Chiến tranh Iran bào mòn kinh tế: xuất nhập khẩu giảm 35%, Tehran xoay trục giữa ngoại giao và phòng thủ

Kinh tế Iran hứng chịu đòn nặng sau sáu tháng chiến tranh

Sau sáu tháng xung đột với Mỹ, giới lãnh đạo Iran lần đầu thừa nhận thiệt hại kinh tế nghiêm trọng. Tổng thống Masoud Pezeshkian cho biết xuất nhập khẩu của nước này đã giảm gần 35% do các lệnh trừng phạt và phong tỏa hải quân của Mỹ. Lạm phát hàng năm lên tới 66% trong tháng trước, đẩy người dân vào cảnh chật vật. Mặc dù vậy, Tehran vẫn khẳng định kiểm soát eo biển Hormuz và sẵn sàng tiếp tục chịu đựng.

Những con số này phản ánh sức ép thực tế lên nền kinh tế Iran, vốn đã bị cô lập từ lâu. Việc xuất khẩu dầu thô – huyết mạch của quốc gia – bị phong tỏa khiến nguồn thu chính cạn kiệt. Trong giai đoạn ngắn ngủi khi Mỹ cho phép bán dầu theo Biên bản ghi nhớ hồi tháng 6, Iran đã bán được khoảng 90 triệu thùng, nhưng điều đó không đủ bù đắp cho đà sụt giảm chung.

Kênh truyền dẫn tới thị trường tài chính

Căng thẳng tại Hormuz và chiến tranh Iran – Mỹ tác động trực tiếp lên giá dầu và tâm lý rủi ro toàn cầu. Bất kỳ diễn biến nào liên quan đến khả năng đóng cửa eo biển này đều có thể đẩy giá năng lượng tăng vọt, từ đó ảnh hưởng đến lạm phát và chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn. Đồng USD thường mạnh lên trong bối cảnh bất ổn địa chính trị, kéo theo sự suy yếu của các đồng tiền nhạy cảm với rủi ro như EUR, AUD.

Trên thị trường hiện tại, DXY tăng 0.55% lên 99.677, vàng giảm mạnh 3.12% xuống 4456.77 USD/ounce, EUR/USD lùi về 1.15781. Diễn biến này cho thấy dòng tiền đang chảy vào USD như một nơi trú ẩn an toàn, trong khi vàng – thường được coi là tài sản phòng thủ – lại giảm, có thể do áp lực thanh khoản hoặc kỳ vọng lãi suất cao hơn.

Định giá rủi ro: mức độ nào đã phản ánh?

Thị trường dường như đã định giá một phần rủi ro từ cuộc chiến kéo dài. Mức giảm của vàng và sự mạnh lên của USD cho thấy giới đầu tư đang ưu tiên thanh khoản và an toàn hơn là tích trữ kim loại quý. Tuy nhiên, việc Iran tuyên bố sẽ tiếp tục theo đuổi ngoại giao song song với phòng thủ có thể làm giảm bớt lo ngại về một cuộc xung đột lan rộng, hạn chế đà tăng của giá dầu.

Các cuộc gặp giữa Thủ tướng Qatar và lãnh đạo Iran, cùng những tín hiệu sẵn sàng đàm phán, tạo kỳ vọng rằng eo biển Hormuz có thể được mở lại trong tương lai. Nếu điều đó xảy ra, nguồn cung dầu được cải thiện sẽ giảm bớt áp lực lên giá năng lượng, qua đó hỗ trợ các đồng tiền nhạy cảm với dầu như CAD, NOK.

Những gì cần theo dõi tiếp

Nhà giao dịch nên theo dõi sát diễn biến ngoại giao giữa Iran và Mỹ, đặc biệt là các cuộc đàm phán liên quan đến eo biển Hormuz. Bất kỳ thỏa thuận tạm thời nào cũng có thể kích hoạt đợt điều chỉnh giá dầu và các tài sản rủi ro. Ngoài ra, các chỉ số lạm phát sơ bộ của Eurozone công bố cuối tháng 8 sẽ cho biết liệu áp lực giá có lan rộng hay không, ảnh hưởng đến quyết định của ECB và do đó tác động lên cặp EUR/USD.