Kinh tế Nga: Tăng trưởng trở lại nhưng thâm hụt kép và lạm phát đe dọa sự ổn định

Tăng trưởng trở lại: Thành công hay ảo ảnh?

Sau hơn bốn năm xung đột, nền kinh tế Nga bất ngờ quay lại tăng trưởng trong quý II/2026 với GDP tăng 1,3% so với cùng kỳ, vượt dự báo của chính phủ và ngân hàng trung ương. Tăng trưởng nửa đầu năm đạt 0,6%. Con số này phần lớn đến từ chi tiêu chính phủ cho khu liên hợp công nghiệp-quân sự và giá dầu khí tăng gần đây.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng bức tranh này che giấu những vấn đề nghiêm trọng. Nga đang trở thành nền kinh tế hai tầng: trong khi những người làm việc trong các nhà máy sản xuất xe tăng có thu nhập tốt, phần còn lại của nền kinh tế phi quân sự đang chững lại. Bằng chứng là người dân chuyển sang mua bánh quy rẻ tiền thay vì sô cô la – một dấu hiệu cho thấy sức mua đang suy yếu.

Thâm hụt ngân sách: Vết nứt ngày càng rộng

Điểm đáng lo nhất là thâm hụt ngân sách. Theo Charles Lichfield, Giám đốc Trung tâm GeoEconomics của Hội đồng Đại Tây Dương, thâm hụt năm 2026 có thể gấp đôi năm 2025, trong khi năm 2025 đã gấp đôi năm 2024. Nguyên nhân chính là doanh thu từ dầu khí sụt giảm mạnh: trong nửa đầu năm 2026, nguồn thu này chỉ bằng 64% so với cùng kỳ hai năm trước. Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu, cùng các lệnh trừng phạt mới của phương Tây (giới hạn giá dầu và nhắm vào đội tàu ngầm) đã bào mòn nguồn thu chính của Moscow.

Lạm phát: Thành công ngắn ngủi

Nga đã đưa lạm phát về mức mục tiêu 4% vào cuối năm ngoái – một kỳ tích trong bối cảnh áp lực trong và ngoài nước. Nhưng theo Lichfield, thành công này khó duy trì. Lãi suất cao, chi tiêu quân sự lớn và đồng ruble yếu sẽ đẩy giá cả tăng trở lại. Lạm phát cao hơn sẽ ăn mòn thu nhập thực tế của người dân và làm trầm trọng thêm sự phân hóa kinh tế.

Các lựa chọn của Moscow: Đánh đổi và rủi ro

Để bù đắp thâm hụt, chính phủ Nga có thể tăng thuế với các công ty dầu khí, vay nợ quốc tế hoặc sử dụng khoảng 300 tỷ USD dự trữ ngoại tệ còn lại nằm ngoài tầm trừng phạt. Tuy nhiên, các biện pháp này đều có rủi ro: tăng thuế sẽ làm giảm đầu tư, vay nợ quốc tế gặp khó khăn do trừng phạt, và dùng dự trữ ngoại tệ có thể làm suy giảm lòng tin vào ngân hàng trung ương và gây áp lực lên tỷ giá.

Nhiều chuyên gia cho rằng áp lực kinh tế khó có thể khiến Nga từ bỏ chiến tranh. Elina Ribakova, thành viên cấp cao tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, nhận định chỉ khi giá dầu giảm xuống 35-40 USD/thùng trong một năm, Moscow mới phải tính đến chuyện đàm phán. Với giá dầu hiện tại đang được hỗ trợ bởi căng thẳng Trung Đông, Nga vẫn có dư địa để tiếp tục.

Tác động với thị trường và điều cần theo dõi

Dù không trực tiếp giao dịch đồng ruble, các nhà đầu tư cần theo dõi diễn biến này vì nó ảnh hưởng đến giá dầu, khí đốt và tâm lý rủi ro toàn cầu. Nếu Nga phải tăng thuế hoặc sử dụng dự trữ ngoại tệ, đồng ruble có thể suy yếu, tạo áp lực lên lạm phát và buộc ngân hàng trung ương Nga giữ lãi suất cao lâu hơn – điều này có thể lan tỏa sang các thị trường mới nổi.

Tuần tới, giới đầu tư sẽ chú ý đến dữ liệu kinh tế Trung Quốc (giá nhà, sản lượng công nghiệp, bán lẻ) và chỉ số Empire State của Mỹ. Những số liệu này sẽ cho biết liệu tăng trưởng toàn cầu có đủ mạnh để bù đắp cho sự suy yếu của Nga hay không, từ đó ảnh hưởng đến xu hướng của USD và các đồng tiền chính.