Iran gọi trừng phạt mới là 'chủ nghĩa thực dân toàn diện': phản ứng của Tehran có thay đổi tính toán rủi ro của thị trường dầu và vàng?

Phản ứng của Tehran: mạnh mẽ nhưng không mới

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baghaei, đã gọi các lệnh trừng phạt mới của Mỹ là 'sự xói mòn hoàn toàn chủ quyền' và là sự trở lại 'chủ nghĩa thực dân toàn diện'. Đây là ngôn ngữ ngoại giao mạnh nhất từ trước đến nay, nhưng về bản chất, nó lặp lại thông điệp quen thuộc: Iran đã sống chung với trừng phạt hàng thập kỷ và sẽ vượt qua. Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi còn mỉa mai rằng 'chúng ta đã xem bộ phim này rồi'.

Điều quan trọng không nằm ở lời lẽ, mà ở việc liệu Iran có hành động thực tế để đáp trả hay không. Cho đến nay, Tehran vẫn chưa có động thái quân sự hay phong tỏa eo biển Hormuz, dù Mỹ đã siết chặt hải quân phong tỏa cảng biển Iran. Việc Iran cho phép tàu chở dầu Iraq đi qua Hormuz theo yêu cầu của Baghdad cho thấy họ vẫn muốn duy trì một số dòng chảy thương mại, ít nhất là với các nước láng giềng thân thiện.

Kênh truyền dẫn tới thị trường: dầu, vàng và đồng USD

Các lệnh trừng phạt mới của Mỹ, với mục tiêu trừng phạt bất kỳ quốc gia nào giao dịch với Iran, có thể tác động đến thị trường qua ba kênh chính:

• Kênh dầu mỏ: Eo biển Hormuz, nơi khoảng 20% lượng dầu thế giới đi qua, đã gần như ngừng hoạt động. Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy chỉ có 4 tàu hàng hóa đi qua eo biển vào thứ Năm, không có tàu chở dầu thô hay LNG lớn nào. Nếu tình trạng này kéo dài, nguồn cung dầu toàn cầu sẽ bị thắt chặt, đẩy giá dầu tăng. Tuy nhiên, giá dầu hiện chưa có biến động lớn, cho thấy thị trường có thể đã định giá một phần rủi ro này, hoặc tin rằng các nước khác có thể bù đắp sản lượng.
• Kênh vàng: Vàng tăng gần 2% lên 4608 USD/ounce, mức cao kỷ lục, do nhà đầu tư tìm đến nơi trú ẩn an toàn khi căng thẳng địa chính trị leo thang. Đây là phản ứng điển hình của vàng trước rủi ro chiến tranh hoặc trừng phạt lớn.
• Kênh USD: Đồng USD (DXY) giữ ổn định quanh 98.8, cho thấy thị trường chưa coi đây là rủi ro hệ thống đối với nền kinh tế Mỹ. Tuy nhiên, nếu xung đột lan rộng, USD có thể suy yếu do lo ngại thâm hụt ngân sách và chi phí chiến tranh.

Mức độ định giá: thị trường đã phản ánh bao nhiêu?

Vàng đã tăng mạnh, cho thấy giới đầu tư đã định giá rủi ro địa chính trị cao. Nhưng dầu vẫn chưa bùng nổ, có thể vì hai lý do: thứ nhất, nguồn cung từ các nước khác như Saudi Arabia, Nga có thể tăng để bù đắp; thứ hai, nhu cầu dầu toàn cầu yếu do tăng trưởng kinh tế chậm lại. Do đó, mức độ định giá hiện tại là không đồng đều giữa các tài sản.

Ngoài ra, phản ứng của Iran có thể chỉ là lời nói, chưa có hành động cụ thể như tấn công tàu thuyền hay phong tỏa hoàn toàn eo biển. Nếu Iran tiếp tục 'kiềm chế', rủi ro có thể giảm bớt, khiến vàng điều chỉnh và dầu ổn định.

Điều cần theo dõi tiếp

Nhà giao dịch nên theo dõi sát diễn biến tại eo biển Hormuz: số lượng tàu chở dầu đi qua, bất kỳ sự cố nào giữa hải quân Mỹ và Iran, và phản ứng của các nước lớn như Trung Quốc, Ấn Độ – những nước phụ thuộc nhiều vào dầu Iran. Ngoài ra, các bài phát biểu của Fed trong tuần tới (Barkin ngày 25/8) có thể ảnh hưởng đến USD và vàng. Nếu căng thẳng leo thang thành xung đột quân sự, giá dầu có thể vượt ngưỡng 100 USD/thùng, kéo theo lạm phát và thay đổi chính sách tiền tệ toàn cầu.