Kế hoạch 'vô hiệu hóa' Hormuz của Bessent: Những tuyến đường thay thế có thực sự thay thế được eo biển huyết mạch?

Eo biển Hormuz: Từ huyết mạch đến 'vùng chiến sự' và mạng lưới tàu con thoi

Kể từ khi chiến tranh Iran nổ ra, eo biển Hormuz – nơi từng vận chuyển gần 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm tinh chế mỗi ngày – gần như đã đóng cửa với giao thương thương mại bình thường. Tuy nhiên, thay vì chứng kiến giá dầu tăng vọt lên ba chữ số như nhiều người lo ngại, thị trường lại được trấn an bởi một mạng lưới tàu chở dầu ngầm hoạt động tinh vi. Theo dữ liệu từ Bloomberg, khoảng 150 tàu hiện đang tập trung ngoài khơi Oman, tăng mạnh từ mức 40 tàu vào tháng 1, thực hiện các chuyến đi xuyên qua Hormuz với bộ phát tín hiệu AIS tắt, sau đó chuyển hàng sang các tàu lớn hơn chờ sẵn bên ngoài eo biển. Hệ thống này, được Mỹ giám sát từ tháng 5, đã giúp UAE, Iraq, Kuwait và Qatar vận chuyển hơn 4 triệu thùng mỗi ngày, tạo nên một 'mạng lưới bóng tối' duy trì dòng chảy dầu mỏ.

Kênh truyền dẫn tới thị trường: Giá dầu, đồng USD và tâm lý rủi ro

Tác động địa chính trị của Hormuz lan tỏa tới thị trường tài chính qua nhiều kênh. Trước hết, giá dầu thô là chỉ báo trực tiếp nhất. Nếu mạng lưới tàu con thoi bị phá vỡ, nguồn cung từ Vùng Vịnh sẽ giảm mạnh, đẩy giá dầu tăng, từ đó gây áp lực lạm phát toàn cầu. Điều này ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Fed. Trong bối cảnh đồng USD (DXY) đang ở mức 99.682, một cú sốc dầu mỏ có thể khiến Fed phải thận trọng hơn trong việc hạ lãi suất, qua đó hỗ trợ đồng bạc xanh. Ngược lại, nếu tình hình ổn định, đồng USD có thể suy yếu. Ngoài ra, vàng – vốn tăng mạnh như một tài sản trú ẩn an toàn – đã giảm 1.66% xuống 4342.43 USD, phản ánh kỳ vọng rằng căng thẳng có thể không leo thang thành khủng hoảng nguồn cung. Tuy nhiên, sự mong manh của mạng lưới này vẫn là một rủi ro tiềm ẩn mà các nhà giao dịch cần theo dõi.

Những tuyến đường thay thế: Giải pháp tình thế hay ảo tưởng chiến lược?

Bessent dự đoán Hormuz sẽ 'vô nghĩa' trong vòng hai năm, và các nhà sản xuất dầu vùng Vịnh đang tích cực xây dựng các tuyến đường tránh. Saudi Arabia, với lợi thế từ đường ống Đông-Tây công suất 5 triệu thùng/ngày, đã đẩy mạnh xuất khẩu qua Biển Đỏ. Tuy nhiên, tuyến đường này đang gặp rủi ro từ các cuộc tấn công của Houthis, khiến Riyadh phải chuyển sang các điểm trung chuyển khác như Fujairah hay Sidi Kerir. UAE có đường ống 1.5 triệu thùng/ngày từ Abu Dhabi tới Fujairah, nhưng Iraq, Kuwait và Qatar vẫn phụ thuộc nặng nề vào Hormuz. Việc xây dựng đủ hạ tầng để chuyển hướng 50-70% lượng dầu qua eo biển đòi hỏi đầu tư khổng lồ và thời gian nhiều năm, trong khi các tuyến đường biển dài hơn qua Cape of Good Hope làm tăng chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng.

Chi phí ngày càng tăng và rủi ro an ninh lan rộng

Mỗi giải pháp thay thế đều kéo theo chi phí và rủi ro mới. Việc tắt transponder và chuyển hàng trên biển làm tăng nguy cơ tràn dầu, va chạm, và vi phạm trừng phạt quốc tế. Hơn nữa, các tàu bị chuyển hướng qua Ấn Độ Dương và vùng biển châu Phi đang đối mặt với sự trở lại của cướp biển Somali, khi lực lượng hải quân Mỹ và đồng minh bị phân tán tới Vùng Vịnh. Reuters đưa tin nhiều tàu VLCC đang tránh Bab el-Mandeb, buộc dầu Saudi phải đi vòng qua châu Phi hoặc qua Suez, làm tăng chi phí và thời gian vận chuyển. Điều này cho thấy 'mạng lưới bóng tối' không bền vững về lâu dài.

Định giá thị trường và những gì cần theo dõi

Thị trường hiện đang định giá một kịch bản căng thẳng nhưng không đứt gãy nguồn cung. Giá vàng giảm và DXY ổn định cho thấy giới đầu tư tin rằng các tuyến đường thay thế sẽ đủ để tránh một cú sốc lớn. Tuy nhiên, sự mong manh của hệ thống này là điểm yếu. Nhà giao dịch cần theo dõi sát sao các diễn biến sau: (1) Số lượng tàu tham gia mạng lưới con thoi và các điểm trung chuyển; (2) Các cuộc tấn công của Houthis vào tàu thuyền ở Biển Đỏ và Ả Rập; (3) Dữ liệu tồn kho dầu thô API và EIA trong ngày 19/08, phản ánh cung cầu thực tế; (4) Phát biểu của Chủ tịch ECB Lagarde, có thể ảnh hưởng đến EUR/USD và qua đó tác động tới đồng USD. Nếu mạng lưới này bị gián đoạn, giá dầu và vàng sẽ tăng mạnh, còn USD có thể mất giá do Fed phải nới lỏng để hỗ trợ tăng trưởng. Ngược lại, nếu tình hình ổn định, xu hướng hiện tại có thể tiếp tục.