Nhật Bản đa dạng hóa nguồn cung dầu: bước đi giảm phụ thuộc Trung Đông giữa căng thẳng Hormuz

Nhật Bản xoay trục nguồn cung: giảm phụ thuộc Trung Đông giữa căng thẳng Hormuz

Ngày 29/08, Chính phủ Nhật Bản công bố kế hoạch đa dạng hóa nhập khẩu năng lượng, trong đó có hỗ trợ xây dựng đường ống ở Trung Đông nhằm chuyển dòng dầu xuất khẩu tránh eo biển Hormuz – một điểm nghẽn chiến lược đang bị đe dọa bởi xung đột Mỹ - Israel - Iran. Kế hoạch này không chỉ nhằm giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ và khí đốt nói chung, mà còn giảm cụ thể lượng dầu nhập từ Trung Đông – khu vực chiếm gần như toàn bộ nguồn cung dầu thô của Nhật trước chiến tranh.

Đây là một bước đi mang tính cấu trúc, không chỉ là ứng phó tình thế. Sau khi chiến tranh bùng nổ, Tokyo đã vội vã tìm kiếm nhà cung cấp thay thế từ Mỹ, Canada, châu Phi và Azerbaijan. Việc chuyển hướng này giúp giảm rủi ro địa chính trị nhưng đi kèm chi phí vận chuyển và hậu cần cao hơn đáng kể. Hệ quả là hóa đơn nhập khẩu tháng 7 của Nhật đạt mức kỷ lục 76,39 tỷ USD, và tháng 8 có thể còn cao hơn khi giá dầu quốc tế vẫn neo ở mức cao.

Chi phí đa dạng hóa: áp lực lên cán cân thương mại và lạm phát

Việc trả giá cao hơn cho nguồn cung thay thế không chỉ ảnh hưởng đến ngân sách quốc gia mà còn tạo ra vòng xoáy lạm phát nhập khẩu. Với một nền kinh tế phụ thuộc năng lượng như Nhật Bản, chi phí nhập khẩu tăng sẽ nhanh chóng truyền vào giá tiêu dùng, gây áp lực lên Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) trong bối cảnh họ vẫn duy trì chính sách tiền tệ siêu nới lỏng. Điều này lý giải phần nào sự yếu đi của đồng yên: USD/JPY đang ở mức 160,08, tăng 0,43% trong phiên, phản ánh dòng vốn chảy khỏi yên do lo ngại lạm phát và thâm hụt thương mại.

Không chỉ Nhật Bản, nhiều nước châu Á khác cũng buộc phải chuyển từ khí đốt sang than vì giá LNG neo cao. Xu hướng này làm tăng nhu cầu than, đẩy giá than và khí thải carbon lên cao, tạo thêm áp lực lên chi phí sản xuất điện. Đối với các nhà giao dịch, đây là tín hiệu quan trọng: giá năng lượng cao hơn sẽ duy trì lạm phát toàn cầu, buộc các ngân hàng trung ương giữ lãi suất cao lâu hơn, từ đó hỗ trợ đồng USD.

Tác động đến thị trường dầu châu Á và đồng tiền hàng hóa

Kế hoạch của Nhật Bản có thể làm thay đổi dòng chảy dầu mỏ khu vực. Việc hỗ trợ các đường ống tránh Hormuz, nếu thành hiện thực, sẽ tạo ra một hành lang cung ứng mới, giảm bớt rủi ro tắc nghẽn tại chokepoint này. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, các nhà nhập khẩu châu Á vẫn phải trả phí bảo hiểm rủi ro cao hơn cho mỗi thùng dầu, đẩy giá dầu Brent và WTI duy trì ở mức cao hơn so với trước chiến tranh.

Điều này có lợi cho các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK – những nước xuất khẩu năng lượng. CAD đang được hỗ trợ bởi giá dầu cao, trong khi AUD cũng hưởng lợi từ nhu cầu than và khí đốt của châu Á. Tuy nhiên, mức độ tác động còn phụ thuộc vào tốc độ tăng trưởng toàn cầu. Nếu giá năng lượng cao kéo dài, nó có thể làm chậm tăng trưởng, ảnh hưởng tiêu cực đến nhu cầu hàng hóa và kìm hãm đà tăng của các đồng tiền này.

Dự trữ chiến lược cạn kiệt và bài toán tái lập kho

Một điểm nghẽn nữa là kho dự trữ chiến lược của Nhật Bản đã bị rút mạnh để ứng phó với cú sốc chiến tranh, và việc tái lập kho sẽ gặp khó khăn khi giá dầu vẫn cao và nguồn cung từ Trung Đông chưa ổn định. Điều này đồng nghĩa với việc Nhật Bản sẽ tiếp tục phải nhập khẩu thêm trong những tháng tới, duy trì áp lực lên cán cân thương mại và giữ cho giá dầu không giảm sâu.

Trên thị trường toàn cầu, các nước nhập khẩu khác cũng đối mặt với bài toán tương tự. Việc các kho dự trữ chiến lược tại Mỹ và các nước OECD đang tiến gần mức tối thiểu vận hành sẽ tạo ra nhu cầu bổ sung, hỗ trợ giá dầu trong trung hạn. Đây là yếu tố mà các nhà giao dịch nên theo dõi, vì nó có thể tạo ra biến động giá khi có bất kỳ tín hiệu nào về việc tăng cường mua vào.

Theo dõi tiếp: kế hoạch chi tiết và phản ứng của OPEC+

Trong tuần tới, thị trường sẽ chú ý đến các chi tiết cụ thể của kế hoạch Nhật Bản, đặc biệt là cơ chế chia sẻ chi phí với các công ty năng lượng và khả năng ký kết các hợp đồng dài hạn với nhà cung cấp mới. Ngoài ra, phản ứng của OPEC+ trước việc các nước tiêu thụ tìm cách giảm phụ thuộc vào Trung Đông sẽ là yếu tố quyết định. Nếu OPEC+ tăng sản lượng để giữ thị phần, giá dầu có thể chịu áp lực; ngược lại, nếu họ thắt chặt nguồn cung, giá sẽ tiếp tục được hỗ trợ. Các nhà giao dịch cũng cần theo dõi dữ liệu tồn kho dầu thô Mỹ và các chỉ số PMI sản xuất vào đầu tháng 9 để đánh giá nhu cầu thực tế.