Tham vọng tăng trưởng 6% của Indonesia đối mặt với rủi ro tài khóa và áp lực lên đồng rupiah

Mục tiêu kép đầy tham vọng

Chính phủ Indonesia, dưới thời Tổng thống Prabowo Subianto, đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 6% trong năm 2027 trong khi vẫn giữ thâm hụt ngân sách ở mức 2,4% GDP, thấp hơn trần 3% theo luật định. Đây là một bước nhảy vọt so với mức tăng trưởng trung bình khoảng 5% trong thập kỷ qua. Tuy nhiên, nhiều nhà kinh tế cho rằng mục tiêu này là quá tham vọng và khó đạt được nếu không có một chu kỳ bùng nổ hàng hóa bất ngờ, như Ashok Bhundia từ Viện Tài chính Quốc tế (IIF) nhận định.

Rủi ro tài khóa và áp lực lên đồng rupiah

Kế hoạch này được đưa ra trong bối cảnh MSCI gia hạn đến tháng 11 việc xem xét khả năng hạ cấp Indonesia từ thị trường mới nổi xuống thị trường biên. Những lo ngại về chi tiêu tài khóa, đặc biệt là chương trình bữa ăn miễn phí đặc trưng của Prabowo, cùng với sự ra đi của Bộ trưởng Tài chính Sri Mulyani và việc bổ nhiệm cháu trai của tổng thống làm phó thống đốc ngân hàng trung ương, đã làm dấy lên nghi ngờ về tính độc lập của Bank Indonesia. Đồng rupiah đã chạm mức thấp kỷ lục so với USD vào tháng 6, và áp lực này có thể tiếp tục gia tăng nếu kỷ luật tài khóa bị đặt dấu hỏi.

Những bất cập trong giả định ngân sách

Theo Yanuar Rizky từ Bright Institute, các giả định ngân sách là "hoàn toàn không thực tế" do sức mua yếu và sự gia tăng mạnh của tín dụng tiêu dùng trực tuyến (pinjol), với dư nợ tăng 25,88% so với cùng kỳ năm ngoái. Việc dựa vào thu thuế sẽ khó khăn khi sức mua phụ thuộc vào tiết kiệm cạn kiệt và nợ lãi suất cao, trong khi sự suy giảm của Trung Quốc sẽ kéo theo xuất khẩu. Ngoài ra, cam kết giữ giá nhiên liệu trợ cấp không đổi đến hết năm 2026 có thể gây căng thẳng cho ngân sách nếu giá dầu tăng trở lại do xung đột Iran.

Con đường cải cách và triển vọng đầu tư

Dù vậy, vẫn có những giải pháp để đạt được tăng trưởng nhanh hơn, như cải cách theo hướng thu hút đầu tư. Bhundia chỉ ra tiềm năng đầu tư năng lượng mặt trời với "hiệu ứng số nhân" cho tăng trưởng dài hạn, trong khi Gareth Leather từ Capital Economics nhấn mạnh cần tập trung vào phía cung thông qua chi tiêu hạ tầng và các biện pháp thu hút vốn ngoại. DBS Bank cũng lưu ý rằng quy mô củng cố tài khóa theo kế hoạch sẽ đòi hỏi sự tập trung cao độ vào tăng thu ngân sách và quản lý nợ.

Điều cần theo dõi

Nhà giao dịch nên chú ý đến quyết định của MSCI vào tháng 11 về việc có hạ cấp Indonesia hay không, cùng với diễn biến của đồng rupiah và các số liệu lạm phát, cán cân thương mại trong những tháng tới. Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy thâm hụt ngân sách vượt trần hoặc sự can thiệp vào ngân hàng trung ương đều có thể tác động tiêu cực đến thị trường tài chính Indonesia.