Căng thẳng Hormuz đẩy phí bảo hiểm dầu ESPO Nga lên mức kỷ lục, tái định hình dòng chảy dầu châu Á

Phí bảo hiểm ESPO vượt xa mức chuẩn

Dầu thô ESPO (East Siberia-Pacific Ocean) của Nga, vốn được ưa chuộng tại thị trường châu Á nhờ thời gian vận chuyển ngắn và chất lượng phù hợp với nhiều nhà máy lọc dầu, đang chứng kiến mức phí bảo hiểm tăng vọt. Theo dữ liệu từ các nhà giao dịch, dầu ESPO giao trong tháng 11 hiện được chào bán với mức giá cao hơn tới 10 USD/thùng so với chuẩn Brent, trong khi mức phổ biến là trên 7 USD/thùng. Đây là mức phí bảo hiểm cao nhất từ trước đến nay, phản ánh sự khan hiếm nguồn cung thay thế cho dầu Iran sau khi Mỹ áp đặt phong tỏa hải quân.

Mức phí này không chỉ đơn thuần là kết quả của căng thẳng địa chính trị, mà còn cho thấy sự cạnh tranh khốc liệt giữa các nhà nhập khẩu châu Á. Trung Quốc, với thị phần 83% trong tổng lượng dầu ESPO xuất khẩu từ cảng Kozmino trong 7 tháng đầu năm, vẫn là khách hàng lớn nhất. Tuy nhiên, thị phần này đã giảm từ 88% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi Ấn Độ tăng từ 12% lên 16%. Sự dịch chuyển này không chỉ phản ánh nhu cầu yếu hơn của Trung Quốc trong giai đoạn giữa năm, mà còn cho thấy Ấn Độ đang tích cực tìm kiếm nguồn cung thay thế khi các chuyến hàng từ Trung Đông bị trì hoãn do gián đoạn vận tải biển.

Vì sao Ấn Độ quay sang ESPO?

Thông thường, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ ưa chuộng dầu Urals của Nga do chi phí thấp hơn và thời gian vận chuyển ngắn hơn. Tuy nhiên, trước tình trạng gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông và sự cạnh tranh từ Trung Quốc, ESPO nổi lên như một lựa chọn dự phòng hiệu quả. Dù thời gian vận chuyển từ Viễn Đông Nga đến Ấn Độ dài hơn và chi phí cao hơn Urals, nhưng tính ổn định và khả năng tiếp cận nhanh khiến ESPO trở thành hàng hóa chiến lược trong bối cảnh bất ổn.

Dữ liệu từ Kpler và Vortexa cho thấy tổng lượng dầu xuất khẩu từ cảng Kozmino tăng 6% trong 7 tháng đầu năm, cho thấy nguồn cung vẫn được duy trì. Tuy nhiên, ước tính lượng dầu thô Nga mà Ấn Độ nhập khẩu trong tháng 8 đã giảm so với mức kỷ lục của tháng 7, do các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở hạ tầng xuất khẩu của Nga và sự cạnh tranh gay gắt từ Trung Quốc. Điều này tạo ra một bức tranh phức tạp: nguồn cung không thiếu về tổng thể, nhưng sự phân bổ lại theo hướng có lợi cho những bên sẵn sàng trả giá cao hơn.

Tác động vòng hai: Lạm phát và tỷ giá

Việc Trung Quốc và Ấn Độ phải trả phí bảo hiểm cao hơn cho dầu thô sẽ làm tăng chi phí nhập khẩu năng lượng, từ đó có thể lan tỏa vào lạm phát trong nước. Với Trung Quốc, một nền kinh tế đang nỗ lực phục hồi, giá dầu cao hơn có thể gây áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng, trong khi với Ấn Độ, quốc gia nhập khẩu khoảng 80% nhu cầu dầu thô, tác động sẽ rõ rệt hơn. Điều này có thể ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương, đặc biệt là ở các nước nhập khẩu dầu.

Trên thị trường ngoại hối, đồng CAD, AUD và NOK – vốn nhạy cảm với giá dầu và hàng hóa – có thể biến động mạnh. Trong khi CAD và NOK được hưởng lợi từ giá dầu cao (do là nước xuất khẩu), AUD lại chịu áp lực từ việc Trung Quốc – đối tác thương mại lớn nhất – phải đối mặt với chi phí năng lượng tăng. Tuy nhiên, diễn biến hiện tại của DXY (99.159, +0.16%) cho thấy đồng USD vẫn mạnh, phần nào hạn chế đà tăng của các đồng tiền hàng hóa.

Diễn biến thị trường và kỳ vọng

Hiện tại, giá vàng đang điều chỉnh giảm (-0.96%) về 4430.15 USD/ounce, trong khi USD/JPY tăng nhẹ lên 156.195, phản ánh tâm lý rủi ro vẫn khá ổn định. Tuy nhiên, căng thẳng tại eo biển Hormuz vẫn là yếu tố then chốt có thể đẩy giá dầu tăng cao hơn. Các nhà giao dịch đang theo dõi sát dữ liệu tồn kho dầu thô của Mỹ (API vào ngày 10/09) và chỉ số PPI cùng ngày, vốn có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng lạm phát và chính sách của Fed.

Sự thay đổi trong dòng chảy dầu thô châu Á không chỉ là câu chuyện về nguồn cung, mà còn phản ánh sự tái định hình các liên minh thương mại. Việc Trung Quốc và Ấn Độ ngày càng phụ thuộc vào dầu Nga, bất chấp các lệnh trừng phạt, cho thấy các nước này ưu tiên an ninh năng lượng hơn là tuân thủ các biện pháp trừng phạt của phương Tây. Điều này có thể tạo ra những thay đổi lâu dài trong cấu trúc thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Những gì cần theo dõi tiếp

Trong những phiên tới, người giao dịch cần chú ý đến các mốc giá quan trọng: nếu dầu Brent vượt qua ngưỡng 90 USD/thùng (mức tâm lý), áp lực lạm phát sẽ gia tăng, buộc các ngân hàng trung ương phải có phản ứng. Bên cạnh đó, dữ liệu tồn kho dầu thô của Mỹ và các tín hiệu từ cuộc họp OPEC+ cũng sẽ định hướng thị trường. Ngoài ra, cần theo dõi sát diễn biến tại eo biển Hormuz, vì bất kỳ leo thang nào cũng có thể đẩy giá dầu tăng vọt, ảnh hưởng đến toàn bộ thị trường tài chính.