Eo biển Hormuz: Khoảng cách dữ liệu và hệ quả cho thị trường dầu

Tranh cãi về số liệu Hormuz: Khoảng cách giữa Washington và thực tế

Tuyên bố của Mỹ rằng eo biển Hormuz đã được mở lại hiệu quả, với 18 triệu thùng dầu đi qua dưới sự bảo hộ của Mỹ trong ngày thứ Ba, đang vấp phải sự hoài nghi lớn từ giới phân tích. Vấn đề cốt lõi: không ai ngoài chính phủ Mỹ có thể xác minh con số này. Dữ liệu vệ tinh thương mại (AIS) mà thị trường thường dựa vào lại cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác.

Cụ thể, Kpler ghi nhận chỉ 11 chuyến tàu chở hàng hóa hiện hữu đi qua eo biển trong ngày thứ Ba, trong khi Lloyd's List Intelligence ghi nhận trung bình khoảng 12 chuyến mỗi ngày từ 26/8 đến 1/9. Trong khi đó, dữ liệu quân sự Mỹ (JMIC) lại cho thấy 44 tàu được Mỹ hộ tống qua lại trong hai ngày 1-2/9, tức trung bình 22 chuyến/ngày. Sự khác biệt này không chỉ đơn thuần là sai lệch số liệu, mà còn phản ánh sự khác nhau về cách phân loại tàu: quân đội Mỹ có thể tính cả tàu nhỏ, tàu không chở hàng, trong khi các dịch vụ thương mại thường lọc bỏ chúng.

Điều này dẫn đến một thực tế khó chịu: số liệu hàng ngày về Hormuz gần như không thể giải thích một cách chính xác. Phần lớn lưu lượng tàu đang chạy "tối" (tắt tín hiệu AIS), và Mỹ có lợi thế về radar, vệ tinh và giám sát trên không mà các dịch vụ thương mại không có. Những chuyến đi tối này có thể mất nhiều ngày để xác định và thường được thêm vào dữ liệu một cách hồi tố, khiến con số hiện tại có thể tăng 50-100% sau khi được điều chỉnh.

Đi theo dòng dầu, thay vì đếm tàu

Để hiểu rõ hơn, các nhà phân tích đang chuyển hướng sang theo dõi lượng dầu thực tế được vận chuyển, thay vì chỉ đếm số tàu. Dữ liệu tái lập về xuất khẩu cho thấy tổng xuất khẩu dầu thô và sản phẩm từ vùng Vịnh đạt khoảng 15-16 triệu thùng/ngày, tăng mạnh so với mức thấp của tháng 3 nhưng vẫn thấp hơn 7-8 triệu thùng/ngày so với trước chiến tranh. Tuy nhiên, con số này bao gồm cả dầu đi qua các tuyến đường tránh Hormuz, nên không phản ánh chính xác lưu lượng qua eo biển.

Kpler đã phát triển một chỉ số riêng: "Hormuz clearance" (lưu lượng dầu thực tế qua Hormuz), kết hợp dữ liệu từ các chuyến hàng xác nhận qua eo biển với dầu xuất hiện sau đó bên ngoài thông qua hệ thống tàu con thoi ở Vịnh Oman. Chỉ số này đạt trung bình 8,6 triệu thùng/ngày kể từ giữa tháng 6, không bao gồm khoảng 4 triệu thùng/ngày được bốc dỡ tại Fujairah và các cảng Oman trong tháng 8 vì không đi qua Hormuz.

Số liệu này vẫn thấp hơn đáng kể so với mức 18 triệu thùng/ngày mà Mỹ tuyên bố. Ngay cả khi tính đến việc các chuyến hàng tối có thể làm tăng số liệu Kpler lên 50-100% trong tuần đầu, thì vẫn khó có thể đạt tới 18 triệu. Điều này cho thấy tuyên bố của Mỹ có thể đang phóng đại, hoặc ít nhất là chưa được kiểm chứng.

Tác động đến giá dầu và đồng tiền hàng hóa

Sự không chắc chắn này tạo ra một vùng xám lớn cho thị trường. Nếu Hormuz thực sự mở cửa trở lại ở mức gần như trước chiến tranh, nguồn cung dầu toàn cầu sẽ dồi dào hơn, gây áp lực giảm giá. Ngược lại, nếu thực tế vẫn chỉ ở mức 8-10 triệu thùng/ngày, rủi ro thiếu hụt vẫn còn nguyên, hỗ trợ giá dầu ở mức cao.

Giá dầu hiện đang phản ánh sự không chắc chắn này. Việc thiếu dữ liệu đáng tin cậy khiến các nhà giao dịch khó định giá chính xác rủi ro địa chính trị, dẫn đến biến động mạnh và tách rời khỏi các yếu tố cơ bản khác như tồn kho. Nếu tình trạng này kéo dài, có thể tạo ra làn sóng đầu cơ dựa trên thông tin sai lệch, làm tăng rủi ro cho những người tham gia thị trường.

Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD, NOK, diễn biến giá dầu đóng vai trò quan trọng. Một sự mở cửa thực sự của Hormuz sẽ làm giảm giá dầu, qua đó có thể làm suy yếu CAD và NOK do nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu năng lượng. Ngược lại, nếu thị trường nghi ngờ tuyên bố của Mỹ và giá dầu vẫn neo cao, các đồng tiền này có thể được hỗ trợ. Ngoài ra, lạm phát toàn cầu cũng chịu tác động từ giá năng lượng, ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn.

Theo dõi điều gì tiếp theo

Trong bối cảnh dữ liệu thiếu nhất quán, người giao dịch cần theo dõi sát các chỉ số được điều chỉnh sau khi các chuyến hàng tối được xác nhận. Dữ liệu Kpler và Lloyd's List trong 1-2 tuần tới sẽ là thước đo đáng tin cậy hơn về lưu lượng thực tế qua Hormuz. Bên cạnh đó, các báo cáo tồn kho dầu thô của Mỹ (API và EIA) trong tuần tới sẽ cho thấy liệu nguồn cung có thực sự được cải thiện hay không. Nếu số liệu tồn kho không phản ánh sự gia tăng như tuyên bố của Mỹ, thị trường sẽ càng nghi ngờ và giá dầu có thể biến động mạnh.

Ngoài ra, cần chú ý đến diễn biến của đồng USD (DXY) và các đồng tiền hàng hóa, vì chúng sẽ phản ánh kỳ vọng của thị trường về rủi ro nguồn cung. Sự khác biệt giữa dữ liệu quân sự và thương mại sẽ tiếp tục là chủ đề nóng, và bất kỳ thông tin xác minh độc lập nào từ các cơ quan năng lượng quốc tế đều có thể tạo ra biến động lớn.