Chiến tranh Iran tròn 6 tháng: thị trường đã quen bế tắc, nhưng rủi ro leo thang vẫn còn đó

Sáu tháng giao tranh: từ 'xung đột ngắn' đến thế bế tắc kéo dài

Ngày 29/8/2026 đánh dấu tròn sáu tháng kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự lớn nhằm vào Iran, kéo theo các cuộc tấn công trả đũa trên khắp vùng Vịnh. Kỳ vọng ban đầu về một cuộc chiến chỉ kéo dài vài tuần đã tan biến, thay vào đó là một cuộc chiến tranh tiêu hao không hồi kết. Chính quyền Trump đã chuyển trọng tâm sang gây sức ép tài chính lên Iran và các đối tác thương mại, gọi đây là 'Economic D-Day' – một chiến lược được giới phân tích đánh giá là khó có thể buộc Tehran đầu hàng.

Thị trường dường như đã 'miễn nhiễm' với căng thẳng kéo dài. Dầu Brent kỳ hạn tăng gần 20% kể từ khi chiến tranh bùng nổ, nhưng hiện giao dịch thấp hơn khoảng 1/3 so với đỉnh 126,41 USD/thùng hồi tháng 4. Cấu trúc thị trường vẫn ở trạng thái backwardation – giá kỳ hạn thấp hơn giá giao ngay – cho thấy giới đầu cơ kỳ vọng giá sẽ hạ nhiệt trong tương lai. Chứng khoán toàn cầu cũng bỏ qua những hệ lụy tiềm tàng, khi tâm lý lạc quan về lợi nhuận doanh nghiệp lấn át lo ngại địa chính trị.

Kênh truyền dẫn tới thị trường: dầu mỏ, đồng USD và tài sản rủi ro

Tác động rõ rệt nhất của cuộc chiến là qua giá dầu. Các cuộc tấn công vào tàu thuyền qua eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển dầu toàn cầu – vẫn tiếp diễn, khiến rủi ro nguồn cung luôn thường trực. Bất kỳ leo thang quân sự bất ngờ nào cũng có thể đẩy giá dầu tăng vọt, kéo theo lạm phát toàn cầu và buộc các ngân hàng trung ương thắt chặt chính sách tiền tệ hơn.

Đồng USD cũng là một kênh quan trọng. Trong ngày 29/8, chỉ số DXY tăng 0,55% lên 99,677, trong khi vàng giảm mạnh 3,12% xuống 4.456,77 USD/ounce. Sự biến động này phản ánh dòng tiền chuyển dịch theo hướng phòng thủ, nhưng cũng cho thấy thị trường đang định giá lại rủi ro địa chính trị. Nếu chiến tranh leo thang, đồng USD có thể mạnh lên nhờ vai trò trú ẩn an toàn, nhưng cũng có thể chịu áp lực nếu chi phí chiến tranh và thâm hụt ngân sách Mỹ gia tăng.

'Economic D-Day' – áp lực trừng phạt và giới hạn của nó

Chiến lược của ông Trump hiện tập trung vào các lệnh trừng phạt thứ cấp nhằm vào Iran và các đối tác thương mại, đặc biệt là Trung Quốc – một trong những khách hàng dầu mỏ lớn nhất của Tehran. Tuy nhiên, giới phân tích như Gregory Brew (Eurasia Group) hay Will Todman (CSIS) đều hoài nghi về hiệu quả: Iran đã quen với việc lách trừng phạt, và giới lãnh đạo nước này sẵn sàng chịu đựng khó khăn để tiếp tục kháng cự.

Điều này tạo ra một nghịch lý: thị trường có thể đã định giá kịch bản bế tắc kéo dài, nhưng nếu áp lực kinh tế đẩy Iran vào chân tường, Tehran có thể leo thang quân sự hoặc nhắm vào khả năng xuất khẩu của các nước láng giềng. Đây chính là rủi ro mà các nhà giao dịch cần theo dõi sát sao.

Định giá và rủi ro tiềm ẩn

Mức độ định giá hiện tại cho thấy thị trường đang 'quen' với chiến tranh, nhưng điều đó không có nghĩa là rủi ro đã biến mất. Dầu Brent đang thấp hơn đỉnh 1/3, phản ánh kỳ vọng nguồn cung sẽ được khôi phục. Tuy nhiên, bất kỳ sự kiện bất ngờ nào – như một cuộc tấn công lớn vào tàu chiến Mỹ, hoặc quyết định mở rộng trừng phạt sang Trung Quốc – đều có thể gây sốc giá.

Vàng giảm mạnh 3,12% trong phiên 29/8, cho thấy dòng tiền đang rời khỏi kim loại quý, có thể do kỳ vọng Fed duy trì lãi suất cao. Nhưng nếu căng thẳng leo thang, vàng có thể nhanh chóng quay đầu tăng. EUR/USD giảm 0,63% xuống 1,15781, phản ánh sức mạnh tương đối của USD, nhưng nếu chiến tranh đẩy giá năng lượng tăng, châu Âu – vốn phụ thuộc nhập khẩu dầu khí – sẽ chịu áp lực lớn hơn.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Nhà giao dịch nên chú ý đến các tín hiệu sau: (1) diễn biến tại eo biển Hormuz – nếu các vụ tấn công tàu thuyền gia tăng, giá dầu sẽ phản ứng ngay lập tức; (2) quyết định của Mỹ về việc có mở rộng trừng phạt thứ cấp sang Trung Quốc hay không – đây có thể là 'con bài' lớn nhất còn lại; (3) dữ liệu lạm phát khu vực đồng euro công bố ngày 31/8, vì giá năng lượng cao sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số này. Ngoài ra, các cuộc đàm phán hòa bình – dù đang bế tắc – vẫn là yếu tố có thể thay đổi cục diện bất cứ lúc nào.