Diesel crack vượt 100 USD lần đầu trong lịch sử: tín hiệu gì cho lạm phát nhiên liệu toàn cầu và lợi nhuận lọc dầu?

Diesel crack vượt 100 USD: cú sốc chưa từng có

Lần đầu tiên trong lịch sử, chênh lệch giá giữa dầu diesel và dầu thô WTI tại Mỹ (diesel crack spread) vượt mốc 100 USD/thùng. Đây không chỉ là một con số kỷ lục mà là tín hiệu rõ ràng về sự khủng hoảng nguồn cung nhiên liệu toàn cầu, đặc biệt là diesel – loại nhiên liệu quan trọng cho vận tải, nông nghiệp và công nghiệp. Sự leo thang căng thẳng giữa Mỹ và Iran, cùng với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga, đã đẩy thị trường vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng.

Nguồn cung diesel thắt chặt: nguyên nhân và hệ quả

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), công suất lọc dầu toàn cầu chỉ đạt 80,9 triệu thùng/ngày, giảm 5 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm ngoái. Điều này phản ánh sự sụt giảm mạnh trong hoạt động lọc dầu, đặc biệt là ở các khu vực chịu ảnh hưởng bởi chiến tranh và trừng phạt. Các nhà máy lọc dầu tại Mỹ đã ưu tiên sản xuất xăng và nhiên liệu máy bay trong mùa hè để đáp ứng nhu cầu đi lại cao điểm, vô tình làm giảm sản lượng diesel. Trong khi đó, các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga – một trong ba nước xuất khẩu nhiên liệu lớn nhất thế giới – đã làm gián đoạn nguồn cung, buộc Nga phải cấm xuất khẩu diesel đến hết năm. Kết quả là, thị trường diesel toàn cầu rơi vào tình trạng khan hiếm chưa từng có.

Tác động đến lạm phát và đồng tiền hàng hóa

Giá diesel tăng vọt sẽ nhanh chóng lan tỏa vào nền kinh tế thực, đẩy chi phí vận chuyển, sản xuất nông nghiệp và hàng hóa tiêu dùng lên cao. Điều này sẽ làm trầm trọng thêm lạm phát toàn cầu, vốn đã chịu áp lực từ giá dầu thô tăng. Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD và NOK, diễn biến này có thể mang lại sự hỗ trợ nhất định do giá năng lượng cao cải thiện cán cân thương mại của các nước xuất khẩu dầu mỏ. Tuy nhiên, nếu lạm phát tăng quá nhanh, các ngân hàng trung ương có thể buộc phải thắt chặt chính sách tiền tệ, tạo áp lực ngược lên tăng trưởng và tiêu dùng.

Chiến lược của các nhà máy lọc dầu và triển vọng thị trường

Trong bối cảnh diesel crack ở mức cao kỷ lục, các nhà máy lọc dầu có động lực mạnh mẽ để tối đa hóa sản lượng diesel, nhưng điều này cần thời gian và phụ thuộc vào nguồn cung dầu thô. Trong khi đó, giá dầu Brent đã vượt 91 USD/thùng, WTI ở mức 85 USD/thùng, phản ánh rủi ro địa chính trị leo thang tại eo biển Hormuz – nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu. Nếu căng thẳng tiếp tục, giá dầu có thể tăng cao hơn nữa, kéo theo lạm phát nhiên liệu và chi phí sinh hoạt tăng vọt. Nhà giao dịch cần theo dõi sát các tín hiệu từ Trung Đông, cũng như dữ liệu tồn kho nhiên liệu của Mỹ và châu Âu trong những tuần tới để đánh giá mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng này.