Mỹ mở rộng trừng phạt Iran: Trung Quốc phản ứng, rủi ro đối đầu thương mại mới

Mỹ mở rộng trừng phạt Iran: Bài toán mới cho thương mại toàn cầu

Ngày 25/08, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố gói trừng phạt mới nhằm vào Iran, được mệnh danh là "Operation Economic Outcast" và ví như "cuộc đổ bộ kinh tế" – đòn tài chính lớn nhất từ trước đến nay nhằm vào Tehran. Gói trừng phạt này không chỉ nhắm vào các thực thể Iran mà còn cả các đối tác thương mại, trong đó có Trung Quốc – quốc gia mua khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran. Ngay lập tức, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố phản đối "các lệnh trừng phạt đơn phương bất hợp pháp" và sẽ thực hiện "mọi biện pháp cần thiết" để bảo vệ lợi ích của mình.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị vốn đã rất nóng: cuộc chiến Iran kéo dài gần 6 tháng, lệnh ngừng bắn 60 ngày đã hết hạn, và Tehran vẫn phong tỏa eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển dầu mỏ toàn cầu. Mỹ cũng áp đặt phong tỏa hải quân, khiến giá dầu thế giới liên tục biến động mạnh.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Gói trừng phạt mới tác động đến thị trường qua hai kênh chính:

1. Giá dầu và lạm phát: Việc siết chặt xuất khẩu dầu của Iran, vốn đã bị cản trở bởi phong tỏa, có thể đẩy giá dầu tăng cao hơn. Điều này làm gia tăng áp lực lạm phát toàn cầu, đặc biệt tại các nước nhập khẩu dầu lớn như Ấn Độ, Nhật Bản và châu Âu. Lạm phát cao hơn có thể buộc các ngân hàng trung ương, bao gồm Fed, duy trì lãi suất cao trong thời gian dài hơn, hỗ trợ đồng USD.

2. Rủi ro đối đầu thương mại Mỹ-Trung: Trung Quốc là nước mua dầu lớn nhất của Iran và đã nhiều lần tuyên bố không công nhận các lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ. Nếu Mỹ trừng phạt các ngân hàng Trung Quốc giao dịch dầu mỏ với Iran, Bắc Kinh có thể đáp trả bằng cách siết chặt xuất khẩu đất hiếm – nguyên liệu thiết yếu cho sản xuất công nghệ cao của Mỹ. Trung Quốc đã từng sử dụng công cụ này trong các cuộc đàm phán thương mại trước đây. Một cuộc chiến thương mại mới sẽ làm suy yếu tăng trưởng toàn cầu, gia tăng biến động trên thị trường tài chính.

Đồng tiền và tài sản nào chịu tác động?

Đồng USD (DXY): Trong ngắn hạn, đồng bạc xanh có thể được hưởng lợi nhờ vai trò trú ẩn an toàn và kỳ vọng Fed duy trì lãi suất cao. Tuy nhiên, nếu căng thẳng thương mại leo thang, USD có thể mất giá so với các đồng tiền của các nước xuất khẩu hàng hóa như AUD, CAD.

Vàng: Giá vàng hiện ở mức 4640 USD/ounce, giảm nhẹ 0.24% trong phiên. Vàng thường được hưởng lợi từ bất ổn địa chính trị và lạm phát. Tuy nhiên, nếu lãi suất thực tế tăng do Fed diều hâu, vàng có thể chịu áp lực. Trong trung hạn, nhu cầu trú ẩn an toàn có thể đẩy giá vàng lên cao hơn.

Cặp EUR/USD: Đồng euro hiện ở mức 1.1662, gần như đi ngang. Châu Âu phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu, do đó giá dầu tăng sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng và cán cân thương mại của khu vực, gây áp lực lên EUR/USD.

JPY: USD/JPY ở mức 159.24, gần mức can thiệp của Nhật Bản. Giá dầu tăng làm xấu đi cán cân thương mại của Nhật, gây áp lực lên JPY. Tuy nhiên, đồng yên cũng là nơi trú ẩn an toàn, do đó diễn biến có thể phức tạp.

Mức độ định giá và nhận định

Theo các nhà phân tích, tác động trực tiếp của gói trừng phạt mới lên doanh thu dầu mỏ của Iran có thể hạn chế trong ngắn hạn, vì Trung Quốc – khách hàng chính – khó có thể tuân thủ các lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ. Tuy nhiên, rủi ro lớn hơn nằm ở phản ứng của Trung Quốc và nguy cơ đối đầu thương mại Mỹ-Trung. Thị trường dường như chưa định giá đầy đủ kịch bản này, khi DXY chỉ tăng nhẹ 0.03% và vàng giảm nhẹ. Điều này cho thấy nhà đầu tư vẫn đang thận trọng chờ đợi diễn biến tiếp theo.

Theo dõi tiếp

Nhà giao dịch nên theo dõi sát cuộc điện đàm dự kiến giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng tới, cũng như các biện pháp trả đũa cụ thể của Trung Quốc. Ngoài ra, các bài phát biểu của quan chức Fed, đặc biệt là Barkin hôm nay, sẽ cung cấp thêm tín hiệu về chính sách tiền tệ. Dữ liệu lạm phát và việc làm của Mỹ trong những tuần tới sẽ là chìa khóa quyết định hướng đi của USD và vàng.