Thỏa thuận 1,95 tỷ USD giữa Barrick và Newmont: bước đệm cho IPO Bắc Mỹ hay dấu hiệu căng thẳng trong ngành khai khoáng?

Giải mã thỏa thuận 1,95 tỷ USD: Nevada Gold Mines và cục diện ngành vàng

Ngành khai khoáng vàng vừa chứng kiến một thương vụ đáng chú ý: Barrick và Newmont đã chấm dứt tranh chấp kéo dài tại Nevada Gold Mines – tổ hợp khai thác vàng lớn nhất thế giới – bằng một thỏa thuận trị giá 1,95 tỷ USD. Theo đó, Newmont sẽ thanh toán cho Barrick khoản tiền này trong vòng 30 ngày, đồng thời đưa các dự án trọng điểm (Fourmile của Barrick, Fiberline và Mike của Newmont) vào chung liên doanh. Đổi lại, Newmont đồng ý với kế hoạch IPO mảng tài sản Bắc Mỹ của Barrick, dỡ bỏ rào cản cuối cùng cho thương vụ niêm yết dự kiến hoàn tất vào cuối năm nay.

Về bản chất, đây không chỉ là một cuộc dàn xếp pháp lý. Nó phản ánh sự thay đổi trong cán cân quyền lực giữa hai ông lớn phương Tây, đồng thời cho thấy áp lực chi phí và nhu cầu tái cấu trúc đang ngày càng gay gắt. Với Barrick, thỏa thuận này là bước đệm quan trọng để tiến tới IPO mảng Bắc Mỹ – một động thái được kỳ vọng sẽ giải phóng giá trị từ các mỏ vàng chất lượng cao tại Mỹ, vốn đang bị định giá thấp hơn so với tiềm năng.

Áp lực chi phí và bức tranh tài chính của Barrick

Điểm đáng chú ý là thỏa thuận đến ngay sau khi Barrick công bố kết quả quý II/2026 với lợi nhuận điều chỉnh 0,82 USD/cổ phiếu, thấp hơn mức dự báo 0,88 USD của giới phân tích. Nguyên nhân chính đến từ chi phí sản xuất tăng và các khoản thuế truy thu tại Mali. Sản lượng vàng đạt 796.000 ounce, tăng 11% so với quý trước và vượt hướng dẫn 730.000–770.000 ounce nhờ hoạt động tốt hơn dự kiến tại Loulo-Gounkoto, Pueblo Viejo và Cortez.

Tuy nhiên, chi phí bán hàng lên tới 1.993 USD/ounce, trong khi chi phí duy trì toàn phần (AISC) là 1.866 USD/ounce. Với giá vàng hiện quanh 4.400 USD/ounce, biên lợi nhuận vẫn rất hấp dẫn, nhưng con số này cho thấy lạm phát chi phí đang là bài toán chung của toàn ngành. Dù Barrick duy trì hướng dẫn sản lượng và chi phí cả năm, việc cắt giảm chi phí vốn dự kiến xuống 3,8–4,2 tỷ USD phản ánh sự thận trọng trong bối cảnh giá vàng cao nhưng chi phí đầu vào (nhiên liệu, nhân công, thiết bị) vẫn neo cao.

IPO Bắc Mỹ: Canh bạc cuối của John Thornton?

IPO mảng Bắc Mỹ của Barrick không chỉ là một sự kiện tài chính đơn thuần. Đây được xem là cơ hội cuối để Chủ tịch John Thornton – người lãnh đạo công ty từ năm 2014 – khôi phục lại vị thế sau hơn một thập kỷ cổ phiếu hoạt động kém hơn so với Newmont và Agnico Eagle. Việc bổ nhiệm Mark Hill làm CEO của công ty mới được công bố ngay trước thềm thỏa thuận, cho thấy Barrick đang gấp rút hoàn tất các khâu chuẩn bị trước áp lực từ các cổ đông lớn.

Benoit Gervais, nhà quản lý danh mục tại Mackenzie – cổ đông lớn thứ 10 của Barrick – đã công khai kêu gọi Thornton từ chức. Điều này cho thấy sự thiếu kiên nhẫn của giới đầu tư với chiến lược hiện tại. IPO Bắc Mỹ, nếu thành công, có thể giúp Barrick thu hút dòng vốn mới, định giá lại tài sản và cải thiện hình ảnh trên thị trường. Ngược lại, nếu thất bại, áp lực lên ban lãnh đạo sẽ càng lớn.

Tác động tới thị trường vàng và hàm ý cho nhà giao dịch

Thỏa thuận này có ý nghĩa quan trọng đối với thị trường vàng toàn cầu. Việc hai nhà sản xuất vàng lớn nhất phương Tây giải quyết bất đồng giúp giảm rủi ro gián đoạn nguồn cung từ Nevada – khu vực khai thác trọng điểm. Điều này củng cố triển vọng nguồn cung ổn định trong trung hạn, một yếu tố có thể hạn chế đà tăng giá vàng nếu cầu không tăng tương ứng. Tuy nhiên, trong bối cảnh giá vàng đang ở vùng cao kỷ lục (XAU/USD quanh 4.405 USD/ounce, tăng 0,38% trong phiên), các yếu tố vĩ mô như lãi suất, đồng USD và lạm phát vẫn chiếm ưu thế.

Đối với nhà giao dịch, cần theo dõi sát diễn biến giá vàng quanh các mốc tâm lý 4.400 và 4.500 USD/ounce. Chỉ số DXY đang yếu (99,8) và kỳ vọng Fed nới lỏng có thể tiếp tục hỗ trợ vàng. Ngoài ra, các dữ liệu kinh tế Mỹ sắp công bố như doanh số nhà hiện hữu và bài phát biểu của Fed Hammack sẽ là chất xúc tác ngắn hạn. Về dài hạn, sự thành công của IPO Barrick North America có thể ảnh hưởng đến tâm lý ngành và dòng vốn đầu tư vào cổ phiếu vàng, từ đó gián tiếp tác động đến giá vàng vật chất.

Trọng tâm theo dõi tiếp theo

Nhà giao dịch nên chú ý đến tiến độ IPO của Barrick trong những tháng tới, cũng như phản ứng của giá vàng trước các mốc kháng cự quan trọng. Bên cạnh đó, các số liệu về tồn kho vàng ETF và hoạt động của các quỹ đầu tư sẽ cho thấy dòng tiền thông minh đang dịch chuyển thế nào. Cuối cùng, diễn biến chi phí khai thác của các công ty vàng lớn sẽ là chỉ báo sớm cho áp lực lạm phát chi phí, một yếu tố có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận và định giá toàn ngành trong dài hạn.