Xuất khẩu LNG của Qatar giảm 96%: cú sốc nguồn cung và bài toán khí đốt toàn cầu

Cú sốc nguồn cung từ Ras Laffan

Sáu tháng sau khi chiến tranh Iran làm tê liệt vận tải qua eo biển Hormuz, ngành xuất khẩu LNG của Qatar đang hứng chịu tổn thất chưa từng có. Theo tính toán từ dữ liệu của ICIS, số chuyến tàu LNG rời Qatar chỉ còn 18 chuyến, so với 509 chuyến cùng kỳ năm ngoái – tương đương mức sụt giảm 96%. Doanh thu thất thoát ước tính lên tới 24 tỷ USD, biến LNG trở thành mặt hàng năng lượng chịu thiệt hại nặng nề nhất trong cuộc xung đột.

Nguyên nhân chính không chỉ nằm ở việc eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, khiến khoảng 20% dòng chảy LNG toàn cầu bị mắc kẹt, mà còn do các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực. Tổ hợp hóa lỏng Ras Laffan – nhà máy LNG lớn nhất thế giới của Qatar – đã bị hư hại nghiêm trọng. QatarEnergy ước tính việc sửa chữa có thể kéo dài tới 5 năm và gây thất thu khoảng 20 tỷ USD mỗi năm. Công ty này đã phải tuyên bố bất khả kháng đối với một số hợp đồng dài hạn, kéo dài tới 5 năm.

Châu Âu mất lợi thế cạnh tranh với châu Á

Sự vắng mặt của LNG Qatar đã tạo ra một cuộc cạnh tranh khốc liệt giữa châu Âu và châu Á để giành giật nguồn cung LNG giao ngay. Trước khủng hoảng, châu Âu vốn dựa dẫm khá nhiều vào nguồn LNG từ Qatar để bù đắp sụt giảm khí đốt từ Nga. Nay, với việc giá khí đốt tại châu Á tăng vọt do khan hiếm, các nhà nhập khẩu châu Á sẵn sàng trả giá cao hơn, khiến châu Âu ngày càng khó cạnh tranh để thu hút các lô hàng LNG giao ngay.

Hệ quả là giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu và châu Á đã leo lên mức cao nhất trong ba năm. Điều này đặt ra một bài toán nan giải cho châu Âu: làm sao để lấp đầy các kho chứa khí đốt trước mùa đông tới. Goldman Sachs cảnh báo rằng nếu khủng hoảng Hormuz kéo dài và giá LNG giao ngay tại châu Á vẫn ở mức cao, giá khí đốt châu Âu sẽ cần phải tăng mạnh vào tháng 12 để đảm bảo đủ lượng dự trữ cho mùa đông. Điều này đồng nghĩa với việc người tiêu dùng châu Âu sẽ phải đối mặt với hóa đơn năng lượng cao hơn, và các chính phủ có thể phải can thiệp để hỗ trợ.

Tác động lan tỏa tới thị trường tài chính

Cuộc khủng hoảng LNG không chỉ giới hạn trong lĩnh vực năng lượng. Giá khí đốt tăng cao sẽ đẩy lạm phát toàn cầu lên, đặc biệt tại châu Âu – nơi vốn đang vật lộn với lạm phát dai dẳng. Điều này có thể buộc Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) phải duy trì lập trường chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn, qua đó hỗ trợ đồng EUR. Trong khi đó, đồng USD – vốn được hưởng lợi từ vai trò trú ẩn an toàn trong bối cảnh địa chính trị bất ổn – có thể tiếp tục mạnh lên. DXY hiện đang ở mức 99.012, và nếu căng thẳng leo thang, đồng bạc xanh có thể còn tăng tiếp.

Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, diễn biến có phần trái chiều. Trong khi CAD và NOK được hỗ trợ bởi giá dầu thô và khí đốt tăng, thì AUD lại chịu áp lực từ tăng trưởng kinh tế Trung Quốc chậm lại – một hệ quả gián tiếp của chi phí năng lượng cao. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào việc giá năng lượng duy trì ở mức cao trong bao lâu.

Theo dõi tiếp: Lạm phát PCE và phản ứng chính sách

Trong ngắn hạn, giới giao dịch sẽ đặc biệt chú ý đến chỉ số giá PCE lõi của Mỹ công bố vào tối nay (dự báo 0.2% so với tháng trước). Nếu lạm phát lõi tăng nóng hơn dự kiến, thị trường có thể nhanh chóng định giá lại khả năng Fed tăng lãi suất, gây áp lực lên vàng và các tài sản nhạy cảm với lãi suất. Bên cạnh đó, tình hình chiến sự tại Trung Đông và các nỗ lực ngoại giao nhằm mở lại eo biển Hormuz sẽ là yếu tố then chốt quyết định xu hướng dài hạn của giá năng lượng. Nếu khủng hoảng kéo dài, châu Âu sẽ phải đối mặt với một mùa đông khắc nghiệt cả về thời tiết lẫn kinh tế.