Fed và Phố Wall lệch nhịp về nguyên nhân lãi suất dài hạn tăng: Tín hiệu cho chính sách tiền tệ

Khoảng cách nhận định ngày càng rộng

Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Mỹ đã chạm mức 4,814% trong tuần này, cao nhất kể từ tháng 11/2023, trước khi hạ nhiệt nhẹ. Kỳ hạn 30 năm cũng vượt 5,1%. Điều đáng chú ý không chỉ là mức độ tăng, mà là sự khác biệt trong cách giải thích nguyên nhân giữa các quan chức Fed và giới phân tích Phố Wall.

Chủ tịch Fed New York John Williams nhìn nhận đây là tín hiệu tích cực: nền kinh tế mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi đầu tư vào AI và công nghệ, đang đẩy chi phí vốn lên. Ông nói rõ: "Không phải điều kiện tài chính ảnh hưởng đến nền kinh tế, mà là nền kinh tế ảnh hưởng đến điều kiện tài chính." Quan điểm này được Chủ tịch Fed Kevin Warsh ủng hộ, khi ông ca ngợi đầu tư kinh doanh tăng 9% trong bốn quý qua và tiêu dùng mạnh mẽ.

Ngược lại, các nhà kinh tế và trader trên Phố Wall vẽ ra một bức tranh lo ngại hơn: lạm phát dai dẳng, giá dầu tăng vọt trên 95 USD/thùng do căng thẳng Trung Đông, thâm hụt ngân sách lớn và nguồn cung trái phiếu doanh nghiệp khổng lồ từ các ông lớn công nghệ để tài trợ cho AI. Họ cho rằng những yếu tố này đang buộc nhà đầu tư đòi bù rủi ro cao hơn, không phải do nền kinh tế khỏe.

Cơ chế nào đang thực sự vận hành?

Sự khác biệt này không chỉ là chuyện tranh luận học thuật. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến cách Fed điều hành chính sách tiền tệ. Nếu Fed tin rằng lãi suất dài hạn tăng là do tăng trưởng tốt, họ có thể không xem đó là dấu hiệu thắt chặt tài chính và có thể tiếp tục giữ lãi suất ngắn hạn ở mức cao lâu hơn. Ngược lại, nếu thị trường đúng, lãi suất dài hạn tăng có thể siết chặt điều kiện tài chính, làm chậm nền kinh tế và buộc Fed phải nới lỏng sớm hơn dự kiến.

Cần nhìn vào các kênh truyền dẫn cụ thể. Lãi suất dài hạn tăng làm tăng chi phí vay của doanh nghiệp và hộ gia đình, đặc biệt là các khoản vay thế chấp và đầu tư dài hạn. Điều này có thể làm giảm tiêu dùng và đầu tư, gây áp lực giảm phát. Nhưng nếu nguyên nhân là kinh tế mạnh, thì tác động này có thể được bù đắp bởi thu nhập tăng và kỳ vọng lạm phát được neo giữ.

Một điểm quan trọng khác: nếu lãi suất dài hạn tăng do thị trường lo ngại về thâm hụt ngân sách và nguồn cung trái phiếu, thì việc Fed cắt giảm lãi suất ngắn hạn có thể không giúp hạ lãi suất dài hạn. Điều này đặt Fed vào thế khó: họ có thể phải lựa chọn giữa việc hỗ trợ tăng trưởng hay kiểm soát lạm phát và rủi ro tài khóa.

Waller và tiếng nói khác biệt trong Fed

Đáng chú ý, không phải tất cả quan chức Fed đều đồng quan điểm với Williams và Warsh. Thống đốc Fed Chris Waller đã có phát biểu trái ngược hẳn, khi ông chỉ ra thâm hụt ngân sách 6% GDP (hoặc 3% sau khi điều chỉnh lạm phát) là không bền vững, và nhà đầu tư có lý do để đòi bù rủi ro cao hơn. Ông cũng nhấn mạnh sự không chắc chắn về vị thế đồng USD như đồng tiền dự trữ.

Sự khác biệt này trong nội bộ Fed cho thấy cuộc tranh luận chưa ngã ngũ. Nếu Waller đúng, thì việc Fed giữ lãi suất cao hoặc cắt giảm chậm có thể không đủ để xoa dịu thị trường trái phiếu. Ngược lại, nếu Williams đúng, thì lãi suất dài hạn tăng là hệ quả tự nhiên của tăng trưởng, và Fed có thể tiếp tục tập trung vào việc kiểm soát lạm phát mà không lo ngại thị trường trái phiếu gây ra rủi ro hệ thống.

Thị trường có thể đang đọc sai điều gì?

Một trong những rủi ro lớn nhất là thị trường có thể đang phóng đại mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tiêu cực như giá dầu và thâm hụt. Giá dầu tăng do căng thẳng địa chính trị có thể là tạm thời, nhưng nếu kéo dài sẽ đẩy lạm phát lên và buộc Fed phải hành động. Tuy nhiên, nếu nền kinh tế thực sự mạnh như Fed mô tả, thì tăng trưởng có thể hấp thụ được chi phí vốn cao hơn mà không gây suy thoái.

Ngược lại, Fed có thể đang đánh giá thấp tác động của thâm hụt ngân sách và nguồn cung trái phiếu doanh nghiệp. Việc các công ty công nghệ lớn phát hành trái phiếu với khối lượng kỷ lục để đầu tư AI có thể tạo ra sự cạnh tranh gay gắt với trái phiếu chính phủ, đẩy lãi suất lên cao hơn nữa. Nếu điều này xảy ra, Fed có thể phải đối mặt với áp lực phải can thiệp vào thị trường trái phiếu, điều mà họ không mong muốn.

Theo dõi điều gì tiếp theo?

Trong bối cảnh này, người giao dịch cần theo dõi sát các bài phát biểu của các quan chức Fed, đặc biệt là những người có quan điểm khác biệt như Waller, để đánh giá liệu có sự dịch chuyển trong cách tiếp cận của Fed hay không. Bên cạnh đó, dữ liệu lạm phát và thị trường lao động trong tháng 9 sẽ là chìa khóa quyết định liệu Fed có duy trì lập trường diều hâu hay bắt đầu chuyển hướng.

Cuộc họp FOMC sắp tới sẽ là thời điểm quan trọng để xem Fed có thay đổi ngôn ngữ về lãi suất dài hạn hay không. Nếu họ bắt đầu thừa nhận rủi ro từ thâm hụt ngân sách và giá dầu, đó có thể là tín hiệu cho thấy họ sẵn sàng điều chỉnh chính sách. Ngược lại, nếu họ tiếp tục nhấn mạnh vào sức mạnh kinh tế, thị trường có thể tiếp tục bị bất ngờ và lãi suất dài hạn có thể còn tăng cao hơn nữa.