Lợi suất Nhật vượt 3%, yen chạm 160: BOJ có buộc phải hành động ngay trong tháng 9?

Lợi suất 10 năm Nhật vượt 3%: Cột mốc lịch sử và áp lực lạm phát toàn cầu

Ngày 1/9, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm tăng 6 điểm cơ bản, lần đầu tiên vượt mốc 3% kể từ năm 1996. Đây là hệ quả của làn sóng bán tháo trái phiếu toàn cầu, khi lợi suất trái phiếu Mỹ và nhiều nền kinh tế khác cũng chạm mức cao nhiều thập kỷ. Nguyên nhân trực tiếp đến từ việc tái bùng phát xung đột quân sự Mỹ-Iran cuối tuần qua, làm dấy lên lo ngại lạm phát sẽ dai dẳng hơn.

Với Nhật Bản, việc lợi suất 10 năm chạm 3% không chỉ phản ánh kỳ vọng thị trường về việc BOJ sẽ tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ, mà còn cho thấy nước này đang tiến gần hơn đến trạng thái bình thường của một nền kinh tế có lạm phát 2% như các nước phát triển khác. Tuy nhiên, mức lợi suất cao kỷ lục này cũng đặt ra câu hỏi về sức chịu đựng của nền kinh tế Nhật Bản, vốn đã quen với lãi suất cực thấp trong nhiều thập kỷ.

Yen yếu và sức ép từ Washington

Đồng yen giao dịch quanh mốc 160,1 USD/JPY trong phiên 1/9, đánh dấu phiên thứ ba liên tiếp phá vỡ ngưỡng 160 – mức được nhiều nhà giao dịch coi là ngưỡng kích hoạt can thiệp tiền tệ. Sự suy yếu kéo dài của yen đang gây lo ngại cho cả Tokyo và Washington. Với Nhật Bản, yen yếu làm tăng chi phí nhập khẩu và tạo áp lực lên giá tiêu dùng. Với Mỹ, việc Nhật Bản – chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ – có thể phải bán trái phiếu kho bạc Mỹ để tài trợ cho can thiệp sẽ gây thêm áp lực lên lợi suất dài hạn toàn cầu.

Phát biểu trên CNBC hôm 31/8, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói: "Tôi có thông tin mà thị trường không có. Tôi tin rằng chính phủ Nhật và BOJ sẽ làm những điều cần thiết để đồng yen mạnh lên." Một quan chức Mỹ tiết lộ với NHK rằng Bessent đã nhấn mạnh với Bộ trưởng Tài chính Nhật Satsuki Katayama và Thống đốc BOJ Kazuo Ueda về sự cần thiết phải truyền thông rõ ràng về lộ trình bền vững tài khóa và tăng lãi suất.

Katayama xác nhận hai nước đã đồng ý tiếp tục phối hợp để đảm bảo các biến động yen có trật tự, và sẵn sàng hành động nếu thị trường hỗn loạn. Đây là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy can thiệp phối hợp giữa Mỹ và Nhật có thể xảy ra, tương tự như hồi cuối tháng 7, khi hai nước cùng can thiệp để hỗ trợ yen.

Khả năng BOJ tăng lãi suất trong tháng 9

Hiện lãi suất cơ bản của BOJ đang ở mức 1%. Thị trường đang ngày càng đặt cược vào khả năng BOJ sẽ tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9, và thậm chí điều chỉnh lãi suất cuối cùng (terminal rate) từ 1,5% lên 1,75% hoặc cao hơn, theo Takuji Okubo, giám đốc điều hành tại Japan Macro Advisors. Sự gia tăng lợi suất 10 năm phản ánh chính xác kỳ vọng này.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng BOJ vẫn thận trọng trong việc thắt chặt chính sách, do lo ngại tác động đến tăng trưởng kinh tế. Việc Mỹ – đối tác chiến lược – lên tiếng gợi ý tăng lãi suất có thể tạo thêm áp lực buộc BOJ phải hành động sớm hơn. Nhưng nếu BOJ tăng lãi suất quá nhanh, có thể gây ra biến động lớn trên thị trường trái phiếu và cổ phiếu Nhật, ảnh hưởng đến toàn cầu.

Thị trường có thể đang đọc sai gì?

Một số nhà giao dịch có thể đang quá tập trung vào khả năng can thiệp ngắn hạn, trong khi bỏ qua yếu tố cơ bản: lạm phát toàn cầu đang tăng trở lại do xung đột địa chính trị. Nếu lạm phát Mỹ tiếp tục nóng, Fed sẽ khó cắt giảm lãi suất, đồng nghĩa với việc đồng đô la mạnh và yen vẫn chịu áp lực. Lúc đó, can thiệp chỉ có tác dụng tạm thời.

Ngoài ra, việc lợi suất trái phiếu Nhật tăng lên 3% có thể được coi là dấu hiệu tích cực cho nền kinh tế Nhật – thoát khỏi giảm phát. Nhưng nếu lãi suất tăng quá nhanh, gánh nặng nợ công của Nhật Bản (vốn ở mức rất cao) sẽ trở nên khó chịu hơn, có thể gây ra rủi ro tài khóa.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Trong bối cảnh này, nhà giao dịch cần theo dõi sát các chỉ số kinh tế Nhật Bản công bố trong ngày 1/9, bao gồm chi tiêu vốn và niềm tin tiêu dùng. Nếu dữ liệu yếu, khả năng BOJ tăng lãi suất trong tháng 9 sẽ giảm bớt. Ngược lại, nếu dữ liệu mạnh, kỳ vọng thắt chặt sẽ tăng lên, hỗ trợ yen.

Bên cạnh đó, cuộc họp BOJ vào cuối tháng 9 sẽ là sự kiện trọng tâm. Bất kỳ phát biểu nào từ các quan chức về việc sẵn sàng can thiệp hoặc tăng lãi suất đều có thể tạo ra biến động lớn cho USD/JPY. Ngoài ra, diễn biến địa chính trị Mỹ-Iran và dữ liệu lạm phát Mỹ trong tháng 9 sẽ là những yếu tố quyết định xu hướng tiếp theo của đồng đô la và yen.