Mỹ leo thang quân sự với Iran: Khi trừng phạt kinh tế không đủ sức ép, giá dầu và dòng vốn toàn cầu đối mặt rủi ro mới

Mỹ chuyển từ trừng phạt sang vũ lực: Dấu hiệu bất lực của đòn tài chính

Cuộc không kích của Mỹ nhằm vào hai bệ phóng rocket trên đảo Larak của Iran hôm Chủ nhật, cùng lời đe dọa "thổi bay" đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu của Iran – từ Tổng thống Donald Trump, đã chấm dứt một tháng tạm lắng trong giao tranh trực diện. Động thái này được giới phân tích đánh giá là sự thừa nhận rằng chiến dịch trừng phạt kinh tế, dù mạnh tay, vẫn chưa đủ sức ép để thay đổi hành vi của Tehran.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố sẽ áp đặt các lệnh trừng phạt mới hàng tuần, nhắm vào ngân hàng và loại Tehran khỏi hệ thống đồng đô la. Tuy nhiên, chuyên gia an ninh hàng hải Ian Ralby nhận định: "Áp lực tài chính có thể không kiềm chế được hành vi của Iran ở mức Mỹ mong đợi." Chính vì vậy, Washington đã chuyển sang lựa chọn quân sự để phá vỡ thế bế tắc, dù điều này không có nghĩa là từ bỏ chiến lược phong tỏa và gây sức ép kinh tế.

Kênh truyền dẫn tới thị trường: Giá dầu và rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng

Đòn trả đũa của Iran – 8 tên lửa bắn vào căn cứ không quân ở Jordan – cùng lời đe dọa tấn công đảo Kharg đã ngay lập tức đẩy rủi ro địa chính trị lên cao. Dù lực lượng Mỹ vẫn đang hộ tống khoảng 7 triệu thùng dầu/ngày qua hành lang Oman, cuộc tấn công vào đảo Larak được dự báo sẽ khiến dòng chảy này giảm trong những ngày tới, kéo theo giá dầu tăng.

Điểm nghẽn lớn hơn nằm ở Bab el-Mandeb, nơi lực lượng Houthi – đồng minh của Iran – đã hạn chế hoạt động vận tải biển. Nếu cả hai eo biển chiến lược này cùng bị đe dọa, phần lớn dầu mỏ của vùng Vịnh sẽ nằm trong tầm kiểm soát của Iran và các đối tác. Ngoài ra, nạn cướp biển Somali, vốn im ắng từ 2013, đã quay trở lại khi các hải quân tập trung vào Biển Đỏ và Hormuz, với ít nhất 5 tàu đang bị bắt giữ.

Tác động lên đồng tiền và tài sản: Đồng đô la suy yếu, vàng và JPY hưởng lợi

Tại thời điểm viết bài, chỉ số DXY giảm 0.15% xuống 99.523, cho thấy đồng đô la đang chịu áp lực từ cả rủi ro địa chính trị lẫn kỳ vọng Fed nới lỏng. EUR/USD tăng 0.18% lên 1.1599, trong khi USD/JPY giảm 0.31% xuống 159.577 – phản ánh dòng vốn trú ẩn vào đồng yên Nhật. Vàng giảm nhẹ 0.36% còn 4440.59, nhưng vẫn ở mức cao lịch sử, cho thấy nhu cầu phòng thủ vẫn mạnh.

Nếu căng thẳng leo thang, đồng đô la có thể suy yếu thêm do Mỹ phải đối mặt với chi phí quân sự và rủi ro gián đoạn năng lượng. Ngược lại, JPY và vàng sẽ tiếp tục được mua vào như kênh trú ẩn an toàn. Các đồng tiền hàng hóa như AUD, CAD có thể chịu áp lực nếu giá dầu tăng quá cao làm dấy lên lo ngại lạm phát toàn cầu.

Mức độ định giá: Rủi ro vẫn chưa phản ánh hết vào giá

Thị trường dường như vẫn đang đánh giá thấp khả năng xung đột lan rộng. Lời đe dọa tấn công đảo Kharg của ông Trump được cho là sẽ không thực thi, vì sẽ gây thảm họa môi trường và phá hủy di sản văn hóa. Tuy nhiên, chiến lược bất đối xứng của Iran – dùng lực lượng hạn chế để gây thiệt hại lớn – có thể khiến giá dầu tăng vọt bất cứ lúc nào. Dòng chảy qua Hormuz giảm trong vài ngày tới là kịch bản cơ sở, và điều đó đồng nghĩa với việc giá dầu chưa phản ánh đầy đủ rủi ro gián đoạn nguồn cung.

Điều cần theo dõi tiếp

Nhà giao dịch nên chú ý đến diễn biến quân sự tại eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb, cũng như phản ứng của Iran qua các lực lượng ủy nhiệm. Bên cạnh đó, dữ liệu lạm phát sơ bộ của Eurozone công bố tối nay có thể tác động mạnh lên EUR/USD, trong khi PMI sản xuất Trung Quốc sẽ cho biết sức khỏe kinh tế khu vực – vốn nhạy cảm với giá năng lượng. Bất kỳ dấu hiệu leo thang nào cũng có thể đẩy giá dầu và vàng tăng mạnh, trong khi đồng đô la tiếp tục mất giá.