Giá dầu Brent 91 USD che giấu cú sốc diesel 170 USD: bài toán lạm phát và tiền tệ

Khi Brent không còn là thước đo

Giá dầu Brent quanh mốc 91 USD/thùng có vẻ 'dễ chịu' so với những cú sốc lịch sử. Nhưng Jeff Currie, nhà phân tích kỳ cựu, cho rằng đây chính là vấn đề: cả thế giới đang chăm chú vào dầu thô trong khi cú sốc năng lượng thực sự đã hiện diện ở những sản phẩm mà người tiêu dùng và doanh nghiệp thực sự mua.

'Không ai trên hành tinh này tiêu thụ dầu thô cả' – Currie nói với CNBC. Nhà máy lọc dầu thì có. Còn lại, tất cả đều tiêu thụ xăng, diesel và nhiên liệu hàng không. Và những thị trường đó đang xấu đi rõ rệt.

Điểm mấu chốt: giá diesel châu Âu đã chạm khoảng 170 USD/thùng – gần gấp đôi Brent. WTI cũng chỉ quanh 84,94 USD. Sự tách rời này không còn là ngoại lệ mà đã trở thành cấu trúc.

Vì sao dầu thô và sản phẩm tinh chế 'ly hôn'

Cơ chế đằng sau sự lệch pha này đến từ hai lực đồng thời. Thứ nhất, khoảng 100–120 triệu thùng dầu thô bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz sau đợt dư cung cuối tháng 6, đầu tháng 7. Thứ hai, Trung Quốc cắt giảm công suất lọc dầu. Kết quả: dầu thô dồi dào hơn nhưng sản phẩm tinh chế lại khan hiếm hơn.

Nói cách khác, Trung Quốc không giải quyết cơn thiếu hụt, họ chỉ chuyển nó xuống hạ nguồn. Điều này lý giải vì sao giá Brent có thể đứng yên, thậm chí giảm, trong khi giá diesel và xăng tăng nóng.

Tác động lạm phát: không còn là chuyện hàn lâm

Theo CNBC, giá xăng đã tăng khoảng 30% so với cùng kỳ năm ngoái, còn diesel tăng tới 46%. Diesel là nhiên liệu của vận tải đường bộ, đường biển và sản xuất công nghiệp. Khi chi phí vận chuyển leo thang, mọi hàng hóa từ lương thực đến vật liệu xây dựng đều bị đội giá.

Điều này đặt các ngân hàng trung ương vào thế khó: lạm phát có thể dai dẳng hơn trong khi tăng trưởng đang chậm lại. Với CAD, AUD, NOK – những đồng tiền nhạy cảm với hàng hóa – diễn biến giá năng lượng sẽ là yếu tố quan trọng. CAD đặc biệt nhạy vì Canada là nhà xuất khẩu dầu lớn, nhưng nếu giá sản phẩm tinh chế tăng quá nhanh, lạm phát trong nước cũng tăng theo, gây áp lực lên Ngân hàng Trung ương Canada.

'Ảo giác dồi dào' và bài học từ Currie

Currie chỉ ra rằng các chính phủ đã nhiều thập kỷ tạo ra 'ảo giác dồi dào' bằng cách xả kho dự trữ chiến lược và can thiệp ngôn luận mỗi khi gián đoạn nguồn cung. Chiến thuật này từng hiệu quả, nhưng lần này khác biệt về quy mô, thời gian và thị trường sản phẩm ngày càng thắt chặt.

Kho dự trữ chiến lược có hạn, và khi thị trường sản phẩm khan hiếm, việc xả dầu thô không giải quyết được gốc rễ. Điều này lý giải vì sao giá dầu thô có thể bình ổn nhưng người tiêu dùng vẫn phải trả giá cao hơn nhiều.

Kịch bản nào cho sự hồi phục?

Currie kỳ vọng sự lệch pha giữa dầu thô và sản phẩm tinh chế sẽ tự điều chỉnh khi các nhà máy lọc dầu tăng công suất để theo đuổi biên lợi nhuận cao kỷ lục. Tuy nhiên, điều đó cần thời gian. Trong lúc đó, Brent 91 USD có thể mang lại bức tranh an toàn về một thị trường dầu mà người tiêu dùng đã không còn nhận ra từ nhiều tuần trước.

Nhà giao dịch cần theo dõi sát diễn biến giá diesel và xăng, biên lợi nhuận lọc dầu (crack spread), cũng như dữ liệu tồn kho sản phẩm tinh chế tại Mỹ và châu Âu. Nếu crack spread tiếp tục ở mức cao, áp lực lạm phát sẽ còn kéo dài, và các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK sẽ phản ứng mạnh hơn so với chỉ số dầu thô đơn thuần.