Bế tắc Hormuz và sụp đổ thỏa thuận Mỹ-Iran: vì sao kịch bản dầu 120 USD đang quay trở lại

Hormuz: bế tắc kéo dài, thị trường đang định giá quá lạc quan?

Eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu, vẫn gần như đóng cửa sau hơn 5 tháng xung đột. Lưu lượng tàu chở dầu qua đây đã chạm mức thấp nhất trong hai tháng, trong khi cả Iran và Mỹ đều đưa ra những tuyên bố trái ngược về quyền kiểm soát. Thị trường dường như đang phản ứng với từng lời qua tiếng lại hơn là chấp nhận thực tế rằng nguồn cung vật chất đang siết chặt đến mức nguy hiểm.

Bức tranh hiện tại khá nghịch lý: giá dầu thô Brent chỉ quanh mức 89 USD/thùng, chưa có dấu hiệu bùng nổ, trong khi đây được xem là cuộc gián đoạn lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu. Nguyên nhân nằm ở các yếu tố tạm thời: nhập khẩu của Trung Quốc trong quý 2 xuống mức thấp nhất 10 năm, các đợt xả kho dự trữ chiến lược toàn cầu, và lượng dầu trên biển tồn đọng từ đầu chiến tranh. Nhưng những yếu tố này đang dần phai nhạt.

Điểm bùng phát: sản phẩm tinh chế khan hiếm, tồn kho cạn kiệt

Điểm nghẽn thực sự không nằm ở dầu thô mà ở các sản phẩm tinh chế, đặc biệt là diesel, dầu khí và nhiên liệu bay. Biên lợi nhuận lọc dầu tại Đại Tây Dương đã chạm mức kỷ lục, phản ánh sự mất cân đối cung cầu. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) trong báo cáo tháng 8 cho biết, dù sản lượng lọc dầu toàn cầu tăng 1,8 triệu thùng/ngày trong tháng 7, vẫn thấp hơn gần 5 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm ngoái. Xuất khẩu dầu diesel và nhiên liệu bay từ Nga và Trung Đông sụt giảm mạnh, khiến thương mại đường biển các sản phẩm dầu giảm 3,8 triệu thùng/ngày.

Tồn kho dầu tại các nước OECD đang bị bào mòn nhanh chóng, trong khi Trung Quốc – nước từng kìm giá dầu bằng nhập khẩu yếu – đã quay lại mua nhiều hơn. Nếu tình trạng tắc nghẽn kéo dài đến cuối tháng 9, đầu tháng 10, thị trường có thể chạm ngưỡng bùng phát, khi nhu cầu mùa hè đỉnh điểm và nguồn cung không đủ bù đắp.

Kịch bản giá 120-140 USD: cơ sở từ đâu?

Các nhà phân tích tại Capital Economics nhận định, nếu eo biển vẫn đóng cửa và tồn kho OECD tiếp tục suy giảm, thị trường có thể đạt điểm bùng phát vào đầu quý 4, kéo theo giá dầu tăng vọt lên vùng 120-140 USD/thùng, dựa trên biến động giá lịch sử. Đây không phải là dự báo xa vời khi thị trường đã từng chứng kiến những cú sốc tương tự.

Tuy nhiên, thị trường tương lai dầu thô dường như vẫn đang bị chi phối bởi các tiêu đề về Hormuz, chưa phản ánh đầy đủ mức độ thắt chặt của thị trường vật chất. Ole Hansen, chiến lược gia hàng hóa tại Saxo Bank, nhấn mạnh rằng sản phẩm tinh chế khan hiếm hơn nhiều so với dầu thô, và biên lợi nhuận lọc dầu đang ở mức đặc biệt cao. Sự chênh lệch này là tín hiệu rõ ràng cho thấy thị trường đang thiếu nguồn cung sản phẩm, và giá dầu thô có thể sẽ bị kéo theo.

Tác động lan tỏa: lạm phát, CAD, AUD và NOK

Nếu giá dầu thực sự tăng lên 120 USD, áp lực lạm phát toàn cầu sẽ quay trở lại, buộc các ngân hàng trung ương phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn. Điều này đặc biệt nhạy cảm với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) khi chỉ số PPI vừa công bố cho thấy lạm phát sản xuất vẫn ở mức cao. Đối với các đồng tiền hàng hóa, CAD và NOK sẽ được hưởng lợi từ giá dầu tăng nhờ cải thiện điều kiện thương mại, nhưng AUD lại chịu ảnh hưởng kép từ giá dầu và tăng trưởng Trung Quốc. Nếu Trung Quốc tăng nhập khẩu dầu, nhu cầu đối với hàng hóa Australia cũng được hỗ trợ, nhưng rủi ro lạm phát toàn cầu có thể khiến AUD biến động mạnh.

Theo dõi tiếp: dấu hiệu từ thị trường vật chất

Trong bối cảnh này, người giao dịch cần chú ý đến các chỉ báo thị trường vật chất thay vì chỉ dựa vào tin tức chính trị. Cụ thể: lưu lượng tàu chở dầu qua Hormuz có thực sự phục hồi? Tồn kho sản phẩm tinh chế tại các trung tâm lọc dầu lớn như Singapore, Rotterdam có tiếp tục giảm? Biên lợi nhuận lọc dầu có duy trì ở mức cao? Và quan trọng nhất, đường cong tương lai của các sản phẩm như diesel có chuyển sang trạng thái backwardation sâu hơn? Những tín hiệu này sẽ cho thấy thị trường đang tiến gần đến điểm bùng phát hay đang hạ nhiệt, và là cơ sở để điều chỉnh kỳ vọng về giá dầu trong những tuần tới.