Dự trữ năng lượng châu Âu: Bài kiểm tra đầu đã qua, nhưng thách thức mùa đông còn lớn hơn

Kho dự trữ dầu đã phát huy tác dụng, nhưng bài kiểm tra tiếp theo khó khăn hơn

Việc đóng cửa eo biển Hormuz hồi đầu năm đã gây ra cú sốc năng lượng lớn nhất trong nhiều thập kỷ, nhưng châu Âu đã tránh được tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nhờ hệ thống dự trữ khẩn cấp. Theo số liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), 32 quốc gia thành viên đã thống nhất giải phóng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ – động thái phối hợp lớn nhất trong lịch sử. Riêng các nước châu Âu đóng góp khoảng 107,5 triệu thùng, trong đó 68% là sản phẩm tinh chế (diesel, nhiên liệu bay) và chỉ 32% là dầu thô. Đây là một lựa chọn hợp lý vì dầu thô vẫn cần được vận chuyển đến nhà máy lọc dầu và chế biến thành nhiên liệu tiêu dùng, trong khi giải phóng sản phẩm tinh chế giúp xử lý nhanh tình trạng thiếu hụt cục bộ.

Tuy nhiên, thành công này không nên bị hiểu sai. Kho dự trữ chiến lược chỉ có thể hấp thụ cú sốc ban đầu, không thể thay thế một khu vực sản xuất lớn trong dài hạn. Toàn bộ lượng giải phóng 400 triệu thùng chỉ tương đương khoảng 20 ngày lưu lượng bình thường qua Hormuz (khoảng 20 triệu thùng/ngày trong năm 2025). Sau đợt giải phóng này, bộ đệm dầu của châu Âu đã mỏng đi đáng kể. Một đợt giải phóng thứ hai có thể giảm hoảng loạn và hạ giá, nhưng sẽ khiến châu Âu dễ tổn thương hơn trước các cú sốc tiếp theo, dù là từ Hormuz, Biển Đỏ hay cơ sở hạ tầng của Nga.

Khí đốt: rủi ro lớn hơn dầu

Trong khi vị thế dầu mỏ vẫn có thể kiểm soát, vị thế khí đốt của châu Âu đang đáng lo ngại hơn nhiều. Đến giữa tháng 8, lượng khí đốt dự trữ trong các kho ngầm của EU chỉ đạt khoảng 61% công suất, so với mức trung bình 5 năm là khoảng 78% cho thời điểm này trong năm. Giá khí đốt châu Âu đã tăng lên trên 60 euro mỗi MWh khi giới giao dịch tính đến khả năng nguồn cung LNG qua Hormuz bị hạn chế kéo dài đến mùa đông.

Đây chưa phải là thiếu hụt vật chất, vì châu Âu có công suất nhập khẩu LNG lớn, nguồn cung từ Na Uy và Mỹ, cùng hệ thống đường ống kết nối giữa các quốc gia. Nhưng biên độ an toàn đang rất mỏng. Kho dự trữ khí đốt thường cung cấp khoảng 30% nhu cầu tiêu thụ mùa đông của EU. Mục tiêu chính thức là đạt 90% công suất trước ngày 1/12, nhưng với mức 61% hiện tại, việc đạt mục tiêu này sẽ rất khó khăn và tốn kém.

Điều quan trọng là kho khí đốt không giống kho dầu. Hầu hết kho khí đốt châu Âu là kho theo mùa, được nạp vào mùa hè để sử dụng cho mùa đông. Rút khí sớm để hạ giá có thể phản tác dụng, vì châu Âu sẽ phải mua lại khí đốt với giá cao hơn vào mùa lạnh. Đây là điểm khác biệt cơ bản: dầu có thể sử dụng có chọn lọc, còn khí đốt cần được bổ sung liên tục.

Ý nghĩa đối với tăng trưởng, lạm phát và chính sách tiền tệ

Tình trạng này đặt ra rủi ro kép cho nền kinh tế châu Âu. Thứ nhất, giá năng lượng cao sẽ đẩy lạm phát tăng, đặc biệt là lạm phát lõi khi chi phí đầu vào sản xuất và vận tải leo thang. Thứ hai, nếu giá khí đốt tiếp tục tăng, người tiêu dùng sẽ thắt chặt chi tiêu, kéo theo tăng trưởng chậm lại. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đang phải đối mặt với bài toán khó: vừa phải kiềm chế lạm phát vừa không được bóp nghẹt tăng trưởng. Việc giá năng lượng tăng có thể khiến ECB thận trọng hơn trong việc hạ lãi suất, qua đó hỗ trợ đồng EUR. Tuy nhiên, nếu tăng trưởng suy yếu rõ rệt, ECB có thể buộc phải nới lỏng chính sách, gây áp lực giảm lên EUR/USD.

Hiện tại, EUR/USD đang giao dịch quanh 1,1676, ổn định trong ngày. Đồng đô la Mỹ (DXY) đứng ở mức 98,84, phản ánh sự chờ đợi của thị trường trước các dữ liệu kinh tế sắp tới. Các chỉ số niềm tin tiêu dùng và môi trường kinh doanh IFO của khu vực đồng euro sẽ được công bố vào ngày 25/8, dự báo cải thiện nhẹ so với kỳ trước (niềm tin tiêu dùng dự báo 87 so với 86, IFO dự báo 87,2 so với 86,6). Nếu các chỉ số này vượt kỳ vọng, EUR có thể được hỗ trợ. Ngược lại, nếu dữ liệu yếu, đồng tiền chung có thể chịu áp lực.

Điều gì cần theo dõi tiếp theo

Giới giao dịch nên chú ý đến diễn biến giá khí đốt châu Âu (TTF) và mức độ lấp đầy kho dự trữ trong những tuần tới. Nếu giá khí đốt tiếp tục tăng hoặc kho dự trữ không đạt mục tiêu, rủi ro lạm phát sẽ gia tăng, ảnh hưởng đến quyết định của ECB. Bên cạnh đó, các dữ liệu kinh tế khu vực đồng euro như niềm tin tiêu dùng và IFO vào ngày 25/8 sẽ là tín hiệu quan trọng cho thấy sức khỏe nền kinh tế. Cuối cùng, bài phát biểu của các quan chức Fed (Barkin vào ngày 25/8) có thể hé lộ quan điểm về lãi suất, tác động đến đồng USD và các cặp tiền chính.