm phát vẫn cao và nguồn cung trái phiếu tiếp tục dồi dào, lợi suất có thể còn tăng thêm, gây áp lực lên tăng trưởng kinh tế và thị trường chứng khoán. Ngoài ra, diễn biến giá dầu và căng thẳng địa chính trị sẽ là yếu tố quyết định xu hướng lạm phát. Các nhà giao dịch nên chú ý đến các mốc lợi suất quan trọng như 3% đối với trái phiếu 10 năm Nhật Bản và 4,5% đối với trái phiếu 10 năm Mỹ, cũng như các mức hỗ trợ/kháng cự trên các cặp tiền chính như USD/JPY và EUR/USD.