Thỏa thuận tạm thời Mỹ-Iran: Đối đầu kinh tế có đủ sức ngăn xung đột tái bùng phát?

Xung đột Mỹ-Iran: Từ chiến trường sang kinh tế

Cuộc chiến Mỹ-Iran bước sang tháng thứ sáu, nhưng tính chất đã thay đổi. Sau các cuộc không kích và tấn công bằng tên lửa ban đầu, cả hai bên dường như đã chuyển trọng tâm sang đối đầu kinh tế. Thỏa thuận tạm thời đạt được vào tháng 6 (Memorandum of Understanding) đã tuyên bố chấm dứt giao tranh, nhưng nhanh chóng sụp đổ sau khi các vấn đề khó khăn nhất bị hoãn lại. Thực tế, thỏa thuận này chỉ là một giải pháp tạm thời, không giải quyết được gốc rễ của xung đột.

Tuy nhiên, các cuộc tấn công mới nhất (Mỹ tấn công đảo Larak của Iran, Iran phóng tên lửa vào căn cứ không quân Mỹ ở Jordan) cho thấy nguy cơ quay lại chiến tranh toàn diện vẫn còn nguyên. Tổng thống Trump đe dọa sẽ tấn công mạnh hơn, trong khi Iran tuyên bố sẽ đáp trả nghiêm khắc nếu bị tấn công tiếp. Điều này tạo ra một vòng lặp leo thang nguy hiểm, bất chấp việc cả hai bên đều tuyên bố không muốn chiến tranh toàn diện.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Xung đột này tác động đến thị trường chủ yếu qua ba kênh: giá dầu, đồng USD và vàng.

Dầu mỏ: Kênh quan trọng nhất. Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thế giới, đã bị Iran đóng cửa hiệu quả. Các báo cáo về hai tàu chở dầu Saudi bị tấn công khi rời Hormuz cuối ngày thứ Hai đã đẩy giá dầu Brent tăng thêm 1.3%. Mọi diễn biến liên quan đến Hormuz đều có thể gây sốc giá dầu, ảnh hưởng đến lạm phát toàn cầu và chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương.

Đồng USD: Trong bối cảnh địa chính trị căng thẳng, đồng USD thường được hưởng lợi như một tài sản trú ẩn an toàn. Chỉ số DXY hiện ở mức 99.632, tăng 0.22% trong phiên gần nhất, phản ánh dòng vốn tìm đến USD. Tuy nhiên, nếu xung đột leo thang gây ảnh hưởng đến kinh tế Mỹ (qua giá dầu), Fed có thể phải cân nhắc chính sách, tạo áp lực lên USD trong trung hạn.

Vàng: Vàng thường tăng giá khi có bất ổn địa chính trị, nhưng phiên này vàng giảm 1.82% xuống 4365.96 USD/ounce. Điều này có thể do dòng tiền chuyển sang USD hoặc do kỳ vọng Fed duy trì lãi suất cao. Dù vậy, nếu xung đột bùng phát trở lại, vàng có thể nhanh chóng đảo chiều.

Định giá của thị trường: Mức độ nào đã phản ánh?

Thị trường dường như đang định giá kịch bản cơ sở là xung đột sẽ tiếp tục ở mức độ "hạn chế và có kiểm soát", như tuyên bố của một quan chức Iran. Các cuộc tấn công qua lại được coi là "màn khởi động" cho các cuộc đàm phán, chứ không phải là khởi đầu của một cuộc chiến tranh lớn. Tuy nhiên, giá dầu tăng và đồng USD mạnh cho thấy thị trường vẫn lo ngại về sự gián đoạn nguồn cung.

Mức độ định giá có thể chưa đầy đủ nếu xét đến tình hình kinh tế Iran. Đồng rial của Iran đã chạm mức kỷ lục 2 triệu/USD, lạm phát hàng năm lên tới 66% trong tháng 7. Ngân hàng trung ương Iran tuyên bố sẵn sàng bơm tới 2 tỷ USD để bình ổn thị trường ngoại hối. Điều này cho thấy Iran đang chịu áp lực kinh tế rất lớn, có thể buộc Tehran phải nhượng bộ trong các cuộc đàm phán. Nhưng nếu các biện pháp trừng phạt của Mỹ tiếp tục siết chặt, Iran có thể rơi vào bế tắc và hành động liều lĩnh hơn.

Điều gì sẽ quyết định hướng đi tiếp theo?

Câu hỏi lớn nhất là liệu thỏa thuận tạm thời có thể được khôi phục hay không. Iran tuyên bố sẽ đáp trả ngay nếu Mỹ quay lại tuân thủ các điều khoản của MOU. Tuy nhiên, Mỹ vẫn duy trì lập trường cứng rắn, đe dọa trừng phạt các ngân hàng và doanh nghiệp giao dịch với Iran. Sự khác biệt này khiến khả năng đạt được thỏa thuận mới trong ngắn hạn là rất thấp.

Nhà giao dịch cần theo dõi sát các tín hiệu sau:

• Diễn biến tại eo biển Hormuz: Bất kỳ vụ tấn công nào vào tàu dầu đều có thể đẩy giá dầu tăng vọt.
• Phản ứng của Trung Quốc và Nga: Hai nước này là đối tác thương mại lớn của Iran và có thể tìm cách phá vỡ các lệnh trừng phạt của Mỹ.
• Dữ liệu kinh tế Mỹ: Nếu lạm phát tăng do giá dầu, Fed có thể phải thắt chặt chính sách, ảnh hưởng đến USD và vàng.
• Các tuyên bố từ Washington và Tehran: Bất kỳ dấu hiệu nào về việc nối lại đàm phán hoặc leo thang quân sự đều sẽ tạo ra biến động mạnh.

Xung đột Mỹ-Iran không chỉ là câu chuyện địa chính trị mà còn là bài toán kinh tế phức tạp. Thị trường sẽ tiếp tục dõi theo từng diễn biến, và sự mong manh của thỏa thuận tạm thời chính là yếu tố rủi ro lớn nhất.