Quảng cáo
Quảng cáo
JP Morgan thừa nhận không thể mô hình hoá kết cục chiến sự Mỹ-Iran sau khi hàng loạt 'đường đỏ kinh tế' bị vượt qua: dầu trên 100 USD, lợi suất 10 năm trên 5%. Giá dầu giờ vận động theo kịch bản chính trị nhiều hơn cung cầu, đẩy rủi ro lạm phát vòng hai sang CAD, AUD, NOK.
Việc JP Morgan tuyên bố không có "quan điểm cơ sở" (baseline view) cho giá dầu là một sự kiện hiếm. Với một ngân hàng đầu tư vốn sống bằng mô hình định lượng, câu "chúng tôi đơn giản là không biết mô hình hoá kết cục" mang ý nghĩa lớn hơn một lời thú nhận: nó cho thấy biến số chi phối giá dầu hiện tại nằm ngoài mọi mô hình cung cầu thông thường.
Cụ thể, JP Morgan cho biết khi xung đột bắt đầu, họ giả định chính quyền Trump sẽ không vượt qua các "đường đỏ kinh tế": dầu trên 100 USD/thùng, lạm phát chạm 4%, xăng trên 5 USD/gallon và lợi suất trái phiếu chính phủ 10 năm vượt 5%. Sáu tháng sau, phần lớn các ngưỡng này đã bị phá — dầu đã vượt 100 USD trong những tuần gần đây và lợi suất 10 năm đã vượt 5%. Điều chưa xảy ra là xăng trên 5 USD/gallon và lạm phát chạm 4%, nhưng cả hai đang tiến gần.
Điểm mấu chốt: giả định rằng gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu chỉ là tạm thời đang "ngày càng khó duy trì". Khi giả định nền tảng sụp đổ, mọi mô hình định giá đều mất neo.
JP Morgan ước tính giá trị hợp lý (fair value) của dầu trong tháng 9 vào khoảng 90 USD/thùng, trong khi giá đang giao dịch trên 100 USD. Khoảng chênh hơn 10 USD đó không phải là sai số mô hình — nó chính là phần bù rủi ro mà thị trường đang định giá cho khả năng gián đoạn nguồn cung thêm.
Rủi ro ấy đến từ nhiều hướng cùng lúc. Lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn đã kiểm soát một khu vực ở cửa eo biển Bab al-Mandab — tuyến vận tải quốc tế then chốt bên cạnh eo biển Hormuz. Xung đột Nga-Ukraine vẫn tiếp tục gây áp lực lên nguồn cung. Và không có tín hiệu hạ nhiệt rõ ràng nào từ chiến trường.
Về mặt cơ chế, khi thị trường định giá rủi ro gián đoạn nguồn cung, đường cong kỳ hạn dầu chuyển sang trạng thái backwardation sâu hơn, chi phí bảo hiểm vận tải tăng, và các nhà máy lọc dầu phải trả giá cao hơn cho dầu thô giao ngay. Tất cả những yếu tố đó đẩy chi phí đầu vào lên cao hơn nữa, ngay cả khi nguồn cung vật chất chưa thực sự bị cắt.
Fed đã tăng lãi suất lần đầu sau hơn ba năm và phát tín hiệu có thể tăng thêm trong năm nay và sang 2027. Chủ tịch Fed Kevin Warsh nói thẳng lý do: "lạm phát quá cao và đã quá cao trong thời gian quá dài". Đây là tác động vòng hai kinh điển: giá năng lượng cao không chỉ đẩy CPI trực tiếp mà còn lan sang chi phí vận tải, thực phẩm, dịch vụ — và khi kỳ vọng lạm phát bám trụ, Fed buộc phải giữ chính sách thắt chặt lâu hơn.
Với các đồng tiền hàng hoá, đây là con dao hai lưỡi. CAD, AUD và NOK thường hưởng lợi khi giá dầu và kim loại tăng, vì xuất khẩu năng lượng và tài nguyên chiếm tỷ trọng lớn trong cán cân thương mại. Nhưng khi giá dầu tăng vì rủi ro địa chính trị chứ không phải vì cầu toàn cầu mạnh, lợi ích đó bị triệt tiêu bởi hai yếu tố: thứ nhất, Fed thắt chặt hơn làm USD mạnh lên, tạo lực cản cho mọi đồng tiền hàng hoá; thứ hai, chi phí năng lượng cao bào mòn sức mua nội địa của chính các nền kinh tế này.
Bối cảnh thị trường lúc 02:27 ngày 19/09 cho thấy sự giằng co: DXY ở 100.194 (-0.04%), EUR/USD 1.14872 (+0.10%), USD/JPY 156.695 (+0.47%), và vàng ở 4379.61 (+0.89%). Vàng tăng gần 1% trong khi USD đi ngang là dấu hiệu dòng tiền đang tìm nơi trú ẩn trước rủi ro địa chính trị, chứ không phải đang chạy theo lợi suất thực. Với CAD và NOK, mối tương quan với dầu vẫn tích cực nhưng độ nhạy đang giảm dần vì thị trường lo ngại rủi ro suy giảm cầu nhiều hơn là lợi ích từ giá dầu cao.
Tổng thống Trump nói tuần trước rằng ông không nghĩ chiến tranh Iran sẽ kết thúc trước cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11, và "ngay sau bầu cử, giá dầu sẽ lao dốc". Phát biểu này đặt giá dầu vào một khung thời gian chính trị rõ ràng — điều mà không mô hình kinh tế nào nắm bắt được.
Đây chính là lý do JP Morgan không thể đưa ra dự báo cơ sở. Nếu giá dầu được quyết định bởi thời điểm và kết cục của một cuộc xung đột, thì mọi phân tích cung cầu chỉ là đầu vào thứ cấp. Thị trường đang định giá một kịch bản trong đó nguồn cung bị gián đoạn kéo dài ít nhất đến sau tháng 11, và bất kỳ tín hiệu hạ nhiệt nào cũng có thể đảo chiều giá rất nhanh.
Trong tuần tới, các phát biểu của Fed — Goolsbee ngày 21/09, Williams và Jefferson ngày 22/09 — sẽ cho tín hiệu về việc Fed có sẵn sàng tăng lãi suất thêm hay không khi lạm phát năng lượng vẫn dai dẳng. Chỉ số hoạt động kinh tế quốc gia của Fed Chicago (dự báo 0.2 so với -0.08 kỳ trước) và thay đổi việc làm ADP hàng tuần cũng sẽ phản ánh sức chịu đựng của nền kinh tế Mỹ trước cú sốc năng lượng.
Về phía hàng hoá, cần theo dõi diễn biến tại Bab al-Mandab và Hormuz, mức độ backwardation trên đường cong kỳ hạn dầu, và liệu lợi suất 10 năm của Mỹ có duy trì trên 5% hay không. Với CAD, AUD và NOK, tương quan với dầu vẫn là biến số chính, nhưng độ nhạy đang phụ thuộc vào việc thị trường định giá rủi ro lạm phát hay rủi ro suy giảm tăng trưởng — hai kịch bản dẫn đến hai hướng đi hoàn toàn khác nhau cho các đồng tiền này.
Tổng hợp và phân tích từ Bbc.
Thông tin trên trang không phải khuyến nghị đầu tư. Giao dịch ngoại hối và vàng có rủi ro mất vốn.
