Trung Quốc mua lại dầu thô: kho đệm toàn cầu mỏng đi khi rủi ro nguồn cung chưa tan

Trung Quốc quay lại mua, nhưng chưa phải mua mạnh

Sau nhiều tháng mua cầm chừng, Trung Quốc đang phát đi tín hiệu tăng tốc nhập khẩu dầu thô. Số liệu hải quan cho thấy nhập khẩu tháng 8 đạt 37,9 triệu tấn, tăng 6,2% so với tháng trước và là mức cao nhất trong bốn tháng — nhưng vẫn thấp hơn cùng kỳ năm ngoái hơn 23%. Đà hồi phục tiếp diễn trong tháng 9 với Kpler ghi nhận 7,84 triệu thùng/ngày, tăng từ 7,25 triệu thùng/ngày của tháng trước, song vẫn kém xa mức 9,76 triệu thùng/ngày của một năm trước.

Điểm cần nhấn mạnh: đây là sự phục hồi từ nền rất thấp, không phải sự trở lại của lực cầu mạnh. Khoảng cách giữa 7,84 và 9,76 triệu thùng/ngày tương đương gần 2 triệu thùng/ngày cầu tiềm năng vẫn đang nằm ngoài thị trường. Chính khoảng trống đó là biến số lớn nhất với giá dầu trong quý tới.

Kho đệm mỏng đi: cơ chế truyền dẫn

Trong giai đoạn căng thẳng leo thang quanh Iran, giá dầu đã không bùng nổ như nhiều người lo ngại. Một phần lớn lý do nằm ở việc Trung Quốc — khách mua lớn nhất thế giới — đồng thời giảm nhập khẩu và xả bớt tồn kho. Nguồn cung bổ sung từ kho dự trữ của Trung Quốc đóng vai trò van giảm áp, hấp thụ cú sốc nguồn cung mà không cần giá phải tăng quá mạnh để "phá cầu".

Khi Trung Quốc quay lại mua, van đó đóng dần theo hai hướng. Thứ nhất, nước này ngừng bán ra từ kho dự trữ. Thứ hai, họ trở lại cạnh tranh mua trên thị trường giao ngay. Cả hai cùng lúc làm giảm lượng dầu tự do sẵn có cho phần còn lại của thế giới, trong khi rủi ro địa chính trị ở Trung Đông chưa được giải quyết. Nói cách khác, biên độ an toàn của thị trường hẹp lại đúng lúc nó cần rộng nhất.

Tuy nhiên, tốc độ phục hồi sẽ bị chặn bởi chính nội lực Trung Quốc. Giá dầu thô cao gây áp lực lên biên lợi nhuận lọc dầu, và tồn kho hiện tại vẫn đủ dùng cho vài tháng. Đây là lý do các nhà phân tích không kỳ vọng Trung Quốc trở lại mức trước chiến tranh trong ngắn hạn. Quân bài giá vì thế nằm ở giao điểm giữa tốc độ mua của Trung Quốc và tốc độ cạn dần của kho đệm toàn cầu.

Tác động vòng hai lên lạm phát và các đồng tiền hàng hoá

Với nhà giao dịch tiền tệ, câu chuyện dầu không dừng ở giá dầu. Nó chảy vào lạm phát qua chi phí năng lượng, rồi vào chính sách tiền tệ, rồi vào tỷ giá. Một mặt bằng dầu cao hơn và ổn định hơn làm chậm quá trình hạ lạm phát, đặc biệt ở khu vực đồng euro vốn phụ thuộc năng lượng nhập khẩu. Điều này củng cố lập luận giữ lãi suất cao lâu hơn ở những nền kinh tế đó.

Với các đồng tiền hàng hoá, tác động không đồng nhất:

• CAD: hưởng lợi trực tiếp khi dầu tăng, nhưng mức độ phụ thuộc vào chênh lệch giá dầu Canada so với chuẩn toàn cầu. Chỉ số giá nhà mới của Canada công bố hôm nay với dự báo 0,0% cho thấy áp lực nhà ở đang hạ nhiệt — yếu tố có thể khiến BoC mềm mỏng hơn, làm giảm bớt phần nào sức mạnh mà dầu mang lại cho CAD.
• AUD: nhạy với kỳ vọng tăng trưởng Trung Quốc hơn là giá dầu thuần. Việc Trung Quốc quay lại mua nguyên liệu thô là tín hiệu tích cực cho AUD, nhưng đà phục hồi nhập khẩu yếu hơn cùng kỳ năm trước cho thấy tín hiệu này chưa đủ mạnh để tạo xu hướng.
• NOK: hưởng lợi rõ nhất từ giá dầu cao nhờ cấu trúc xuất khẩu năng lượng, nhưng thanh khoản mỏng khiến biến động khó đoán hơn.

Bối cảnh vĩ mô hiện tại cần đặt trong bức tranh lớn hơn: DXY ở 100,381, vàng ở 4.355,22, EUR/USD 1,14676, USD/JPY 157,064. Việc USD/JPY tăng 0,71% trong khi DXY chỉ nhích 0,14% cho thấy dòng tiền đang nghiêng về đồng yên yếu do chênh lệch lãi suất, chứ không phải do sức mạnh USD lan toả. Trong môi trường đó, các đồng tiền hàng hoá sẽ phản ứng với câu chuyện dầu của riêng chúng nhiều hơn là với chỉ số USD chung.

Ai đang giữ quân bài?

Có ba nhóm nắm đòn bẩy. Thứ nhất là Trung Quốc với quyết định giải phóng hay tiếp tục tích trữ kho dự trữ — mỗi tháng chậm mua thêm là một tháng van giảm áp còn hoạt động. Thứ hai là các nhà sản xuất trong OPEC+ với khả năng bù đắp thiếu hụt. Thứ ba là chính phủ các nước tiêu thụ, những người có thể xả kho dự trữ chiến lược nếu giá vượt ngưỡng chính trị.

Điều đáng chú ý là cả ba nhóm này đều đang hành động thận trọng. Trung Quốc mua nhưng không mua mạnh vì biên lợi nhuận lọc dầu. OPEC+ giữ sản lượng nhưng không mở van hết cỡ. Các nước tiêu thụ chưa cần đến kho chiến lược. Sự thận trọng đồng thuận này tạo ra một thị trường có xu hướng nghiêng lên nhưng biên độ bị nén — điều kiện thuận lợi cho biến động bùng nổ khi một trong ba nhóm thay đổi lập trường.

Điều cần theo dõi

Nhà giao dịch nên bám sát ba chỉ báo: tốc độ nhập khẩu dầu thô hàng tháng của Trung Quốc (đặc biệt là liệu mức 7,84 triệu thùng/ngày có tiếp tục tăng hay chững lại), mức tồn kho dầu toàn cầu do các cơ quan năng lượng công bố, và diễn biến địa chính trị ở Trung Đông. Bên cạnh đó, các bài phát biểu của Fed — Bowman tối nay, Schmid sau đó, và Goolsbee vào 21/9 — sẽ định hình kỳ vọng lãi suất, qua đó ảnh hưởng đến sức mạnh USD và gián tiếp đến cách thị trường định giá các đồng tiền hàng hoá. Sự kết hợp giữa kho đệm mỏng dần và tín hiệu chính sách tiền tệ sẽ quyết định liệu giá dầu có phá biên độ đi ngang hay không.