Biển Bắc bên bờ vực: Quyết định Jackdaw và Rosebank định hình tương lai năng lượng Anh

Cuộc chơi lớn tại Biển Bắc

Chính phủ Anh sắp đưa ra quyết định mang tính bước ngoặt: phê duyệt hay từ chối hai mỏ dầu khí Jackdaw và Rosebank tại Biển Bắc. Với gần 11 tỷ bảng Anh đầu tư tư nhân đang chờ đợi, kết quả sẽ là thước đo cho thấy Anh có còn là điểm đến hấp dẫn cho vốn đầu tư năng lượng hay không. Nhưng vấn đề không chỉ dừng lại ở hai dự án; nó phản ánh cuộc khủng hoảng niềm tin sâu sắc sau nhiều năm chính sách thiếu nhất quán, hạn chế khoan mới và Thuế lợi nhuận năng lượng (EPL) khiến các doanh nghiệp khó xây dựng phương án kinh doanh khả thi.

Đánh đổi khí hậu hay tự bắn vào chân?

Một lập luận quan trọng được đưa ra: đẩy nhanh đóng cửa Biển Bắc không giảm phát thải toàn cầu. Khi nhu cầu dầu khí vẫn còn, sản xuất và khí thải chỉ đơn giản là dịch chuyển sang nơi khác, trong khi Anh mất việc làm, đầu tư và nguồn thu thuế. Điều này đặt ra câu hỏi về an ninh năng lượng và sự thịnh vượng dài hạn. Nhiều người gọi đây là sự hủy diệt có chủ đích tài nguyên quốc gia dưới danh nghĩa net zero, thay vì một quá trình suy giảm có quản lý.

Nghịch lý ngừng hoạt động

Việc phê duyệt Jackdaw và Rosebank, dù quan trọng, không thể tự mình xoay chuyển tình thế. Nhiều năm qua, các nhà điều hành đã rời bỏ, đóng cửa mỏ và chuyển vốn đi nơi khác. BP mới đây là cái tên mới nhất rao bán mảng kinh doanh dầu khí tại Biển Bắc. Đáng chú ý, phần lớn khoản đầu tư này đã chảy sang Na Uy – quốc gia đang chi gấp 10 lần Anh cho thềm lục địa của mình và thậm chí xuất khẩu ngược khí đốt về Anh.

Khi đầu tư biến mất, các mỏ đóng cửa sớm hơn, kéo theo chi phí ngừng hoạt động (decommissioning) tăng vọt. Cơ quan Quản lý Biển Bắc cho biết gần một phần tư chi tiêu trong lưu vực 5 năm tới sẽ dành cho việc đóng cửa, và từ 2029, chi phí này sẽ vượt cả đầu tư mới. Hệ quả với ngân sách quốc gia là rất lớn: các công ty được khấu trừ thuế đáng kể cho chi phí ngừng hoạt động, khiến chính phủ vừa mất nguồn thu tương lai, vừa phải gánh khoản bồi hoàn ngay lập tức. Ước tính tác động tổng hợp có thể lên tới 13 tỷ bảng vào năm 2035 – một đòn tự gây tổn thương cho nền kinh tế.

Sự ổn định cần thiết

Dầu khí sẽ còn là một phần trong cơ cấu năng lượng Anh trong nhiều năm tới. Câu hỏi không phải là có sử dụng hay không, mà là tự sản xuất hay nhập khẩu từ nước ngoài. Phê duyệt Jackdaw và Rosebank sẽ là tín hiệu tích cực, nhưng chưa đủ. Cần một chế độ tài khóa ổn định, xóa bỏ hạn chế khoan mới và cải cách EPL để tạo sự chắc chắn cho nhà đầu tư.

Theo dõi tiếp

Quyết định của chính phủ Anh sẽ là tâm điểm. Nếu được phê duyệt, dòng vốn có thể quay trở lại, hỗ trợ đồng bảng và ngành năng lượng. Ngược lại, làn sóng rút lui có thể đẩy nhanh suy giảm, ảnh hưởng đến an ninh năng lượng và tài khóa. Nhà giao dịch nên theo dõi phản ứng của thị trường dầu khí, cũng như các thông báo tiếp theo về chính sách thuế và đầu tư tại Biển Bắc.