Dầu vùng Vịnh tìm đường vòng qua Hormuz: chi phí vận chuyển tăng vọt và rủi ro mới cho chuỗi cung ứng toàn cầu

Eo biển Hormuz: Cửa ngõ năng lượng bị bịt kín và cuộc chơi mới của dầu mỏ

Eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu, đang chứng kiến sự sụt giảm chưa từng có trong lưu lượng tàu chở dầu. Số liệu mới nhất cho thấy chỉ có 6 tàu hàng vượt qua eo biển vào thứ Hai, tăng nhẹ so với 3 tàu hôm Chủ nhật và 2 tàu hôm thứ Bảy, nhưng không có bất kỳ tàu VLCC hay tàu LNG nào. Nguyên nhân đến từ việc Mỹ tuyên bố không gia hạn Biên bản ghi nhớ (MoU) ký ngày 17/6 với Iran, cùng với lời đe dọa tấn công Oman từ Tổng thống Trump khiến các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran rơi vào bế tắc. Iran cũng đã đe dọa sẽ có lập trường "hoàn toàn tấn công" nếu các lệnh trừng phạt tiếp tục.

Hệ quả trước mắt là chi phí vận chuyển dầu thô từ Trung Đông đến châu Á tăng vọt. Giá thuê tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC) cho hành trình từ Trung Đông đến Trung Quốc đã vượt 500.000 USD/ngày, và chi phí cố định cho mỗi chuyến hàng từ bên trong Hormuz đã lên tới 31 triệu USD. Con số này cao gấp nhiều lần so với mức trung bình lịch sử, phản ánh sự khan hiếm tàu sẵn sàng hoạt động trong khu vực. Các hãng vận tải biển đang tận dụng cơ hội này để thu lợi nhuận khổng lồ, nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với rủi ro an ninh ngày càng tăng.

Chiến thuật "lách" Hormuz: Chuyển tải ngoài khơi và hệ lụy chi phí

Trước tình hình đó, Saudi Aramco đã nhanh chóng áp dụng chiến thuật mới: bốc dỡ dầu tại cảng Ras Tanura và vận chuyển bằng tàu VLCC đến khu vực ngoài khơi Fujairah (UAE), nơi dầu được chuyển tải sang các tàu nhỏ hơn để giao cho khách hàng châu Á. Tuần trước, Aramco đã bốc ít nhất ba tàu VLCC (Malaysia Prosperity, Algeria Prosperity và Singapore Prosperity) thuộc sở hữu của Sinokor, và chào bán dầu cho các nhà máy lọc dầu châu Á theo hình thức giao ngay. Nhiều hợp đồng thuê tàu khác cũng được ký kín, không qua môi giới, cho thấy tính chất nhạy cảm và khẩn cấp của hoạt động này.

Tuy nhiên, việc chuyển tải ngoài khơi không hề rẻ. Chi phí thuê tàu VLCC đã tăng vọt, và việc phải thuê thêm tàu nhỏ hơn để vận chuyển dầu từ điểm trung chuyển đến cảng đích càng làm tăng thêm chi phí logistics. Theo ước tính, tổng chi phí vận chuyển cho mỗi thùng dầu từ Trung Đông đến châu Á có thể tăng thêm từ 2-3 USD, một mức tăng đáng kể có thể được chuyển sang giá bán lẻ. Điều này đặc biệt gây áp lực lên các nước nhập khẩu dầu lớn như Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản, những nước phụ thuộc nặng nề vào nguồn cung từ vùng Vịnh.

Tác động lan tỏa: Giá dầu, lạm phát và đồng tiền hàng hóa

Giá dầu Brent đã tăng lên 91 USD/thùng do lo ngại về nguồn cung, và các nhà phân tích dự báo giá có thể tiếp tục leo thang nếu tình hình không được cải thiện. Chi phí vận chuyển tăng cao sẽ đẩy giá dầu nhập khẩu lên, gây áp lực lên lạm phát toàn cầu. Điều này đặc biệt rõ ràng ở Mỹ, nơi giá xăng trung bình đã vượt 4,06 USD/gallon, và chính phủ đang thúc ép các nhà máy lọc dầu tăng công suất dù họ đã hoạt động hết công suất. Giá diesel crack tại Mỹ đã chạm mức cao kỷ lục 102 USD/thùng, phản ánh sự thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu chưng cất.

Đối với các đồng tiền hàng hóa, tác động là trái chiều. Đồng CAD của Canada có thể được hỗ trợ nhờ giá dầu cao, nhưng lại chịu áp lực từ số liệu kinh tế yếu kém. Đồng AUD của Australia, vốn phụ thuộc vào xuất khẩu khoáng sản và năng lượng, cũng có thể hưởng lợi từ giá dầu và khí đốt tăng. Trong khi đó, đồng NOK của Na Uy, một nhà xuất khẩu dầu lớn, có thể tăng giá nhờ nguồn thu từ dầu mỏ. Tuy nhiên, nếu tình hình leo thang thành xung đột quân sự trực tiếp, rủi ro risk-off có thể khiến các đồng tiền này mất giá so với USD.

Triển vọng và những gì cần theo dõi

Trong ngắn hạn, thị trường dầu sẽ tiếp tục biến động mạnh. Các yếu tố cần theo dõi bao gồm: (1) tiến triển trong các cuộc đàm phán Mỹ-Iran qua trung gian Iraq, dù hiện tại không có lịch trình cụ thể; (2) khả năng Trung Quốc tăng cường mua dầu từ các nguồn khác như Brazil, nơi Petrobras vừa công bố phát hiện dầu mới ở Foz do Amazonas; (3) phản ứng của các hãng vận tải biển trước rủi ro an ninh tại Bab el-Mandeb, nơi phiến quân Houthi liên tục tấn công tàu thuyền; và (4) quyết định của chính phủ Mỹ về việc tăng cường sản lượng lọc dầu trong nước.

Ngoài ra, tình trạng hạn hán ở châu Âu khiến mực nước sông Rhine xuống mức kỷ lục, cũng làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và hàng hóa tại khu vực này. Điều này có thể tạo thêm áp lực lên giá cả và lạm phát tại châu Âu. Nhà giao dịch nên theo dõi sát sao các mốc giá quan trọng của dầu Brent (90-95 USD/thùng) và phản ứng của các đồng tiền hàng hóa trước những biến động này.